Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/1432 K.2024/2508

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esasdan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının davalılara ait konutta 15.05.2007 - 31.07.2014 tarihleri arasında ev hizmetlerinde sürekli ve haftanın altı günü olmak üzere çalışmasına rağmen sigorta bildiriminin yapılmadığı, müvekkilinin Kuruma başvurusu üzerine söz konusu konutta müfettişlerce inceleme yapıldığını ve çalışmasının tespit edildiğini belirterek 15.05.2007-31.07.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili, davacının 2009 yılı sonlarından itibaren Tuzla'daki yazlıkta yazın üç ay boyunca haftanın iki günü temizliğe geldiğini, bunun dışında bir çalışmasının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Feri müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının esas olduğu, yasal düzenlemelerdeki şartların yerine gelip gelmediğinin incelenmesi gerektiği, ücret ve fiili çalışma olgusunun somutlaştırılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepler

Davacı vekili, davacının davalıların evinde sigortasız olarak olarak ev hizmetlerinde çalıştırıldığını, 22.07.2014 tarihli iş yeri durum tespit tutanağında davalı ...'nin davanın 1.300 TL hariç maaş aldığını, ihtiyaç duyduğunda çağrıldığını beyan etmesinin hayatın olağan akışına uymadığını, Mahkemenin re'sen delilleri toplaması gerektiğini, çelişkili tanık beyanları ile verilen kararın yerinde olmadığını beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkeme kararının yerinde olduğu kanaatine varılarak davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 15.05.2007-31.07.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir.

506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu davada; davacı, 15.05.2007 -31.07.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Davacının Kuruma 22.04.2014 tarihinde şikayet dilekçesi vermesi üzerine Tuzla'da bulunan Mercan Vilları sitesinde 22.07.2014 tarihinde yerel denetim yapılmış ve davacının 22.07.2013-22.07.2014 döneminde çalıştığı tespit edilmiş, tespit edilen bu süre hizmet cetveline işlenmiştir. Kurumca tespit edilen ve işverence de itiraz edilmeyen 22.07.2013-31.07.2014 tarihleri arasındaki dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi yerinde değildir. 15.05.2007-22.07.2013 tarihleri arasındaki dönem yönünden ise verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Somut dosyada; davalı ...'nin adres bilgilerine göre 01.04.2007 tarihi itibariyle Fenerbahçe Mah. Kurukahvecisi Sok. Onur Apt.No:3-1/7 ..../İstanbul, 02.06.2014 tarihinde Postahane Mah. Altın Sok. Mercan Vilları Sitesi A-7 Blok No:9G İç Kapı No:1 ..../İstanbul adreslerini beyan ettiği görülmektedir. Dosyada dinlenen ve Tuzla'da bulunan Mercan Sitesinden tespit edilen tanıklar davacıyı 2009 yılından itibaren gördüklerini beyan etmişlerdir.

Davacının hangi tarihlerde hangi adreste çalıştığı, hangi işleri yaptığı gibi hususlarda beyanı alınmalı, bu şekilde çalışmanın geçtiği yerler ve çalışma şekli somutlaştırılmalıdır. Diğer yandan talep edilen dönemde davalıların hangi tarihlerde hangi adreslerde ikamet ettikleri tapu kayıtları, adres kayıtları gibi bilgi ve belgeler celp edilmek ve davalıların bu konuda beyanları alınmak suretiyle belirlenmelidir.

Çalışmanın geçtiği adreslerden uyuşmazlık konusu dönemde ikamet eden komşular, apartman görevlisi, site güvenlik görevlisi gibi çalışanlar, komşu iş yeri işveren ve çalışanları tespit edilerek tanık olarak beyanları alınmalı, Tuzla'da bulunan adresin site içerisinde villalardan oluştuğu anlaşılmakla diğer villalarda çalışması olan kişiler tespit edilerek dinlenilmeli, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde çelişkiler giderilmeli, dinlenen tanıklara ait çalışma kayıtları ile daha önce davacı tanığı olarak beyanı alınan ...ve ... 'ın iş yeri kayıtları ve hizmet cetvelleri celp edilmeli, bu şekilde tanık beyanları denetlenmeli,

elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,