Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13892 K.2025/1931

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 1988 yılı 6. ayından itibaren 6 ay boyunca davalı iş yerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ....Dış.Tic. A.Ş. vekili; davalı ... isimli şirketin 1992 yılında .... San. ve Tic. A.Ş.'ye kül halinde devir ve birleşme ile devredildiğini, aynı şekilde 2014 yılında da bu şirketin .... Dış Tic.ve Teks. San. A.Ş.'ye kül halinde devredilmek suretiyle birleştiğini, bu nedenle .... Mensucata açılan davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, ayrıca davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğundan bahisle davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, hizmet tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirilen davalar olduğundan çalışma olgusunun tereddüte mahal vermeyecek şekilde yasal delillerle ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.11.2017 tarihli kararı ile 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi 5.-10. bendi hükmü ve aynı içerikteki 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi hükümleri dikkate alındığında Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekmekte olup, somut olayda davacı tarafından iddia edilen çalışmanın 1988 yılının 6. ayından itibaren 6 aylık süre boyunca olduğu, SGK kayıtlarının incelenmesinde davacının 22.06.1988 tarihinde Kız Meslek Lisesinden işe girişinin verildiği, davalı iş yerinden işe giriş bildirgesinin dahi verilmemiş olduğu görülmekle 5 yıllık hak düşürücü süre geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 10.11.2017 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 16.05.2019 tarihli kararıyla; davacının davalı işverene ait iş yerinden herhangi bir bildiriminin yapılmamış olması nedeniyle davanın 5 yıllık hak düşürücü süreden sonra açıldığı gerekçesi ile reddi kararının yerinde olduğu, davacının davalı iş yerinde çalıştığı kabul edilecek olsa bile bu durumda da davacının işe giriş bildirgesi meslek lisesinden verilmiş olması nedeniyle stajer öğrencilerin sigortalı sayılmayacağı düzenlemesi karşısında davanın bu yönden de reddi gerektiği sonucuna ulaşılmakla gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.05.2019 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, ".. Dosyadaki kayıt ve belgelerden. 20.02.1971 doğumlu davacının hizmet cetvelinde tespitini istediği dönemde davalı iş yerinden işe giriş bildirgesi verilmediği, sigorta bildiriminin yapılmadığı, davacının davalı iş yerinde çalıştığına ilişkin Kurum tarafından herhangi bir tespit yapılmadığı, davalı ...

San ve Tic A.Ş'nin 27283 056 sicil numaralı iş yerinden verdiği 1988/2. dönem bordrosunda davacının adının yer almadığı, davalı ... ait 31349 0... sicil numaralı konfeksiyon üretim satış ve pazarlama mahiyetli diğer iş yerinin 16.11.1989 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 31.12.1991 tarihinde kanun kapsamından çıkarıldığı, davacının 22.06.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin 28179 ... sicil numaralı Kız Meslek Lisesinden verilmiş olduğu, davacının 27.10.2014 tarihinde Kuruma başvurusu üzerine Kurum tarafından "stajer öğrenci olduğu için tüm çalışma kollarına tabi çalışma olmadığı" şeklinde cevap verildiği,

davacının Kız meslek Lisesinden işe giriş bildirgesinin verildiği 22.06.1988 tarihinde 17 yaş 4 aylık olduğu, dönem bordrolarının dosyada olmadığı, eylemli çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla sağlıklı bir biçimde belirlenmeden davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davalı iş yerine ait dönem bordrolarının getirtmek, kayıtlar esas alınarak bordrolu tanık beyanlarına başvurmak ve davalı ... San ve Tic A.Ş.'nin fiilen ne zaman faaliyete geçtiğini tespit ederek, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/10 maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar karar vermekten ibarettir....." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki bilgi ve belgeler ile yasal düzenleme birlikte değerlendirildiğinde; davacının hizmet cetvelinde tespitini istediği dönemde davalı iş yerinden işe giriş bildirgesi verilmediği, sigorta bildiriminin yapılmadığı, davacının davalı iş yerinde çalıştığına ilişkin Kurum tarafından herhangi bir tespit yapılmadığı, davalıya ait 27283 059 sicil numaralı iş yerinden verilen 1988/2. dönem bordrosunda davacının adının yer almadığı,

davalıya ait 31349 059 sicil numaralı konfeksiyon üretim satış ve pazarlama mahiyetli diğer iş yerinin ise 16.11.1989 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 31.12.1991 tarihinde Kanun kapsamından çıkarıldığı, davacının 22.06.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin 28179 56 sicil numaralı Kız Meslek Lisesinden verilmiş olduğu, davacının 27.10.2014 tarihinde kuruma başvurusu üzerine Kurum tarafından "stajer öğrenci olduğu için tüm çalışma kollarına tabi çalışma olmadığı" şeklinde cevap verildiği, davacının Kız Meslek Lisesinden işe giriş bildirgesinin verildiği 22.06.1988 tarihinde 17 yaş 4 aylık olduğu,

506 sayılı Kanun'un 3. madde I - H bendi gereğince "resmi meslek ve sanat okullarıyla, yetkili resmi makamların müsaadesi ile kurulan meslek veya sanat okullarında tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrencilerin sigortalı sayılmayacağının" belirtildiği, buna göre davacının davalı işverene ait iş yerinden herhangi bir bildiriminin yapılmamış olması nedeniyle davanın 5 yıllık hak düşürücü süreden sonra açıldığı anlaşılmakla davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığından usulden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; hak düşürücü sürenin geçemdiğini, eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının 1988 yılı 6. ayından itibaren 6 ay boyunca davalı iş yerinde çalıştığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR