Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/1298 K.2024/2505

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esasdan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; müvekkili ...'in eşi, ...'in babası ...'in 17.02.2018 tarihinde vefat ettiğini, ... ...'in, 1004334.61.01 no.lu işyerinde, 20.08.1999 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, çalışmaları sürekli olarak 30.01.2007 tarihine kadar sürdüğünü, ancak davalı işverenin, ... .....'in günlerini sigorta kurumuna eksik gün bildirmesi nedeniyle 900 günden ölüm aylığı bağlanamadığını, ... ...'in 20.08.1999-30.01.2007 tarihleri arası çalıştığı ....adlı otel işyeri olup, sürekli açık olan ve çalışanların sürekli çalıştığı işleri olduğu,

ancak davalı işverenin 2006 tarihinden önce eksik gün bildirdiği veya hiç bildirmediğini ileri sürerek ...'in; davalıların murisine ait ..... nolu iş yerinde, 20.08.1999 - 30.01.2007 tarihleri arası sürekli asgari ücreti ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Dahili davalılar tarafından davaya cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

Fer'i müdahil vekili; davacının ölü eşi ...'in sicil dosyasının incelenmesinde diğer davalı işverenlikçe 20.08.1999 tarihinde verilmiş işe giriş bildirgesinin mevcut olduğu, sonrasında dönemler itibariyle farklı tarihlerde işten çıkış ve yeniden işe giriş bildirgelerinin kuruma verilmiş olduğunu, davacı yanın iddiaları anılan tarih aralığında sürekli olarak çalıştığının tespitine yönelik olsa da işe giriş bildirgelerindeki imzanın davacıya ait olması halinde tanık beyanlarına değil, resmi belgeye itibar edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepler

Davacı vekili; işveren tarafından 596 gün eksik bildirim yapıldığını, 304 gün daha bildirmesi durumunda davacıya dul aylığı bağlanabileceğini, bu durumun mahkemece değerlendirilmediğini, otelin kaloriferlerini yakan ve komşu otelde çalışan ... adlı tanığın, davacının eşinin sürekli çalıştığını belirttiğini, iş yerinin hesaplarını alan tanık ... ise davacının eşinin sürekli çalıştığını söylediğini, 1999 yılında Kurumun yeterli denetim yapamaması sonucu bir kısım işverenlerin eksik gün bildirdiklerinin göz önüne alınmadığını, Mahkemece iş yerinin otel olduğu ve otelin 7/24 açık olduğu dolayısıyla davacının eşinin sürekli çalışmak zorunda olabileceği de değerlendirmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkeme kararının yerinde olduğu kanaatine varılarak davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı muris eşi ...'in 20.08.1999-30.01.2007 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 ncu maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu davada; davacı murıs eşi ...'in 20.08.1999 -31.01.2007 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Davalı iş yeri otel işletmesi olup, davacının hizmet cetvelinde 20.08.1999 - 15.12.1999, 10.05.2000 - 30.07.2000, 13.09.2000 - 30.04.2001, 06.05.2006 - 30.01.2007 tarihleri arasında kısmi bildirimleri bulunmaktadır. Talep edilen dönemde davalı iş yerinden davacı dışında sigortalı bildirimi yapılmadığı, dosyada dinlenen komşu iş yeri tanıkları otelde davacıdan başka çalışanın bulunmadığını belirttikleri anlaşılmaktadır.

Somut dosyada; davalı iş yeri otel iş yeri olduğundan otel ile ilgili karakol kayıtları ile dosyada dinlenen tanıklara ilişkin iş yeri ve çalışma kayıtları celp edilmeli, zabıta araştırması ile dosyada dinlenenlerden başka komşu iş yeri tanıkları tespit edilerek ifadelerine başvurulmalı, diğer yandan davacıdan, murisin iş yerinde yaptığı işlerin neler olduğu ve muris ile beraber çalışan kişilerin veya çalışmasını bilen komşu iş yeri tanıklarının olup olmadığı sorularak davacı tarafın beyanında belirteceği hususlar irdelenmeli, bildireceği kişiler tanık olarak dinlenilmeli, tanıklara ilişkin çalışma kayıtları celp edilmeli,

bu suretle tanık beyanları denetlenmeli, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde çelişkiler giderilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcın istek halinde ilgiliye iadesine,