Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11986 K.2025/284

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Kurum tarafından müvekkiline gönderilen ödeme emrinin iptali ile ödenen tutarın Kurumdan istenmesi ve Anayasaya aykırı işlemlerinin iptaline, müvekkilinin aylığının kesildiği günden bugüne kadar müvekkiline ödenmeyen aylıkların tutarı tespit edilerek kesildiği tarihten işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte şimdilik 1.000,00TL 'nin müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile müvekkili Kurum tarafından yapılan incelemede davacının aynı zamanda 506 sayılı Kanun kapsamında 15.12.2007 tarihinden itibaren dul aylığı aldığının tespit edildiğini, Mülga 2926 sayılı Kanun'un 27/1-c maddesi uyarınca babasından aldığı aylık iptal edilerek yersiz ödenen aylıklardan dolayı borç tahakkuk ettirildiğini, 05.12.2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarih itibariyle yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde yapılan değişikliğe istinaden,

Kurumca yayımlanan 2018/9 sayılı Genelgesi gereği, bu defa 5510 sayılı Kanun'a göre aylık bağlama şartlarını taşıdığından davacıya 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ölüm aylığının yeniden bağlandığının tespit edildiğini, davacının, 25.02.2020 tarih 3547648 sayılı ölüm aylığı talebine karşı Konak SGM'nin 27.02.2020 tarihli yazısı ile davacıya bağlanan birikmiş aylıkları alması için ...

Şubesine gerekli talimat verildiğinin davacıya bildirildiğini, Kurumca yapılan işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 2008/12. aydan itibaren 2926 sayılı Kanun kapsamında babadan aldığı aylığın, 15.12.2007 tarihinden itibaren eşinden ölüm aylığı aldığının tespiti üzerine 04.01.2016 tarihi itibariyle iptal edildiği yersiz aylık borcu oluşturulduğu, yapılan işlemlerin Kurum hatası olarak değerlendirildiği,

Kurumun 04.01.2016 tarihli işlemiyle hak sahibi ...’nın tahsis işlemi/aylığı Kurum hatası olarak iptal edilerek ödenen paranın tamamı faizsiz olarak borç kaydedilerek 01.10.2001 - 01.01.2016 arası 22.986,60 TL borç tahakkuk ettirildiği, davacının SGK 3/1582727 tahsis no ile bağlanan maaş bordrosunun incelenmesinde 2016/2 - 2020/2 aylar arasında muhasebe kesintisi adı altında toplam 16.076,51 TL'nin mahsup yapıldığı,

İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 04.02.2019 tarihli olur ile sistemde Kurum hatası olarak oluşturulan borca, 2018/38 no.lu Genelgeye göre borç tespit tarihinden 24 ay geçmesi ve ilgililere bu güne kadar borç tebliği gönderilmediği nedeniyle, terkin işlemi yapılarak, kalan tutar için, yeniden Kurum hatası ile borç kaydı ile Kurum tarafından 11.846,39 TL yersiz ödeme hesaplandığı, Kurumun 27.02.2020 tarihli yazısı ile ...’ya birikmiş aylık tutarının 19.533,56 TL belirlendiği PTT/... şubesinden ödeneceği bilgisinin verildiği,

6.909,15 TL'nin mahsup edildiğinin tespiti ile toplam 22.986,60 TL'nin davacıdan tahsil edildiği tespit edilmekle, kız çocuklarının, diğer sosyal güvenlik kurumlarından kendi çalışmaları dışında (kocalarından - çocuklarından) aylık almalarının 2926 sayılı Kanun'a tabi ana veya babadan ölüm aylığı bağlanmasına engel olarak kabul edilemeyeceği, aylık kesen Kurum işleminin hatalı olduğu, ancak 01.01.2018 tarihinden itibaren aylığın davacıya tekrar bağlandığı gözetildiğinde, davacının 22.986,60 TL borcunun bulunmadığı,

6.909,15 TL'nin 02.03.2020 tarihinden, 3/1582727 tahsis no.lu dosyadan bağlanan aylığından yapılan toplam 16.076,51 TL kesinti tutarının kesinti tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davacıya iadesi gerektiği, ancak taleple bağlılık ilkesi gereğince fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiği kabul edilmiş, davayı reddeden Mahkeme kararının ise hatalı olduğu anlaşılmış olup sonuç itibarıyla, 6100 sayılı Kanun'un 355. maddesinde yer alan,

incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, ancak, kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde bunun kendiliğinden gözetileceği yönündeki düzenleme çerçevesinde yapılan incelemede, istinaf yoluna başvuran davacı vekilinin istinaf dilekçesinde yer verdiği itirazların yukarıda sıralanan gerekçeler ışığında yerinde olduğu, ancak bu hatanın giderilmesinin yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği dikkate alınarak.

HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca belirlenen aykırılık düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiş;

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İzmir 16. İş Mahkemesinin 23.12.2021 tarih, 2020/182 Esas ve 2021/495 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın kabulü ile davacının babasından 2926 sayılı Kanun kapsamında aldığı aylıklarından yapılan kesintilerin iptali ile 1.000,00 TL'nin ödeme tarihi 02.03.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin saklı tutulmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum işleminde hata olmadığını, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının eşinin ölümü nedeniyle 506 sayılı Kanun'a dayalı sigortalılık nedeniyle aldığı ölüm aylığı yanında, 2926 sayılı Kanun'a tabi olan babası üzerinden almakta olduğu ölüm aylığının kesilmesi ve bu aylığa ilişkin ödemeler nedeniyle borç çıkarılması işleminin yasal düzenlemelere uygun olup olmadığı istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR