Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12407 K.2025/1617

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalılardan Kurum ve .... Sitesi Yönetimi vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;davacının davalı apartmanda 10.02.1999 - 14.06.2012 tarihleri arasında kapıcı olarak çalıştığını, çalıştığı süre zarfında kapıcı dairesinde oturduğunu, sigorta bildirimlerinin yapılmadığını, sigortasız çalıştırılması nedeniyle 20.09.2011 tarihinde SGK'ya şikayette bulunduğunu, Kurum tarafından yapılan tespitte 22.08.2010'dan itibaren apartmanda çalıştığının rapor edildiğini, işçilik alacaklarının tahsili amacıyla Bakırköy 4. İş Mahkemesinin 2012/565 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını bildirerek 10.02.1999-22.08.2010 tarihleri arasında kesintisiz çalışmasının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Apartman Yönetimi cevap dilekçesinde özetle;davacının eşi ile yönetim arasında kira sözleşmesi olduğunu, sözleşmesinin başlangıç tarihi 20.11.2000 olup, elektrik, su bedellerinin yönetime ait olduğunu, temizlik karşılığı oturulacağının sözleşmede bildirildiğini, davacının eşinin görevlerini yerine getirmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 22.08.2010 tarihinde işe girişinin bulunduğunu, 23.07.2009 tarihinde Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, davalı iş yerine 22.08.2010 tarihinde kanun kapsamına alındığını, davacının davalı apartmanda hizmet akdiyle çalıştığını, tanık beyanları dışında resmi, yazılı ve sağlıklı kayıtlar ile ispatlanması gerektiğini, asgari ücretten daha yüksek ücretle çalışıldığı iddiasının yazılı delillerle ispatlanabileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.06.2016 tarihli kararı ile yapılan yargılama, SGK kayıtları, tanık beyanları, Sosyal Güvenlik Denetmeni raporu, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hizmet tespit talep edilen 10.02.1999-20.08.2010 süresinin sona erdiği tarihin yıl sonundan itibaren hak düşüm süresinin işlemeye başlayacağı, 2010 yılının sonundan dava tarihi olan 14.01.2013 tarihine kadar 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolmadığı, davanın yasal süre içerisinde açıldığı, davalı işyerinin 22.08.2010 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alınıp halen faal olduğu,

davacı tanıklarının beyanlarına itibar edilerek davacının çalışmasının fiili ve gerçek olduğu, davacının eşi ile davalı apartman arasında kira sözleşmesi imzalanmış ise de davacı ile apartman arasındaki ilişkinin hizmet akdine dayalı olduğu, Kurum denetmeni tarafından yapılan değerlendirmede davacının kapıcı olarak hizmet akdi ile apartmanda çalıştığının belirlendiği, davacının 22.08.2010 tarihinde sigorta girişi yapılarak bu tarihten sonraki hizmetlerinin bildirildiği,

her ne kadar arada Bağ-Kur sigortalılığı mevcut ise de bunun isteğe bağlı sigortalılık olduğu dikkate alındığında zorunlu sigortalılığın bulunduğu hallerde artık isteğe bağlı sigortalılığın geçerli olmayacağı, sosyal güvenliği bulunmayan davacının bunu sağlamak amacıyla isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunduğu kanısına varıldığı ücret bakımından Kurum taban ücreti üzerindeki ücretlerin yazılı belge ile ispatı gerektiğinden ve yazılı belge ile ispatlanamamış olması nedeniyle Kurum taban ücreti esas alınarak davanın kısmen kabulüne, davacının davalı iş yerinde ;

-10/02/1999-30/06/1999 tarihleri arasında günlüğü 3,11.-TL den 140 gün süre ile

-01/07/1999-31/12/1999 tarihleri arasında günlüğü 3,79.-TL den 180 gün süre ile

-01/01/2000-31/03/2000 tarihleri arasında günlüğü 4,00.-TL den 90 gün süre ile

-01/04/2000-31/07/2000 tarihleri arasında günlüğü 5,00.-TL den 120 gün süre ile

-01/08/2000-31/03/2001 tarihleri arasında günlüğü 5,00.-TL den 240 gün süre ile

-01/04/2001-31/12/2001 tarihleri arasında günlüğü 7,00.-TL den 270 gün süre ile

-01/01/2002-31/03/2002 tarihleri arasında günlüğü 7,40.-TL den 90 gün süre ile

-01/04/2002-30/06/2002 tarihleri arasında günlüğü 9,26.-TL den 90 gün süre ile

-01/07/2002-31/03/2003 tarihleri arasında günlüğü 10,91.-TL den 270 gün süre ile

-01/04/2003-30/06/2003 tarihleri arasında günlüğü 13,10.-TL den 90 gün süre ile

-01/07/2003-01/01/2004 tarihleri arasında günlüğü 15,26.-TL den 180 gün süre ile

-01/01/2004-30/06/2004 tarihleri arasında günlüğü 18,32.-TL den 180 gün süre ile

-01/07/2004-31/12/2004 tarihleri arasında günlüğü 14,80.-TL den 180 gün süre ile

-01/01/2005-31/12/2005 tarihleri arasında günlüğü 16,29.-TL den 360 gün süre ile

-01/01/2006-31/12/2006 tarihleri arasında günlüğü 17,70.-TL den 360 gün süre ile

-01/01/2007-31/06/2007 tarihleri arasında günlüğü 18,75.-TL den 180 gün süre ile

-01/07/2007-31/12/2007 tarihleri arasında günlüğü 19,50.-TL den 180 gün süre ile

-01/01/2008-31/06/2008 tarihleri arasında günlüğü 20,28.-TL den 180 gün süre ile

-01/07/2008-31/12/2008 tarihleri arasında günlüğü 21,29.-TL den 180 gün süre ile

-01/01/2009-30/06/2009 tarihleri arasında günlüğü 22,20.-TL den 180 gün süre ile

-01/07/2009-31/12/2009 tarihleri arasında günlüğü 23,10.-TL den 180 gün süre ile

-01/01/2010-30/06/2010 tarihleri arasında günlüğü 24,30.-TL den 180 gün süre ile

-01/07/2010-22/08/2010 tarihleri arasında günlüğü 25,35.-TL den 50 gün süre ile çalıştığının tespitine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesinin 01.06.2016 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece 21.11.2018 tarihli karar ile "Dosya kapsamından, davacının davalı Kuruma yapmış olduğu şikayet sonucunda Kurum denetmenince tutulan tutanakta 22.08.2010 tarihinden itibaren çalışmaya başladığının tespit edildiğini,fazlaya ilişkin talepleri için işbu davayı açtığını,10.02.1999 tarihinden beri davalı sitede kapıcılık görevi nedeniyle kapıcı dairesinde ikamet ettiğini iddia etmekte, davalı site yönetimi ise 5 katlı 22 daireden oluşan binada dairelerin müstakil ısıtma sistemi olduğu,

sürekli mesai gerektiren işlerin, kalorifer ve servis hizmeti bulunmayan apartmanın kapıcıya ihtiyacı olmadığı, haftada iki gün merdiven temizliği ve hafta içi akşamları çöplerin toplanması hizmeti için davacının eşi ... ile 20.01.2001 tarihli kira sözleşmesi yapıldığı ancak Nisan 2012’den itibaren bu görevleri yerine getirmemeye başlaması nedeniyle tahliye işleminin başlatıldığı, davacının yaptığı hizmetlerin eşine yardım niteliğinde olduğu iddialarının bulunduğu görülmektedir.

Dosya kapsamından, davalı sitede davacı ve eşinin oturduğu anlaşılmakta ise de kapıcılık görevini asıl olarak kimin yaptığı netlik kazanmamıştır. Bu durumda, davacının kapıcılık görevini asli olarak mı yoksa eşine yardım şeklinde mi yaptığı, asli olarak davacı tarafından yapılıyorsa çalışma şekli, süresi, günlük kaç saate haftada ve ayda kaç güne tekabül ettiği, sitenin büyüklüğü, sitedeki hangi blok ya da bloklara hizmet verdiği, ne gibi işlere baktığı, hizmet karşılığı ödemelerin kime yapıldığı hususlarının apartman sakinleri ve komşu apartman çalışanları da dinlenilmek suretiyle etraflıca araştırılarak toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık beyanlarından ve açıklamalardan sonra binanın 5 kat 22 daireli olup kalorifersiz bir yapı olduğu gibi bahçesinin de bulunduğu görülmektedir.

5 Katlı 22 Daireli bir apartmanda kapıcılık görevlerinin her gün olacağı dikkate alınarak 22 daireli bir aparmanın kapıcı ile istihdamının ve bunun devamlı çalışmasının gerekeceği kanaati benimsenmiş olup, davalı esas kapıcının davacının eşi ... olduğunu beyan etmekte ise de ...'ya ait hizmet cetvelinden davacının eşinin talep edilen sürelerde 4/1-b SGK sigortalısı olarak çalıştığı ve çalıştığı yerdeki mesai saatlerinin 07.00-18.00 arası olduğu da nazara alındığında eşin kapıcı olarak kabulünün de mümkün olamayacağı anlaşılmakla davacının fiili olarak 30 gün çalıştığı değerlendirilerek davanın kabulüne davacı ...'nın, davalı ....

Sitesi Yönetimi bünyesinde;

10.2.1999-30.6.1999 arası 140 gün, günlük 3.11TL

1.7.1999-31.12.1999 arası 180 gün, günlük 3.79TL

1.1.2000-31.3.2000 arası 90 gün, günlük 4.00TL

1.4.2000-31.7.2000 arası 120 gün, günlük 5.00TL

1.8.2000-31.3.2001 arası 240 gün, günlük 5.00TL

1.4.2001-31.12.2001 arası 270 gün, günlük 7.00TL

1.1.2002-31.3.2002 arası 90 gün, günlük 7.40TL

1.4.2002-30.6.2002 arası 90 gün, günlük 9.26TL

1.7.2002-31.3.2003 arası 270 gün, günlük 10.91TL

1.4.2003-30.6.2003 arası 90gün, günlük 13.10TL

1.7.2003-1.1.2004 arası 180 gün, günlük 15.26TL

1.1.2004-30.6.2004 arası 180 gün, günlük 18.32TL

1.7.2004-31.12.2004 Aarası 180 gün, günlük 14.80TL

1.1.2005-31.12.2005 arası 360 gün, günlük 16.29TL

01.01.2006-31.12.2006 arası 360 gün, günlük 17.70TL

1.1.2007-31.6.2007 arası 180 gün, günlük 18,75TL

1.7.2007-31.12.2007 arası 180 gün, günlük 19.50TL

1.1.2008-31.6.2008 arası 180 gün, günlük 20.28TL

1.7.2008-31.12.2008 arası 180 gün, günlük 21.29TL

1.1.2009-30.6.2009 arası 180 gün, günlük 22.20TL

1.7.2009-31.12.2009 arası 180 gün, günlük 23.10TL

1.1.2010-30.6.2010 arası 180 gün, günlük 24.30TL

1.7.2010-22.8.2010 arası 50 gün, günlük 25.35TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1-Davalı Kurum vekili; eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı.... Sitesi Yönetimi vekili; tanık anlatımları ile de davanın kanıtlamadığını beyirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr....., Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. ....’e..., ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

2-Eldeki davada ise Mahkemece verilen önceki karar, bozma içeriğinde belirtilen ilkeler çerçevesinde araştırma yapılması gereği belirtilerek Dairemizce bozulmuştur. Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuştur. Ancak bozmanın gereği yerine getirilmemiştir.

Mahkemece bozma sonrası, davanın kabulüne karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemece yapılacak iş, davacının Kuruma yaptığı şikayet üzerine Kurum tarafından yapılan 22.08.2011 tarihli denetimde 01.08.1999 tarihinden itibaren davalı iş yerinde çalıştığını beyan ettiği ve tutanakta imzası da bulunduğu anlaşılmakla işe başlama tarihinin araştırılması gerektiği,

Ayrıca davacının kapıcı olarak çalışması nedeniyle, özel hayat ile çalışma hayatının içe içe olduğu gözetilerek re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda davacının kısmi zamanlı çalışma hususu irdelenmeli; bu doğrultuda Mahkemece davanın aydınlatılması yükümlülüğü kapsamında ihtilaf konusu dönem içerisinde davalı nezdinde çalışma şeklinin nasıl olduğu,

gün içinde hangi işlerle uğraştığı, varsa görevi kapsamında alışveriş yaptığı komşu işyeri çalışanları sorularak taleplerini açıklaması istenmeli, bildirdiği deliller toplanmalı, ayrıca açıklama doğrultusunda davalıların hangi tarihlerde hangi ikamet adresinde yaşadıkları nüfus müdürlüğünden tespit edilmeli, o tarihte komşu olan diğer ev sahipleri yahut ikamet edilen yerde çalışan kapıcılar, yöneticiler tespit edilmeli, kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları, davalı Kurumdan ve davacıdan sorulmak suretiyle tespit edilerek,

bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yapılan işlere göre davacının davalılar nezdinde yaptığı ev hizmetleri faaliyetini periyodik olarak hangi işler için hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yaptığı ve bunun için ne kadar zaman harcadığı araştırılmalı, günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak uyuşmazlık konusu dönem yönünden hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR