Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11576 K.2024/14018

Taraflar arasındaki sürekli iş göremezlik geliri bağlanması ve menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Dava (Asıl 2022/256): Davacı vekili, davalı ... tarafından davacının iş gücü kayıp oranının %27,2 olarak belirlendiğini ve bu miktar üzerinden aylık bağlandığının kurum kayıtları ile sabit olduğunu, davacıya iş gücü kayıp oranının %15,2 oranına düştüğü gerekçesiyle borç bildirim evrakları gönderildiğini, 07.03.2022 tarihli başvuru dilekçesi ile Kurum işlemine karşı itirazda bulunduklarını, Osmaniye SGK İl Müdürlüğü tarafından itirazın reddine karar verildiğini haricen öğrendiklerini, davacının iş göremezlik oranının herhangi bir işlem yapmadan değiştirilmesinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu beyan ederek Kurum işleminin iptaline,

davacının iş göremezlik aylığının yeniden bağlanmasına, kesilen emekli aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve yersiz ödenen aylıklar sebebiyle tahakkuk ettirilen 108.207,29 TL borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava (Birleşen 2022/766): Müvekkilinin Şarki Terlik Ayakkabı İml. San. ve Tic. Ltd.

Şirketinde çalışmakta iken 19.11.2007 tarihinde iş kazası geçirdiğini, bu kaza neticesinde 10.05.2016 tarih ve 4135 sayılı Ankara Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Kurulunun MKGK oranı %27,2 tespit edildiğini ve müvekkiline sürekli iş göremezlik geliri bağlandığını, iş kazası maluliyet dosyası incelenmek üzere bir üst merci olan Yüksek Sağlık Kuruluna gönderildiğini, dosyada mevcut 05.01.2022 tarih ve 2022/474 sayılı Yüksek Sağlık Kurulu kararında davacının SİD oranının %15,2 olarak tespit edildiğini, yapılan işlemlerin usulüne uygun yapılmadığını,

müvekkilinin iş göremezlik oranının herhangi bir işlem yapmadan değiştirilmesinin yasaya aykırı olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava (Birleşen 2022/762): Müvekkili kurumun ... sicil sayılı dosyasında işlem gören işyeri ... Ayakkabı İml. San. ve Tic. Ltd. Şirketi'ne ait ayakkabı ve terlik imalatı işyeri sigortalılarından ...

TC nolu Davacı ...'ın 19.11.2007 tarihinde iş kazası geçirdiğini, iş kazası neticesinde 10.05.2016 tarih ve 4135 sayılı Ankara Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Kurulunun MKGK oranı %27,2 tespit edildiğini, sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlandığını, daha sonra talep üzerine davacının İş kazası maluliyet dosyası incelenmek üzere bir üst merci olan Yüksek Sağlık Kuruluna gönderildiğini, dosyada mevcut 05.01.2022 tarih ve 2022/474 sayılı Yüksek Sağlık Kurulu kararında davacının SİD oranı %15,2 olarak tespit edildiğini,

bu nedenlerle bu oran üzerinden yeniden hesaplama yapılarak aylık bağlandığını ve aradaki farkın siogrtalıya borç tahakkuk ettirildiğini, karar işlemi sonucunda mahsuplaşmada borç oluştuğunu ve takibi için alacak kaydı oluşturulup işlem yapılan 748,98-TL yersiz ödendiğinin sistemlerden tespit edildiğini, yersiz ödenen bayram ikramiyesinin idari yollardan tahsil edilmek istenildiğini, idari yollardan tahsil edilemeyen kurum zararının icraen tahsili yoluna gidildiğini,

Kurum tarafından yapılan bayram ikramiyesi-yersiz ödemelerin tahsili amacıyla Osmaniye İcra Müdürlüğü'nün 2022/11425 Esas sayıbı icra dosyası ile davalı ... aleybine icra takibi başlatıldığını, ancak açılan icra takibine davalı ... vekili tarafından davacı müvekkile borcunun olmadığından bahisle 13.06.2022 tarihinde itiraz edildiğini ve itiraz neticesinde takibin durdurulduğunu beyanla davalı tarafından Osmaniye İcra Müdürlüğü'nün 2022/11425 Esas sayılı dosyasında yersiz olarak yapılan itirazın iptaline,

icra takibinin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilleri, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

Mahkemece, “.

Somut olayda davacının maluliyet oranının %27,2 olarak tespit ediliği, dahas onra itiraz üzerine YSK'dan rapor alındığı, YSK tarafından 01.05.2022 tarihinde düştüğü ve %15,2 olarak tespit edildiği, itiraz üzerinde ATK'dan rapor alındığı gerek mahkememizin 2014/278 esas sayılı dosyasında gerekse işbu dosyada alınan raporlarda davacının maluliyet oranının YSK raporunda tespit edildiği üzere geçici iş göremezlik süresinin bitiminden itibaren %15,2 olduğunun tespit edildiği,

ATK raporu ile YSK raporunun uyumlu olduğu bu nedenle davacının itirazının yerinde olmadığı nitekim Adana BAM 8. HD 2018/2781Esas, 2019/1423 Karar sayılı ilamında da "Somut olayda, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun raporu ile 3. Adli Tıp İhtisas Kurulunun raporu arasındaki maluliyet oranına ilişkin çelişki bulunmadığı anlaşılmıştır.

Yerel mahkeme kararında usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı, bu nedenlerle davacının istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır." şeklinde karar verildiği anlaşılmakla davacının maluliyet oranının geçici iş göremezlik süresinin bitiminden itibaren %15,20 olduğu kanaatine varıldığı" gerekçesiyle;

"Davanın reddine ” karar verilmiştir. Mahkemece 20.06.2023 tarihli Ek Karar ile "A-Birleşen 2022/766 esas sayılı davanın kabulü ile

1-Davalının Osmaniye İcra Müdürlüğünün 2022/11426 esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına,

2-Davacının İcra İnkar Tazminatı talebinin kabulü ile asıl alacak olan 104.976,18 TL'nin %20 si tutarında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine

(....)

B-Birleşen 2022/762 Esas sayılı davanın kabulü ile

1-Davalının Osmaniye İcra Müdürlüğünün 2022/11425 Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına,

2-Davacının İcra İnkar Tazminatı talebinin kabulü ile asıl alacak olan 748,98 TL'nin %20 si tutarında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine (...) ...." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı/Birleşen davalı ... vekili, Mahkemece hem asıl hem birleşen davadaki deliller irdelenmeksizin hatalı karar verildiğini, yargılama sürecinde usuli hatalara düşüldüğünü ve yönetmeliğe aykırı şekilde hüküm kurulduğunu savunmuş, Mahkeme hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Eldeki dosyada; Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 10.05.2016 tarih 004135 sayılı raporunda davacıda oluşan sürekli iş göremezlik derecesinin %27,2 olarak tespit edildiği, Yüksek Sağlık Kurulu'nın 17.04.2019 tarih 7295 sayılı raporunda bu oranın düzeltme kaydı ile %15,2 olarak belirlendiği, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu'nun 05.04.2021 tarih 6074 sayılı raporunun Yüksek Sağlık Kurulu raporu ile aynı yönde olduğu ,buna göre asıl dosya yönünden ilk derece mahkemesi kabul ve değerlendirmesinin yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin taktirinde isabetsizlik görülmemesine göre HMK 355. maddesi kapsamında kamu düzenine de aykırı bir husus bulunmayan Mahkeme hükmüne karşı yapılan istinaf taleplerinin, HMK 353/1 –b1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçelerle davanın kabulü ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sürekli iş göremezlik geliri bağlanması ve menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlı Sigortası Kanunu'nun 16. maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:

"İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar şunlardır:

...b) Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması."

2. 5510 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ilgili 1 ve 2. fıkrası ile 3. fıkrasının ilk cümlesi şöyledir:

"İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı,

sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış olan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte kazanma gücünü ne oranda yitirdiği, birinci fıkrada belirtilen sağlık kurullarından alınacak raporlara göre yeniden tespit olunur.

Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının mesleğinde kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır..."

Aynı maddenin devamında;

"…Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri;

a)Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi,

b)Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu tarihini, takip eden ay başından başlar..." düzenlemelerine yer verilmiştir.

3. 5510 sayılı Kanun'un 58. maddesinin ilgili 4. fıkrasının ilk cümlesi şöyledir:

"Kurul, sigortalılar hakkında vazife malûllük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün malûliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar."

4. Ayrıca sürekli iş göremezlik ve malullük halinin belirlenmesinde izlenecek yol. 5510 sayılı Kanun'un “Sağlık Raporlarının Usul ve Esasları”na dair 95. maddesinde (506 sayılı Kanun'un 109. maddesinde) hükme bağlanmıştır. Buna göre, Kurum sağlık tesisleri tarafından raporlara dayanılarak verilen kararlara karşı ilgililerin S.S. Yüksek Sağlık Kurulu'na itiraz hakları mevcuttur.

Söz konusu kurulun raporlarının Kurumu bağlayacağı diğer ilgililer yönünden bağlayıcı olmayıp, Adli Tıp Başkanlığı veya Tıp Fakültelerinin ilgili ana bilim dalı konseylerinden Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü çerçevesinde inceleme ve araştırma yapılmasını isteyebilecekleri 28.06.1976 tarih ve 6/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararının gereğidir. Öte yandan.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.02.2010 gün ve 2010/21-60 Esas, 2010/90 Karar sayılı ilamı ile 06.10.2010 gün ve 2010/10-390 Esas, 2010/448 Karar sayılı ilamların da belirtildiği üzere Adli Tıp Kurumu Başkanlığı’nın ilgili ihtisas kurulu ile üniversitelerin tıp fakülteleri ilgili bilim dalı başkanlıklarınca ya da S.S.

Yüksek Sağlık Kurulunca düzenlenen raporlar arasında çelişkinin mevcut olması halinde, çelişkinin Adlî Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp 2.Üst Kurulu tarafından giderilerek, sigortalının sürekli iş göremezlik oranı ve başlangıç tarihi kesin olarak karara bağlanması da zorunludur.

3. Değerlendirme Eldeki davada, davacının sürekli iş göremezlik geliri bağlanması ve menfi tespit talebinde bulunmuş, Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davalı Kurum tarafından davacıya %27,2 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden gelir bağlanmış, sonradan Yüksek Sağlık Kurulu'nun 17.04.2019 tarihli kararıyla düzeltme kaydıyla %15,2 sürekli iş göremezlik derecesi belirlenmesi üzerine Kurum tarafından yeniden gelir miktarı hesaplanılarak sürekli iş göremezlik derecesinde oluşan fark nedeniyle davacıya borç çıkartılması üzerine eldeki dava açılmış olup Mahkemece, Adli Tıp Kurulu 3. İhtisas Dairesi ve 2. Üst Kurulu tarafından da %15,2 sürekli iş göremezlik derecesinin belirlenmesi üzerine asıl davanın reddine,

birleşen davaların kabulüne karar verilmiş ise de gelir miktarının nasıl hesaplandığına ve giderek aradaki farkın nasıl oluştuğuna dair dosyada bilgi ve belge bulunmadığı, buna rağmen davalı Kurum tarafından yapılan hesabın nazara alındığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, yapılan açıklamalar çerçevesinde, düzeltme kaydıyla belirlenen %15,2 sürekli iş göremezlik derecesi üzerinden bağlanması gereken gelir miktarı davalı Kurum'dan sorularak ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılarak belirlenmeli, bunu aşan kısım hakkında sebepsiz iktisap nedeniyle istirdada karar verilmesi gerekirken asıl davanın reddi ile birleşen davaların kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR