Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13023 K.2025/2990

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacının 13.12.2014 - 30.09.2015 tarihleri arasında davalı işveren şirket yanında "Şoför + malzeme tedariki" işlerini yapan bir işçi olarak çalıştığını, Kurum denetmen raporuna istinaden .... Sağlık ve .... Ürünleri unvanlı iş yerindeki çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini beyanla, davacının 13.12.2014 - 30.09.2015 tarihleri arasındaki çalışmasının fiili bir çalışma olduğunun tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket davaya cevap vermemiştir. 2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; 506 sayılı Kanun'un 79/1. maddesine göre çalıştırılan işçilerin sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplam prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kayıt belgelerin Kuruma bildirilmesi mecburiyeti işverene ait bir yükümlülük olduğunu bildirilmeyen bu kayıtlar için davalı Kurumun sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, müvekkili Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı vekili, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yeterli inceleme yapılmadan ve dava sübut bulmadan karar verildiğini, toplanan delillerin hüküm kurmak için yeterli olmadığı ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 13.12.2014 - 30.09.2015 tarihleri arasına ilişkin hizmetlerini iptal eden Kurum işleminin iptali ile bu hizmetlerinin gerçek ve fiili çalışma olduğunun tespiti istemidir.

1.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Dosyanın incelenmesinde; davacı adına davalı şirket tarafından 13.12.2014-30.09.2015 tarihler arası .... sicil nolu iş yerinden bildirim yapıldığı, bildirimlerin fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle Kurum tarafından iptal edildiği ve buna bağlı olarak bağlanan yaşlılık aylığının kesildiği, Kurum denetim raporunda; iş yerinden bildirim yapılan kişilerin bir çoğunun ifadesinin alındığı, ifadelerinde iş yerinin temizlik ve kozmetik maddesi üreten bir iş yeri olduğunun, geniş bir network ağı bulunduğunun ve bir çoğunun uzaktan çalıştığının belirtildiği,

Mahkemece davalı iş yerinden bildirimleri iptal edilmeyen ve kimya mühendisi olan iki tanık ile dört davacı tanığının dinlendiği, davalı iş yerinde kimya mühendisi olarak çalışan tanıkların iş yerinde çok çalışan bulunduğunu, bir kısmının evden çalıştığını ve bu nedenle çok çalışan olduğu için davacıyı tanımadıklarını belirttiklerinin anlaşılması karşısında, Mahkemece davacının davalı iş yerinde şoför olarak çalıştığı kabul edilmişse de, dosya kapsamında dinlenen tanıkların çoğunluğunun davacıyı tanımadığını belirtmelerine karşın,

tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden davacının iptale konu hizmetlerinin gerçek ve fiili çalışmaya dayandığına yönelik Mahkemenin tespit hükmü eksik incelemeye ve araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece.

6100 sayılı Kanun'un 194. maddesinde düzenlenen somutlaştırma kapsamında davacının beyanı alınmalı, davalı şirkete ait hangi plakalı aracı kullandığı, bu aracın hangi sürelerde, şirketin hangi iş/işlerine tahsis edildiği, uyuşmazlık konusu dönemde kimlerle birlikte çalıştığı sorulmalı, alınacak bilgilere göre tespit edilen tanıklardan çalışmaları iptal edilmeyenler belirlenmeli, davacı yanın yaptığını iddia ettiği işle ilgili ayrıntılı beyanları alınmalı, davacıya ait sürücü belgesi, davalı şirkete ait aracı kullanırken trafik cezası alıp almadığı araştırılmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR