Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12996 K.2025/11541

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ile davalı.... San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı.... San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı.... San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz, davacı vekili tarafından katılma yoluyla temyiz edilmek ve de davalı.... San. ve Tic.

A.Ş. vekili tarafından duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 25.06.2024 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı.... San. ve Tic. A.Ş. adına Av.... ile davacı adına Av. ... geldiler.

Diğer davalı adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmişti. Dosyanın eksiklik ikmal edilerek tekrar Dairemize gönderilmesi üzerine Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; müvekkilinin iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğradığından bahisle 986.032,86 TL iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat, 1.103.935,94 TL bakıcı gideri, 200.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iş kazası nedeniyle davacının %100 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı ve bir başkasının bakımına muhtaç kaldığı, iş kazasının meydana gelişinde davacının %30, davalı Elta Şirketinin %60, davalı Ic İçtaş Şirketinin ise %10 oranında kusurlu olduğu kabulünden hareketle davacının iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat talebinin kabulüne, hesaplanan bakıcı giderinden %40 oranında hakkaniyet indirimi yapılmak suretiyle davacı lehine 662.361,56 TL bakıcı gideri ile 75.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı.... San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf isteminin esastan reddine, davacının istinaf isteminin bakıcı giderinden hakkaniyet indirimi yapılmasının yerinde olmadığı, bakıcı giderine kaza tarihinden itibaren faiz verilmesi gerekirken dava ve ıslah tarihinden faiz verilmesinin hatalı olduğu, kabule göre bakıcı giderine hükmedilen faizin başlangıç tarihinin infazda tereddüt yaratacak şekilde 20.09.2019 belirlenmesi de doğru olmadığı, hüküm altına alınan manevi tazminatın az olduğu gerekçeleri ile kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacının tüm taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, kusurun oran ve aidiyetinin hatalı belirlendiğini, belirlenen kusur oranları arasında çelişki olduğunu, davacı müvekkiline kusur izafe edilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı IC İçtaş Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının eldeki davayı belirsiz alacak davası olarak açmasında hukuki yararı bulunmadığını, kazazedenin çalıştığı işin anahtar teslim şeklinde diğer davalıya devredildiğini, bu nedenle huzurdaki davanın müvekkili şirket açısından husumet yokluğu sebebiyle reddedilmesi gerektiğini, aynı kaza olayına ilişkin SGK tarafından ikame edilen rücuen tazminat davasında da bu yöndeki itirazlarının kabul edilerek Yargıtay tarafından İlk Derece Mahkemesi kararlarının bozulduğunu, dava konusu kazanın elektrik işi görülürken meydana geldiğini,

anılan iş kapsamında müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun veya sorumluluğunun bulunmadığını, İlk Derece Mahkemesi tarafından itirazlarının gerekçesiz olarak reddedilmesi ve eksik-yetersiz inceleme sonucu müvekkili şirket aleyhine hüküm tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, işveren sıfatını haiz olmayan müvekkili şirketin üçüncü kişi olarak da davaya konu olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığını, bakıcı giderine hükmedilmiş olmasının ve faizin kaza tarihinden işletilmesinin hatalı olduğunu, bu sebeple de kararın bozulmasının gerektiğini,

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat miktarlarının fahiş olup kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili şirketin hükmedilen tazminatın tamamından müteselsilen sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

VI. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE

Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Somut olayda, davalı Tasfiye Halinde ... Tic. A.Ş.'nin ticaret sicilinden İlk Derece Mahkemesi kararından önce terkin edildiği, tüzel kişiliğinin bu nedenle son bulduğu anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemesince yapılacak iş; davacı tarafa davalı Tasfiye Halinde ... Tic. A.Ş.'yi iş bu dava nedeniyle ihya etmesi ve şirkete tasfiye memuru atanması için önel vermek, ihya davası açıldığı takdirde bu davanın sonucunu beklemek, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar vermekten ibarettir.