Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12293 K.2025/1705

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... bünyesinde 01.10.2001 - 15.09.2018 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığını, 01.10.2001 tarihinde fiilen işe başladığını, SGK'ya bildirimlerinin ise 01.10.2002’de başladığını belirterek davacının, 01.12.2001 - 30.09.2002 tarihleri arasında...T.A.Ş bünyesinde işçi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, ilgili dönemde davacının müvekkili işverenliğin çalışanı olmadığını, kendisinden bazı zamanlarda ve gerektiği kadarıyla ulaştırma konusunda hizmet alımı yapıldığını, davacının iş yerinde 01.10.2002-15.09.2018 tarihleri arasında çalıştığını, davalı ... Ajansında işçi alımının yönetmelikte düzenlendiğini, gerekli resmi bildirim ve kayıtların yapıldığını, sigortasız işçi çalıştırılmasının mümkün bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının, davalı iş verenlikte 01.12.2001 - 30.09.2002 tarihleri arasında hizmet sözleşmesine dayalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde şu hususlara yer verilmiştir:

"İş Bankası kayıtlarına göre 01.01.2002 tarihinden 01.07.2002 tarihine kadar aylık 130,00 TL yatırıldığı, 02.08.2002 ve 01.09.2002 tarihlerinde de 170,00 TL yatırıldığı, 01.01.2002 ve 01.04.2002 tarihli ödeme açıklamasında...kaşeli, 01.02.2002, 01.06.2002 ve 01.09.2002 tarihli ödeme açıklamasında...Genel Müdürlüğü, 01.03.2002 tarihli ödeme açıklamasında Şubat ücreti, 01.05.2002 tarihli ödeme açıklamasında Mart 02, 01.07.2002 tarihli ödeme açıklamasında...Haziran, 02.08.2002 tarihli ödeme açıklamasında ise Temmuz 2002 ücreti yazdığı görülmüştür.

Davalı tarafından sunulan kayıt içeriklerine göre davacının 25.09.2002 tarihinde .... Genel Müdürlüğüne hitaplı dilekçe ile tam gün çalıştığını, mesai sınırı olmadan zaman zaman geçici olarak yaptığı işler karşılığı ücret aldığını, boşalan kadroya atanmasını talep ettiğini, Anadolu Ajansı Genel Müdürlüğünün 23.09.2002 tarihli yazısı ile 01.10.2002 tarihinden geçerli olmak üzere göreve fiilen başlanması kaydiyle şoför olarak atamanın kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Davacının iş yeri dosyası ve banka kayıtları birlikte değerlendirildiğinde ilk kez hizmetinin bildirildiği 01.10.2002 tarihinden önce davalı işverenlik bünyesinde çalışmaya başladığı sabittir. Davacı 01.12.2001 tarihinde çalışmaya başladığını ileri sürmüştür.

Banka kayıtları incelendiğinde davacıya ilk kez 01.01.2002 tarihinde "kaşe ücreti" adı altında ödeme yapıldığı ve hizmet bildiriminin yapıldığı tarihe kadar düzenli 02.08.2002 tarihine kadar aylık 130,00 TL, 02.08.2002 - 01.09.2002 tarihlerinde ise aylık 170,00 TL ödendiği sabittir. Bu ödemelerin miktarları ve her ay düzenli yapılması nedeniyle çalışma karşılığı ücret olduğu kanaati Mahkememizde oluşmuştur.

Davacı tanıkları ve aynı zamanda bordro tanığı olan ... ve ..., davacının 2001 yılı kış aylarında çalışmaya başladığını beyan etmişlerdir. Banka kayıtlarıyla örtüşen tanık beyanları nedeniyle davacının ilk ücretinin 01.01.2002 tarihinde yatırmış olması ve diğer aylarda yatırılan ücretle karşılaştırıldığında bir aylık tam ücreti olduğu da anlaşıldığından davacının 01.12.2001 tarihinde çalışmaya başladığı kanaati Mahkememizde oluşmuştur.”

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı işverenlik vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili özetle, kararın yetersiz araştırma ve inceleme sonucu verildiğini ileri sürerek bozulmasını talep etmiştir.

Davalı işverenlik vekili özetle, hak düşürücü süreye ilişkin itirazlarının gerektiği gibi incelenmediğini, hizmet tespiti talep edilen 2002 yılının sonu esas alındığında 5 yıllık hak düşürücü süre dolduğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca, dosya kapsamında dinlenen 5 tanıktan 4 tanesinin başlangıç tarihi hakkında kesin bir bilgi sahibi olmadıklarını açıkça ifade etmelerinin karşısında tek bir tanığın aleyhe nitelikteki ve somutluktan uzak beyanlarının esas alınması suretiyle hizmet tespiti kararı verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Eldeki davada, davacının 01.12.2001 - 30.09.2002 tarihleri arasında .... T.A.Ş. bünyesinde çalıştığının tespitine karar verilmesini istediği, davalı işverenlik vekilince davacının iş yerinde 01.10.2002-15.09.2018 tarihleri arasında çalıştığının ve belirtilen tarihler öncesinde davalı ile davacı arasında bir hizmet akdi bulunmayıp davacıdan bazı zamanlarda ve gerektiği kadarıyla ulaştırma konusunda hizmet alımı yapıldığının savunulduğu, Mahkemece, banka kayıtları ve tanık beyanlarına göre davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

3. Hizmet akdinin iki esaslı unsurundan biri bağımlılıktır. Sadece ücret ödenmiş olması hizmet akdinin varlığının kabulü için yeterli değildir. Bu itibarla, Mahkemece davacının talep konusu dönemde çalışma şekli tam olarak belirlenmeli, bağımlılık unsurunun ne şekilde gerçekleştiği tereddütsüz biçimde ortaya konulmalıdır. Davacının davalı işverenliğe verdiği dilekçe içeriği de gözetilmek suretiyle çalışmasının hizmet akdi niteliğini taşıyıp taşımadığı belirlenmeli, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR