Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12042 K.2024/13739

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali ve alacak istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacı müvekkilinin vefat eden sigortalı eşi ... 'ten dolayı ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile müvekkiline ... ... 'ün ölüm tarihi olan 23.12.2000 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına ve müvekkilinin ölüm aylığına hak kazandığı tarihten itibaren ödenmeyen aylıklarının hak etme tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, mülga 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar kapsamında 01.01.1984-03.10.2000 ve 08.08.2001-02.08.2003 tarihleri arasındaki ölümlerde maaş bağlanması için 3 yıl hizmet süresi, diğerleri için 5 yıllık hizmet süresi istenmekte olduğunu, ... 'ün ölüm tarihi olan 23.12.2000 tarihinin 619 KHK'nın yürürlükte olduğu 04.10.2000-07.08.2001 tarihleri arasında olması nedeniyle beş yıl sigortalılık süresi istendiğini, ölüm tarihinde ve sonrasında yapılabilecek borçlanmalarla beş tam yıl sigortalılık süresini doldurmaması nedeniyle eşi davacıya ölüm aylığı bağlanamadığını, bu sebeple Kurumun işlemlerinin hukuka ve mevzuata uygun olduğunu beyanla; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.03.2023 tarihli ve 2022/549 Esas, 2023/77 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının 23.12.2000 tarihinde vefat eden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı eşi ... 'ten dolayı ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine, davacıya vefat eden sigortalı eşinden dolayı 24.08.2007 tarihini takip eden ayın başı olan 01.09.2007 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına ve davacıya hak kazandığı aylıklarının ayrı ayrı her bir aylığa hak kazandığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.05.2023 tarihli ve 2023/1633 Esas, 2023/1411 Karar sayılı kararı ile davacının eşinin vefat ettiği tarihteki mevzuat hükümlerine göre ölüm aylığı bağlanması için 3 tam yıl prim ödeme koşulunun bulunduğu ve somut olayda bu koşulun gerçekleştiği, sonradan yürürlüğe giren yasa hükümlerine dayanarak talebin reddedilmesinin yerinde olmadığını ancak davacının 23.12.2000 tarihinden itibaren aylık bağlanmasını talep ettiği,

İlk Derece Mahkemesince tahsis talebi ve zamanaşımı hükümleri de gözetilerek 01.09.2007 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına karar verilmiş olmakla davanın kısmen kabul edildiği ve hükmün fer'ilerinin buna göre belirlenmesi gerektiği gerekçelerine dayalı olarak davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile davacının 23.12.2000 tarihinde vefat eden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı eşi ... 'ten dolayı ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine,

- Davacıya vefat eden sigortalı eşinden dolayı 24.08.2007 tarihini takip eden ayın başı olan 01.09.2007 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına ve davacıya hak kazandığı aylıklarının ayrı ayrı her bir aylığa hak kazandığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan ödenmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 01.11.2023 tarihli ve 2023/10585 Esas, 2023/10584 Karar sayılı kararı ile "Eldeki davanın 28.12.2022 tarihinde açıldığı anlaşılmakla, yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında, 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine 3. fıkra olarak eklenen ve giderek 7036 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasındaki düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup davacı tarafından 7036 sayılı Kanun'un 4. maddesine uygun bir şekilde,

davaya konu istem hakkında, Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığı görülmekle (En son 08.11.2013 tarihinde başvuru yapılmış ise de belirtilen yasanın yürürlüğü sonrası işbu dava açıldığından yeni bir başvuru gerekmektedir) Mahkemece, davacı tarafa 6100 sayılı HMK.'nın 115/2. maddesi uyarınca,7036 sayılı Kanun'un 4. maddesi doğrultusunda,

davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun ret iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmeli, bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli, Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 23.12.2000 tarihinde vefat eden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı eşi ... 'ten dolayı ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine, davacıya vefat eden sigortalı eşinden dolayı 24.08.2007 tarihini takip eden ayın başı olan 01.09.2007 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına ve davacıya hak kazandığı aylıklarının ayrı ayrı her bir aylığa hak kazandığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacıya ölüm aylığı bağlanıp bağlanamayacağı noktasında toplanmaktadır.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 115. maddesinin 2. fıkrası, 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 7036 sayılı Kanun'un 4. maddesi, 1479 sayılı Kanun'un 21. maddesi.

3.Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR