Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12088 K.2025/7295

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 149128 işyeri sicil numaralı ... Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şti. ünvanlı firmada ... sigorta sicil sicil numarasıyla tekstil sektöründe 07.10.2011 yılında işe başladığını, müvekkilinin sürekli olarak aynı firmada nizasız, fazılasız ücretli olarak çalıştığını, müvekkilinin davalı işverenin ihmali ile hatalı olarak sahte olduğu gerekçesiyle iptal edilen hatalı şekilde kontrollü ve sahte olduğu tespitine varılan davalı Kurum işlemlerinin iptaline ve davacı müvekkilinin aynı işyerinde nizasız fazılasız ücretli olarak bilfiil gerçekleştirilen davalı şirkette bulunan 07.10.2011-31.07.2013 tarih aralığındaki sigorta hizmelerinin tespit ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

25.06.2021 günlü celsesinde davacı asil; “ ben 07.10.2011 ile 31.07.2013 tarihleri arasında Midya Teks, ... Tekstil ve ... işyerlerinde çalıştım ancak SGK'ya gittiğimde benim bu tarih arasındaki çalışmalarımı bu iş y erleri sahte iş yeri olduğundan bahisle bana iptal edildiği söylendi, benim iddiam biraz önce belirttiğim tarih aralığı içerisinde bu 3 iş yerinde fiilen çalıştığımın tespiti talebidir” şeklinde beyanda bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... sicil numarası ile 5510 sayılı Kanun'un 4/a kapsamında sigortalılık kaydı bulunan davacının ... sicil numaralı dosyada işlem gören diğer davalı işyerinin kontrollü işyeri kaydıyla hizmet döküm cetveline (K) kodu konulmuş olup hizmetlerinde herhangi bir gün iptaline rastlanmadığını, davalı işyeri ile ilgili Kurumca yapılan tahkikatın halen neticelenmediğini, bir kişinin 5510 sayılı Kanun'un 4-1/a bendi kapsamında sigortalı sayılabilmesi için mutlaka bir işverenle arasında hizmet akdinin bulunması gerektiğini,

fiili çalışmaya dayanmayan bir bildirimin sigortalılık hak ve yükümlülüklerinden yararlanmaya engel teşkil edeceğini, davacının işyerinde devamlı olarak hizmet akdiyle çalışmış olduğunu, tanık beyanları dışında, resmi, yazılı ve sağlıklı deliller ile ( işyeri kayıtları, ücret tediye bordrosu, makbuz, ticari defterler, zabıta kayıt ve defterleri, vergi karnesi vs…) ispatlanması gerektiğini, Kurumca yapılan işlemlerin 5510 sayılı Kanun'un 96. vd. maddelerine ve Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe ve 22.07.2011 tarih 2011/58 sayılı Genelge hükümlerine göre yapıldığını,

davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"1-Davanın kısmen kabulü ile ... TC Kimlik numaralı, ... sigorta sicil numaralı ...’ın. 07.10.2011-27.01.2012 tarihleri arasında Kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işyerinden 07.10.2011-27.01.2012 tarihleri arasında 2011/10.ayda 25 gün, 2011/11.ayda 23 gün, 2011/12.ayda 30 gün, 2012/01.ayda 27 gün olmak üzere toplam 105 gün olarak bildirilen çalışmasının gerçek ve fiili olduğunun tespitine, davacının 18.02.2012-30.06.2012 ve 01.07.2012-30.09.2012 tarihleri arasında Kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... Teks. Nak. San. Tic. Ltd.

Şti. unvanlı “kontrollü” kodu bulunan işyerinden, 19.09.2012-31.07.2013 tarihleri arasında Kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... adına tescilli işyerinden bildirilen çalışmaları iptal edilmediğinden bu taleplerle ilgili karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Dava açılmadan önce veya açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

4. İnceleme konusu eldeki davada, davacı 07.10.2011-31.07.2013 tarih aralığındaki sigorta hizmetlerinin tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptalini talep etmiş olup Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde 1439222 sicil sayılı dosyada işlem gören ... Teks. Nak. San. Tic. Ltd.

Şti. unvanlı “kontrollü” kodu bulunan iş yerinden ve 19.09.2012-31.07.2013 tarihleri arasında 1460651 sicil sayılı dosyada işlem gören ... adına tescilli işyerinden bildirilen çalışmaları iptal edilmediğinden bu taleplerle ilgili karar verilmesine yer olmadığına, ... Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işyerinden 07.10.2011-27.01.2012 tarihleri arasında 2011/10.ayda 25 gün, 2011/11.ayda 23 gün, 2011/12.ayda 30 gün, 2012/01.ayda 27 gün olmak üzere toplam 105 gün olarak bildirilen çalışmasının gerçek ve fiili olduğunun tespitine karar verilmiş ise de ... Şirketinde geçen çalışmaların tespitine ilişkin verilen hükmün yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

5. Dosyanın incelenmesi neticesinde, Kurum tarafından Bölge Adliye Mahkemesine gönderilen 22.03.2024 tarih ve 92411574 sayılı yazı ekinde ... Şirketi ile ilgili denetmen raporu düzenlendiği, işyerinin sahte olmadığının belirtildiği anlaşılmakla davacının bu iş yerinden bildirilen sigortalılık sürelerinin iptal edilip edilmediği, davalı Kurumdan sorulmak suretiyle davanın konusuz kalıp kalmadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR