Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13420 K.2024/13315

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... Şirketi tarafından ihbar olunan Ulus Türk Telekom binasında temizlik işçisi olarak istihdam edilen davacının ihtilaflı dönemde bu hizmet alımını yapan kamu kurumu olan Türk Telekom'da işçi kayıtlarının olmamasının mümkün olmadığını belirterek, davacı müvekkilinin 15.06.1996 tarihinde ... SSK Sicil No’lu ... İnşaat Temizlik Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinde 1 gün süre ile çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 15.06.1996 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili SGK Başkanlığının "fer'i müdahil" sıfatı ile dava ve duruşmalara katılımı yönünde karar verilmesini, fer'i müdahil olan müvekkili Kurum SGK Başkanlığı aleyhinde hüküm kurulmamasını, yetki, derdestlik, husumet, hak düşürücü süre gibi ilk itirazları ile zamanaşımı def'i yapılmış sayılarak usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 15.06.1996 olduğunun tespitine, davalı ... İnşaat Temizlik Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında açılan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, öncelikle zamanaşımı, hak düşürücü süre, görev, derdestlik, yetki, husumet yönünden itiraz ettiklerini, davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 19 gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın Yerleşik İçtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına ... İnş. Tem. Tic. Ltd.

Şti. ünvanlı işverenin 1031272 sicil no.lu işyerinden 15.06.1996 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, işyerinin tescil bilgileri dosya kapsamına alınmadığı için mahiyetinin bilinmediği,işyerinin kanun kapsam döneminin 01.06.1996-21.03.1997 arasında olduğunun ve işyerinden 1996 yılı 2. dönem bordrosunun verilmediği, 3. dönem bordrosunun olduğunun bildirildiği,

davacının davalı işverenin Türk Telekom A.Ş.'nin Ankara Ulus'ta faaliyet gösteren yerlerinde temizlik işini aldığı ve kendisinin de bu kapsamda temizlik elemanı olarak çalıştığını beyan etmesi nedeniyle Mahkemece Türk Telekom A.Ş.'den konu ile ilgili tüm sözleşme, puantaj kayıtları,

ücret bordroları vs.nin celbedilmesi neticesinde Türk Telekom A.Ş. tarafından davalı şirketten yapılan hizmet alımına ilişkin 16.04.1996 tarihli ihale komisyon kararı ile davalı şirketin Türk Telekom A.Ş.'ye 01.06.1996 - 30.06.1996 arası döneme ilişkin temizlik bedeli karşılığı kestiği 1996/Haziran dönemine ilişkin 01.07.1996 tarihli fatura ile Haziran 1996 dönemine ilişkin davacının 25 günlük çalışmasının da gösterildiği anlaşılan puantaj kaydının da gönderildiği,

Mahkemece puantaj kayıtlarının yeterli görülerek fiili çalışmayı ortaya koyacak şekilde tanık dinlenmediği böylelikle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, işyerinin işyeri tescil bilgileri Kurumdan celbedilmeli, 1996/2. dönemden bordro verilmediği bildirildiğinden aynı döneme ait Türk Telekom A.Ş. tarafından dosyaya sunulan puantaj cetvelinde ismi bulunan kişilerden yeteri kadarı tanık olarak dinlenmeli, yine davacının çalışmasının geçtiği Türk Telekom işyerinde o dönemde çalışan amir, şef, memur gibi çalışanların da beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR