Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12262 K.2024/13525

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine ilişkin davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak, davacının Toprak Mahsulleri Ofisine ve Çay ilçesinde bulunan un fabrikalarına sattığı ürünlerden %1 Bağ-Kur tevkifatı yapıldığını, davalı Kurum tarafından bu primlerin ihtirazı kayıt dermeyan edilmeksizin kabzedildiğini, uzun yıllardan beri kullandığını, M.K.

Md.2 ve Anayasanın 60 ıncı maddesi ile 2926 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesi gereğince davalı Kurumun 3 ay içinde kayıt ve tescil yükümlülüğünü getirdiğini, davacının 10.04.1989 tarihinden itibaren çiftçilikle uğraştığını, davacı adına tapu kayıtlarında tarlalarının olduğunu, 2926 sayılı Kanun'a göre sigortalı olması gerektiğini, müvekkilinin talebi üzerine 01.05.2002 tarihinden itibaren Bağ-Kur kaydının başlatıldığını,

davacının 2010 yılında TMO Çay Ajans Müdürlüğüne yaptığı başvuruya istinaden yapılan tevkifatların 1994 - 1998 yıllarına ait evrakların bekleme süresi dolduğundan imha edildiğinden yanlızca 20.08.2000 yılına ait tevkifatların çıkartıldığını, Kurum kayıtlarının imha edilmesinin olumsuz sonuçlarının davacıya yüklenmesine hukuk düzeninin müsaade etmeyeceğini, davacının 10.04.1989 tarihinden itibaren Bağ-Kur sigortalı olması gerektiğini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özet olarak, 10.06.2002 tarihli Acıgöl Çayırlık Mahallesi Muhtar ve Tarım Sigortalılık Belgesine istinaden 2926 sayılı Kanun'a istinaden sigortalılığının 28.02.2000 tarihinde iptal edildiğini, davacının itirazın Çayırlık Mahallesinde hiç ikamet etmediği ve sürekli yukarı mahallede ikamet ettiğini ve 01.01.2000 tarihinde işe başladığını bu tarihten itibaren tarım ile uğraştığını beyan etmiş ise de sigortalılığının 28.02.2000 tarihinde sonlandırıldığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 07.01.2021 tarih, 2017/252 E., 2021/14 K. sayılı kararıyla; "... Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile 1-Davacının 01.09.2000 tarihinden itibaren 01.05.2002 tarihine dek 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin Karamık Köyü, Maslı Mevkii, 5 Pafta, 671 Parsel no.lu tarla vasfındaki taşınmazı 10.04.1989 tarihinde edindiği ve bu tarihten itibaren bu tarlayı aktif olarak ekip biçtiği, tarlalardan kaldırdığı mahsulleri TMO Çay Ajans Müdürlüğü'ne ve Çay ilçesinde bulunan çeşitli fabrikalara sattığı, müvekkiline 10.03.1998 tarihinde çiftçi kimlik kartı verildiği, Mahkemece yeterli araştırma yapılmadan salt bilirkişi raporu esas alınarak sigortalılık başlangıç tarihinin 01.09.2000 olarak tespit edildiği,

mahsulün teslimine istinaden tevkifat belgesinin düzenlemesinin, yapılan kesintinin Kurum kayıtlarına intikal ettirilmesinin, ilgili evrakı usulüne uygun olarak saklamanın Kurumun sorumluluğunda olduğu, Kurum kayıtlarının imha edilmesinin olumsuz sonuçlarının müvekkiline yükletilmesinin hakkaniyete aykırı olduğu, henüz süresi dolmadan imha edilen evrakların bulunamamasının zararlı sonuçlarının müvekkiline yüklendiği, Mahkemece eksik inceleme yapıldığı gerekçeleriyle Mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının TMO kayıtlarında ürün teslim eden kişi olup olmadığının tam olarak araştırılmadığı, aynı ad soyad olan kişi varsa davaya dahil edilip o kişinin o tarihte ürün tesliminin bulunup bulunmadığının sorulmadığı, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediği, Toprak Mahsülleri Ofisine davacı veya başkası tarafından verilen ya da yazılan bildirgedeki yanlış yazımda, Kurumun kusur veya ihmalinin bulunmadığı, Toprak Mahsülleri Ofisine verilen ve onlar tarafından Kuruma gönderilen bildirgelerdeki yanlışlığın Kurumla bir ilgisinin bulunmadığı, Kurum aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiği gerekçeleriyle Mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.02.2023 tarih ve E.2021/1888, K.2023/323 sayılı kararı ile "...

Yapılan istinaf incelemesi sonucunda, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre her ne kadar davacı tarafça, 10.04.1989 tarihinden itibaren Bağ-Kur sigortalısı olduğu iddiasıyla dava açılmış ise de Çay TMO Ajansı kayıtlarına göre 10.04.1989 tarihinde davacıdan tevkifat yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, bu yönde davacı tarafça da herhangi bir belge ibraz edilmediği; davacının, 10.04.1989-01.09.2000 tarihleri arasında, sigortalılığının tescili yönünde iradesini ortaya koyacak yazılı başvurusunun veya prim ödemesinin bulunmadığı,

bu nedenlerle davacının, tevkifatın yapıldığı 20.08.2000 tarihinden önceki dönemde sigortalı olarak kayıt ve tescilinin mümkün olmadığı.

20.08.2000 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden prim kesintilerinin davacıya ait olduğu, bu dönemde davacının tarımsal faaliyetlerine devam ettiği, bu nedenlerle 01.09.2000-01.05.2002 tarihleri arasındaki dönem yönünden; yasal şartları oluştuğundan 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olduğu, yargılama giderleri yönünden kurulan hükümde de bir isabetsizlik bulunmadığı, sonuç olarak Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, taraf vekillerinin istinaf başvurularının, HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan ayrı ayrı reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 08.06.2023 tarih ve E.2023/6066, K.2023/6588 sayılı kararında; "... davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de Mahkeme tarafından kabul edilen prim tevkifatı yapılan ürün teslim makbuzunda teslim eden olarak 1961 doğumlu Mustan Şahan bilgilerinin yer aldığı, davacının ise 1967 doğumlu ... olduğu; soyadı ve doğum tarihi bilgilerinin farklı olduğu görülmesine rağmen bu kişinin davacı ile aynı kişi olup olmadığı araştırılmadan hüküm tesisi hatalı olup davacının 14.12.2010 tarihinde yaptığı başvuru üzerine Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından verilen cevapta.

TMO (Çay Ajans Müdürlüğü) 20.08.2000 tarih, A051378 numaralı, 2.530.640 TL tutarlı ve yine aynı tarihli A051379 numaralı, 3.570.500 TL tutarlı alım fişinde adı geçen kişinin davacı olup olmadığı, başka bir deyişle bu tevkifatın davacıya ait olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Davanın kısmen kabulü kısmen reddine 1-Davacının 01.09.2000 tarihinden itibaren 01.05.2002 tarihine kadar 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılık sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,