Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11130 K.2024/11284

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların murisi ... 'ın 01.11.1991 – 01.11.2013 tarihleri arasında davalılara bağlı şirketlerde elektrik işlerinde ve davalı ...'nın özel işlerinde aylık net 900 TL ücretle kesintisiz çalıştığını, ancak çalışmalarının Kuruma eksik bildirildiğini ileri sürerek, Kuruma bildirilmeyen sürelerde hizmet akdiyle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar murisinin ev hizmetlisi olduğunu, davalı şirkette çalışması bulunmadığını, şirket yönünden davanın husumetten reddi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; fiili çalışmanın yöntemince ispatlanması gerektiğini, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.02.2021 tarih ve 2016/654 E. - 2021/30 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalılar Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalılar vekili istinaf dilekçesinde; davacılar murisinin davalı ... ve şirket nezdinde çalışması olmadığından bu davalılar yönünden davanın husumetten reddi gerektiğini, davacı murisinin M. ... yanında çalıştığı iddiası kapsamında da M. ... terekesinin davaya dahil edilmesi gerektiğini, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 09.11.2022 tarih ve 2021/2774 E.- 2022/2567 K. sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesi tarafından toplanan deliller, delillerin takdir ve değerlendirmesinde usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmadığından, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi üzerine, davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2.Daire kararında; inceleme konusu eldeki davada, 15.04.2002 tarihli tahsis talebine istinaden 01.05.2002 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan davacılar murisinin emekli olduğu tarihten sonra da davalılar yanında çalışmaya devam ettiğinin iddia edildiği, murisin hizmet döküm cetveline göre 01.11.1991-20.03.2002 tarihleri arasındaki çalışmalarının davalılar murisi M. ... 'ya ait işyerinden bildirildiği, M. ... 'nın 22.02.2009 tarihinde vefat etmesi karşısında işverenlik sıfatının sona erdiği, davalı mirasçılarına ait işyerinin faaliyetine devam ettiği ve 31.08.2010 tarihinde UNT Gayrimenkul Yatırım Tur. ve İnş.

A.Ş. adıyla tescil ettirilerek şirketleştirildiği, somut olayda, davacılar murisinin şirketleşme döneminde de çalıştığının iddia edildiği anlaşılmakla, tespiti istenen dönem bakımından, işverenlerin ve işyeri sicil numaralarının hüküm fıkrasında ayrı ayrı gösterilmesi gerekirken, davacının hangi işveren yanında ne kadar süre çalıştığı net olarak tespit edilmeden, her bir işveren nezdinde geçen çalışmalar ayrıştırılmadan, infaza elverişli olmayan şekilde hüküm kurulmasının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesine aykırılık teşkil ettiği, öte yandan, 01.05.2002 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı alan davacılar murisinin,

eldeki dava ile tespiti talep edilen dönemde, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma hakkı bulunduğu sabittir. Bu itibarla öncelikle, davacıların beyanları alınarak, istemin, 506 sayılı Kanun'un 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi, yoksa, 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususunun aydınlatılmadığı gerekçeleriyle, hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 09.05.2024 tarih ve 2023/410 E. - 2024/305 K. sayılı kararı ile Yargıtay bozma kararı uyarınca tanzim edilen bilirkişi ek raporu doğrultusunda, davalı işyerlerinin sicil numaraları ve bu işyerlerinde tespitine karar verilen hizmet süreleri ayrı ayrı gösterilerek fazlaya ilişkin tespit talebi reddedilmek suretiyle, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile

Davacılar murisi ... 'ın davalılar ... ve ...'nın murisleri M. ... 'ya ait ... sicil numaralı iş yerinde 21.03.2002-22.02.2009 tarihleri arasında,

Mirasçılar ... ve ...'ya ait ... sicil numaralı iş yerinde 23.02.2009-30.08.2010 tarihleri arasında,

UNT Gayrimenkul Yatırım Tur. ve İnş. A.Ş. unvanlı ve 1221301 sicil numaralı iş yerinde 31.08.2010-01.11.2013 tarihleri arasında SPEK taban ücretiyle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar vekili, resmi belgelerle sabit olan ve bizzat davacılar murisinin imzalı açık beyanına göre davalılar ... ve Unt A.Ş.’de asla çalışması olmadığından, adı geçen davalılar bakımından davanın husumetten reddi gerektiğini, M. ... Tatlıcı yanında çalıştığı iddiası kapsamında da, gerçek işverenlerin tespiti bakımından, M. ... Tatlıcı terekesinin davaya dahil edilmesi gerekirken, tereke davada davalı olarak gösterilmediğinden davanın reddinin gerektiğini, davacılar murisinin ...'ya ait evde ev hizmetlisi olarak çalışmış olduğunu, bu çalışmalardan 2013 yılına kadar olan dönemde ev hizmetlilerine sigorta zorunluluğu bulunmamakta olduğundan, Yargıtay bozma kararına, gerçeğe ve kamu düzenine aykırı verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, bozma gereklerinin yerine getirilmediğini, çalışma olgusunun yöntemince ortaya konulamadığını, Kurum kayıtlarının esas alınmadığını, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozmaya uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, davacılar murisinin 01.05.2002 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığı, bozma sonrası yapılan yargılama sırasında verilen süre üzerine davacılar vekilinin 04.12.2023 tarihli dilekçesi ile taleplerinin 506 sayılı Kanun'un 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti olduğuna dair beyanda bulunduğu hususu dikkate alınmaksızın, karar tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca karar düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

İlk Derece Mahkemesi hükmünün (1) numaralı bendinin tamamen silinerek yerine, "1-Açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile Davacılar murisi ... 'ın davalılar ... ve ...'nın murisleri M. ... 'ya ait ... sicil numaralı iş yerinde 21.03.2002-22.02.2009 tarihleri arasında,

Mirasçılar ... ve ...'ya ait ... sicil numaralı iş yerinde 23.02.2009-30.08.2010 tarihleri arasında,

UNT Gayrimenkul Yatırım Tur. ve İnş. A.Ş. unvanlı ve 1221301 sicil numaralı iş yerinde 31.08.2010-01.11.2013 tarihleri arasında, 01.05.2002 tarihine kadar SPEK taban ücretiyle, 01.05.2002 tarihi sonrasında sosyal güvenlik destek primine tabi çalıştığının tespitine" yazılmasına ve hükmün bu biçimiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,