Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11916 K.2025/1503

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 24.11.2000 - 15.12.2015 tarihleri arasında finans müdürü olarak kesintisiz olarak çalıştığının ve prime esas gerçek ücretinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya ait işlem dosyasının bulunduğu yerin Gaziosmanpaşa Sosyal Güvenlik Merkezi olduğunu, davada Bakırköy İş Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı iddiasının Kurum kayıtlarına eşdeğer belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek davanın yetki ve esas yönünden reddini talep etmiştir. 2.Davalı .... Çay Ocağı .... Gıda Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile,

a-Davacının .... sicil numaralı ve.... Çay Ocağı .... Gıda Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ünvanlı davalı işyerinde ;

06.07.2011-01.01.2012 tarihleri arasında günlük 27,90 ₺ brüt ücretle 175 günlük

01.01.2012-01.07.2012 tarihleri arasında günlük 29,55 ₺ brüt ücretle 180 günlük 01.07.2012-01.01.2013 tarihleri arasında günlük 31,35 ₺ brüt ücretle 180 günlük 0 1.01.2013-31.01.2013 tarihleri arasında günlük 32,62 ₺ brüt ücretle 30 günlük hizmet akdine bağlı sigortalı hizmetinin tespitine , b-Fazlaya dair prime esas kazanç tespiti isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ..... Çay Ocağı ..... Gıda Tekst. San. ve Tic. Ltd.

Şti vekili, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, davacının kurum kayıtlarında gösterilen süreler ve ücretle çalıştığını, davacı tanıklarının işyerinde çalışmadıklarını, beyanlarının görgüye dayalı olmadığını, salt bordro tanıklarının anlatımlarıyla karar verilemeyeceğini, mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda da davacının prime esas ücretine ilişkin kuruma yaptığı başvuru bulunmadığının, komşu işyeri tanığı bulunmadığının, adreste davacıyı tanıyan olmadığının belirtildiğini, buna rağmen mahkemece tespit kararı verilmesinin yerinde olmadığını,

finans müdürü olarak çalıştığını iddia eden bir kimsenin sigortasız çalıştırılmasının hayatın olağan akışına uymadığını, davacının kötüniyetli, menfaat temin etmeye çalıştığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili, tanıkların beyanlarının ve kapsam tarihlerinin yeterli olmadığını, davanın kamu düzenine ilişkin olduğunu, çalışma iddiasının özel bir duyarlılıkla araştırılması gerektiğini, kararın eksik incelemeye dayandığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık hizmet tespiti ve prime esas ücretin tespiti istemine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

3.Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

4.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı şirket nezdinde 24.11.2000 - 15.12.2015 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen eksik hizmet sürelerinin tespitini ve çalıştığı dönemdeki prime esas gerçek ücretinin istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarına itibarla davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de fiili çalışma olgusu tam olarak ortaya konulamadığından hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

5.Dosyadaki kayıtların incelenmesinde; davacıya ait hizmet cetveline göre 24.11.2000- 05.07.2011 ve 01.02.2013- 11.11.2013 tarihleri arasında davalının....sicil numaralı, 12.11.2013- 16.12.2015 tarihleri arasında davalının .... sicil numaralı işyerinden bildirimi yapılmış olup, 06.07.2011- 31.01.2013 tarihleri arasında herhangi bir bildirimi olmayan davacının 01.02.2013 tarihinden itibaren bildirimlerinin yaşlılık aylığı bağlanması sebebiyle ''2'' belge kodu ile yapıldığı,

Kurumda 2 4649 06 06 .... sicil numarasında işlem gören davalı işyerinin 16.12.1998 tarihinden itibaren metal ürünler ve mutfak ekipmanları konusunda faaliyet gösterdiği ve faal olduğu, davacı vekilinin beyan dilekçesinde davacının yazılı bir sözleşme olmaksızın işyerinde finans müdürü olarak çalıştığını, son ücretinin AGİ dahil 5.738 TL olduğunu belirttiği, davalının ise davacının vasıfsız işçi olarak işe alındığını, daha sonra finans sorumlusu olduğunu belirttiği, taraflar arasında yazılı sözleşme olmadığı, ilk işe giriş bildirgesinde görev tanımının muhasebeci olarak belirtildiği anlaşılmıştır.

6. Mahkemece öncelikle davacının davalı şirketin muhasebe-finans departmanında çalıştığı ve ücret ödemelerinin bu bölümden yapıldığı dikkate alınmak kaydıyla, davacının talebine konu dönemde ücret ödemelerinin davalı şirketten ne şekilde yapıldığı araştırılmalı, davacının 01.02.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığının anlaşılması karşısında, davacıya ait tahsis dosyayı ikmal edilmek suretiyle, tahsis başvuru dilekçesinde, davalı şirkette çalışmasına yönelik beyanı olup olmadığı,

davacının, kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı hususları araştırılamalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR