Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11617 K.2025/1424

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'nin 01.08.2014 tarihinden 13.06.2015 tarihine kadar geçen süre içinde davalı ...'a ait ... Mermer Atölyesi'nde sigortasız olarak çalıştığının ve bu süre içerisinde eksik ödenmiş bulunan sigorta primlerinin tespiti ile eksik primlerin tamamlatılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf her ne kadar 01.08.2014 ile 13.06.2015 tarihleri arasında davalı işyerinde kesintisiz olarak çalıştığını belirtmiş ise de Kurum kayıtlarında 01.03.2015 ila 04.06.2015 tarihleri arasında sigortalı çalıştığının görüldüğünü, denetmenlerin davacıyı fiilen çalışırken tespit edemedikleri için tüm bilgi ve belgeleri ile ifadelerinde davacının davalı işyerinde çalışma eyleminin subut ettiği ve 01.03.2015 ila 04.06.2015 tarihleri arasında çalıştığına karine teşkil ettiğinin tespit edildiğini, bu çerçevede davacının resen sigortalılık kaydı oluşturmadığını bu nedenlerle hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili mahkememizde vermiş olduğu cevap dilekçesi ile özetle; davacı tarafın beyanlarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin işlerinin çok yoğun olduğu dönemde Mart ve Nisan aylarında yaklaşık olarak bir buçuk ay civarında işlerinde yoğun olduğu zaman haftada bazen bir gün bazen iki gün yevmiye hesabı gündelik işçi olarak çalıştığını, çalışmaya geldiği günlerde ücretinin müvekkili tarafından peşin olarak ödendiğini, davacının iddiası gibi müvekkili işyerinde kesintisiz çalışmasının olmadığını, bu nedenle haksız ve metanetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ''1-Davacının açmış olduğu davasının kısmen kabulü ile davacının davalıya ait iş yerinde; -2014 Yılı Ağustos ayında 30 gün, -2014 Yılı Eylül ayında 30 gün, -2014 Yılı Ekim ayında 30 gün, -2014 Yılı Kasım ayında 30 gün, -2014 Yılı Aralık ayında 30 gün, -2015 Yılı Ocak ayında 30 gün, -2015 Yılı Şubat ayında 30 gün olmak üzere toplamda 210 gün asgari ücret ile sigortalı olarak çalışmış olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, '' dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, eksik araştırma ile karar verildiğini, tanık beyanlarının davasını doğruladığını beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık konusu; hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli,

yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

2- İncelenen dosyada; her ne kadar İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiş ise de, verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır. Davalı ...'ın görülen davada duruşmada veriği beyanlar ve 09.12.2015 tarihli ....

Polis Merkezi Amirliğinde verdiği ifadesinde, davacı ...'nin gündelikçi olarak çalıştığını, 2015 yılı Nisan yada Mayıs ayında bazen bir gün bazen iki gün çalıştığını, devamlı çalışmadığını beyan etmesi karşısında, İlk Derece Mahkemesi tarafından kabul kararı verilen dönem içerisinde, davacının çalışmasının kısmi olup olmadığı,

davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte bordrolu çalışanlar ve komşu iş yeri tanıkları yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının çalışmasının, kısmı çalışma olup olmadığı olgusu, süreler belirtilmek suretiyle somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

Kabule göre de Kurumun fer'i müdahil olarak gösterilmesi gerekirken karar başlığında davalı olarak gösterilmesi isabetsizdir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR