Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13234 K.2025/2980

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin davalıya ait .... Bulvarı No:... ..../Ankara adresinde bulunan .... Kuruyemiş isimli iş yerinde Temmuz 1992-Eylül 1992 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı cevap dilekçesinde özetle; davacının 29.07.1992 tarihinden itibaren yaklaşık 70 gün Bulvar kuruyemiş isimli işletmesinde çalıştığını beyan etmiştir. 2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i Müdahil SGK vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu uyuşmazlığa Kurumun sebebiyet vermediğini, Kurumca mevcut yasal düzenlemelere göre işlem yapıldığını, davacının davalı iş yerinde kesintisiz olarak çalıştığına ilişkin olarak Kuruma verilmiş hiçbir belge ve bilgi bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

3.Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça iş yerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o iş yerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

4. Dosyanın incelenmesinde; davacının 01.07.1992 tarihinde .... sicil numaralı ... ve Ortakları unvanlı iş yerinde işe başladığına dair ilk işe giriş bildirgesi verildiği, işe giriş bildirgesine istinaden verilen sigorta sicil numarasının halen kullanıldığı, ....sicil numaralı Kuruyemiş Alım Satımı işi iş yerinin ...-... adına 01.02.1988 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 31.12.1992 tarihi itibariyle kanun kapsamından çıkarıldığı, davalı iş yerinden 1992/02 dönemine ait bordro verilmediği,

1992/03 döneminde ise 2 kişi adına hizmet bildirimi yapıldığı anlaşılmakla, Mahkemece 1992/03 döneminde çalışması tespit edilen bir bordro tanığı ile davacı tanığı olarak babasını dinlemek suretiyle, davanın kabulüne karar verilmişse de yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı değerlendirilmektedir.

5.Mahkemece davacının talebine konu dönem öncesine ve sonrasına ilişkin davalı iş yerine ait dönem bordrolarında yer alan kişiler tespit edilmek suretiyle, beyanlarına başvurulmalı, yine davacının talebine konu dönem içerisinde 1992/03 dönem bordrosunda adı geçen .... isimli kişinin tanıklığına başvurulmalı, davanın somutlaştırılma yükümlülüğü kapsamında, davacının beyanı alınmak suretiyle, davacının hizmet tespitine konu ettiği dönemde, davalılara ait kuruyemiş dükkanına komşu olan, davacının çalışması hakkında bilgi sahibi olabilecek kişiler kendisinden sorulmalı, resmi kayıtlar nazarında da komşu oldukları belirlendikten sonra,

davacının yaptığı iş ve süresi konusunda ayrıntılı beyanları alınmalı, bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak davacının fiili çalışması ve süresi tereddütsüz bir şekilde belirlenmeli, toplanan deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR