Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13819 K.2025/7280

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Beyaz Eşya Mobilya Hayvancılık Tekstil Turizm Plastik İnşaat Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı iş yerinde 09.09.1997 tarihinde işe başladığını, gözlerinden rahatsızlanması sonucu 30.11.2012 tarihinde istifa ederek işten ayrıldığını, iş yerinde fırından çıkan cam bardak vb. eşyaların kalite kontrol işini yaptığını, müvekkilinin sigorta girişi yapılmadığı gibi primlerinin de ödenmediğini, çalıştığı dönemde asgari ücret ödendiğini, davacının ilk işe başladığı tarihte iş yerini ... Şirketinin işlettiğini, sonra ....

Limited Şirketinin devir aldığını, müvekkiline iş yasaları gereği herhangi bir belge verilmediğini, müvekkilinin çalıştığı ilk 3 yıllık ücretlerinin ...

Şubesi hesabına yatırıldığını, daha sonra elden ödendiğini, müvekkilinin orada çalıştığında dair tanık, iş yerinde çekilen fotoğraf ve birlikte yapılan gezi ve düğünlere ait fotoğrafların olduğunu, sonuç olarak davalıların 506 ve 5510 sayılı Kanun gereği davacının çalıştığı tüm süre ile ilgili sorumlu olduklarını beyanla davacının belirtilen tarihlerde davalı olarak gösterilen işyerlerinde çalıştığı ve bu çalışmaların sigortalı olduğunun tespiti ve davacıya asgari ücret ödendiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı ...Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin HMK.'nın 114 md. gereği davada taraf ve dava ehliyetine sahip olmadığını, davalının müvekkili şirkette hiç çalışmadığını, müvekkili şirketin diğer davalı ...'in uzantısı olmadığı gibi bu şirketi devir almasının da söz konusu olmadığını, bunun ... Sicil Gazete'lerinden de anlaşılacağını, bu nedenle davanın öncelikle husumetten aksi takdirde esastan reddini istemiştir.

2- Davalı ... Beyaz Eşya Mobilya Hayvancılık Tekstil Turizm Plastik İnşaat Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının müvekkil şirkette hiç bir zaman çalışmadığını, şirketin faaliyette olduğu dönemlerde tüm çalışanlarının sigortalarını eksiksiz yaptığını, bir kimsenin 15 yıl boyunca sigortasının yapılmadığından haberinin olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının kötüniyetli olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

3- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının Kurum dosyasında kaydının bulunmadığını, davacının davasını belge, tanık ve bordro tanıkları ile ispat etmesi gerektiğini, davacının farklı işyerlerinde çalıştığı iddiası gereği hangi işyerinde ne kadar çalıştığının tespit edilmesi gerektiğini bu nedenle kesinti mevcut ise zamanaşımı itirazlarının olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının hizmet akdi ile davalı ... Beyaz Eşya Mobilya Hayvancılık Tekstil Turizm Plastik İnşaat Yapı Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işverenin yanında; 09.09.1997 - 31.12.2012 tarihleri arasında olmak üzere toplam 5.472 gün çalıştığının tespitine, davacının bu çalışmalarının sigortalı olduğunun ve davacıya hükümde belirtilen ücretler üzerinden ücret ödendiğinin tespitine, davalı ...Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Muratlı Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.07.2021 tarihli, 2015/429 Esas - 2021/270 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı ... Şirketi vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, davacı tanıklarının her birinin sigortalarının yatırılmış olmasına rağmen; yalnızca davacının sigortasının iddia etmiş olduğu gibi 1997 ile 2012 yılları arasında çalışmış olmasına karşın hiç yatırılmamış olması hatta sigorta girişinin bile yapılmamış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, her ne kadar davacı tarafından dosyaya sunulan ... A.Ş.'ye ait dekontta maaş açıklaması ile ödemelerin bulunuyor olduğu görülse de bu meblağın kim tarafından yatırıldığının tespit edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir.

2. Fer'i müdahil vekili temyiz dilekçesinde dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 09.09.1997 - 30.11.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1- Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

2- İnceleme konusu eldeki davada, davacının 09.09.1997 - 30.11.2012 tarihleri arasında davalı şirketler nezdinde hizmet akdi ile çalıştığının tespitini talep ettiği, çalıştığı iş yerinin davalılardan ... ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. adına kayıtlı iken el değiştirerek diğer davalı Şirket adına çalışmasının devam ettiğinin iddia edildiği, dosyaya ibraz olunan Kurum kayıtları incelendiğinde davacı adına herhangi bir bildirim yapılmadığı anlaşılmış olup, İlk Derece Mahkemesince dinlenen tanık beyanlarına göre davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne, diğer davalı ... Ltd. Şti. yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiş, davalılardan ... Ltd.

Şti yönünden verilen ret kararı yerinde ise de davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

3- Somut olayda, davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. adına " ... Atölyesi" mahiyetli olarak ... sicil numaralı iş yerinin 01.04.1998 tarihinden itibaren kanun kapsamına alındığı, bu tarih öncesinde ise 15.05.1995 - 31.08.1998 tarihleri arasında kanun kapsamında olan ... - ... Adi Ortaklığı unvanlı, ... sicil numaralı aynı işi yapan başka bir işyerinin daha bulunduğunun anlaşılması karşısında Mahkemece anılan adi ortaklık iş yeri ile davalı ... ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasında iş yeri devri olup olmadığı hususu denetlenmeli, davanın bu işverenlerin hak alanını ilgilendirmesi nedeniyle davaya dahil edilmeleri sağlanmalı, davaya dahil edilen işverenlerin delilleri sorulup toplanılmalı ve yapılacak araştırma neticesinde tüm deliller dikkate alınarak varılacak sonuç uyarınca davacının çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konularak karar verilmelidir.

4- Diğer taraftan davacının davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. yanındaki çalışmasının sona erdiği tarihin tespiti bakımından yapılan araştırma da yeterli olmayıp, Mahkemece daha önce beyanlarına başvurulan bordro tanıklarının hizmet cetvelleri getirtilip, davacının 30.11.2012 tarihine kadar çalışma iddiasının netleştirilmesi suretiyle toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VI.KARAR