Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13690 K.2025/6730

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle davacıların murisi ...'nin vefatı üzerine davacılara aylık bağlandığını, bağlanan aylığın daha sonra kesildiğini, aylığın kesilmesinin ve geçmişe yönelik ödemelerin geri istenmesinin hukuka aykırı olduğunu, işlemin iptaline yönelik 11.11.2019 tarihli başvurularına Kurum tarafından cevap verilmediğini, davacı ... (...) yönünden, aylık kesme işleminin iptalini ve aylıkların kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasını ve biriken aylıkların ödenmesini, davacılar Sahre ve Serap'a gönderilen 30.10.2019 tarihli borç bildirim belgelerinin iptalini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili özetle; davacıların almış oldukları aylıkların 5510 sayılı Kanun çerçevesinde aylık alma şartlarının oluşmaması nedeniyle kesildiğini, davacılara borç tahakkuk ettirildiğini, yapılan borç tahakkuku ve aylık kesme işleminin hukuka ve usule uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"A-Asıl davanın kabulü ile

1-Davacı ...’nin ...’den dolayı almakta olduğu aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile davacı ...’nin aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak birikmiş aylıkların davacı ...’ye ödenmesine,

2-Davacı ...’ye davalı Kurum tarafından 30.10.2019 tarih ve ... sayılı (Dosya No: ...) borç bildirim belgesi ile yapılan 75.086,40 TL borç tahakkuk işleminin iptaline,

3-Davacı ...’e davalı Kurum tarafından 30.10.2019 tarih ve ... sayılı (Dosya No: ...) borç bildirim belgesi ile yapılan 14.757,18 TL borç tahakkuk işleminin iptaline,”

B- Birleşen Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2021/188 Esas sayılı davanın reddine,”

2-Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacı Kurumdan alınarak davalılar ... ve ...'a (...'ye) ödenmesine” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"Somut davada, davacılar murisi ...’nin hizmet tespiti kararındaki süreler dahil 624 günlük SSK sigortalılığı bulunduğu, Kurumca davacılara 01.12.2013 tarihi itibariyle 624 gün 4-a sigortalılığı ve 300 gün askerlik borçlanması olmak üzere 924 gün üzerinden ölüm aylığı bağlandığı, Kurumca borçlanma dışında 900 gün prim şartı arandığı gerekçesiyle aylıkların kesildiği, 60.932.00.-TL anapara, 14.154,040.-TL faizi olmak üzere 75.086,40.-TL borç çıkarıldığı belirlenmiştir.

Murisin ölüm tarihinin 2003 yılı olması nedeniyle 506 sayılı Kanun'un 66. maddesinin uygulanması halinde davacı aylığa hak kazanacak, dolayısıyla aylık kesme işlemi yasal olmayacaktır. Mahkemenin bu yöndeki kabul hüküm yerindedir.

Asıl dava yönünden; davacılar murisi ...'nin 4/1-a kapsamında 624 gün sigortalılığı ve 300 gün askerlik borçlanması olmak üzere 924 gün toplam hizmet süresi bulunduğu, yukarıda yapılan izahat doğrultusunda davacıların aylığa hak kazandıkları, davacılara bağlanan aylığın iptaline ilişkin Kurum işleminin yasal olmadığı,

Kurum işleminin yasal olmaması nedeniyle davacı ...’ye davalı Kurum tarafından 30.10.2019 tarih ve 16605822 sayılı borç bildirim belgesi ile yapılan 75.086,40 TL, davacı ...’e davalı Kurum tarafından 30.10.2019 tarih ve 16605964 sayılı borç bildirim belgesi ile yapılan 14.757,18 TL borç tahakkuk işleminin yasal olmadığı ve davacıların bu miktarlardan dolayı Kuruma borçlu bulunmadıkları, davacı ...’nin aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak birikmiş aylıkların davacı ...’ye (...'a) ödenmesine karar verilmesi gerektiği, bu doğrultuda asıl davanın kabulüne, birleşen dava yönünden;

davacılar murisi ...'nin 4/1-a kapsamında 624 gün sigortalılığı ve 300 gün askerlik borçlanması olmak üzere 924 gün toplam hizmet süresi bulunduğu, 506 sayılı Kanun'un 66. ve geçici 93. maddesi uyarınca davalıların yaşlılık aylığına hak kazandıkları, davalılara bağlanan yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin yasal olmadığı, davacı Kurum tarafından dava konusu yersiz ödemeye ilişkin dayanak Kurum işleminin yasal olmadığı, Kurum işleminin yasal olmaması nedeniyle davacı Kurum tarafından davalılardan talep edilebilecek bir alacağın bulunmadığı,

buna göre birleşen davanın reddine dair Mahkeme hükmü yerindedir. " gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, temyiz dilekçesinde özetle.

506 sayılı Kanun'un ölüm aylığı bağlanması ile ilgili hükümlerini düzenleyen 66. maddesinin c bendinde, ölen sigortalının hak sahibi dul ve yetimlerine ölüm aylığı bağlanması için ölen sigortalının toplam olarak “1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalılığı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı 180 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmiş durumda bulunması gerektiğinin belirtildiğini, 5561 sayılı Kanun ile ölüm aylığı bağlanma koşullarının değiştirildiğini ve 18.10.2006 tarihinden itibaren yeni uygulamanın başladığını, yeni uygulama ile 506 sayılı Kanun'un 66. maddesinin c bendinin “5 yıldan beri sigortalılığı bulunup,

sigortalılık süresinde en az 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş durumda olmak” şeklinde değiştirildiğini,

5510 sayılı Kanun'a göre muris ...'nin vefat etmesi ile hak sahiplerinin 07.11.2019 tarihinde 300 günlük askerlik borçlanması ödeyerek tahsis talebinde bulunduklarını, ancak ...'nin 624 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bulunup askerlikle birlikte 924 gün olduğunu, buna göre muris ...’nin 624 gün 4/1-a sigortalılığı bulunmakta olup, Kurumca borçlanma haricinde 900 gün prim şartı arandığı gerekçesi ile aylık kesme işleminin yapıldığını, bu nedenle Kurum işleminin yasaya ve hukuka uygun olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile davacılara davalı Kurum tarafından tahakkuk ettirilen borç nedeni ile borçlu bulunmadıklarının tespiti ve aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR