Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/14335 K.2025/10696

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesi ile özetle. 06.07.2013 tarih ve saat 19:30-20:00 sıralarında davalılardan ... Belediyesine ait yeraltı arıtım tesisinde; davalı kurumların ve kurum çalışanlarının ağır ihmali nedeniyle meydana gelen zehirlenme sonucunda, müvekkiller murisi ... .... vefat ettiğini, geriye eşi ... ve ...'un kaldığını, müteveffanın 1965 doğumlu olduğunu ve kaza tarihinde ... Belediyesinin bünyesinde çalıştığını, olay günü ...

Belediyesine ait ve davalı ...Ş tarafından projelendirilen arıtma tesisine, .... .... ve ... ...... gaz maskesi, koruma hayatı vs. Aparatlar olmadan rutin bakımı yapmak için girdiklerini ve gazdan zehirlendiklerini bunun üzerine ... Belediye ekibinin olay yerine geldiğini ancak onlarda da gerekli ekipmanın bulunmadığını, ... ..., .. ... ve .. ... metan gazından zehirlenerek vefat ettiklerini, soruşturmanın ...

Cumhuriyet Başsavcılığının 2013/4964 sayılı dosyası halen devam ettiğini, olay yerinde gaz birikmesini engelleyici havalandırma sisteminin bulunmaması, tesise ve işçilere yönelik tedbirsiz davranışlar ve hatalı kurtarma müdahaleleri müvekkillerin murisinin ve diğerlerinin ölümüne sebep olduğunu, davalıların asli ve tam kusurlu olduklarını, gaz birikmesini engelleyici herhangi bir havalandırma sistemi bulunmayan tesisi, projelendiren ve İnşa eden ...

Bankası ve proje sorumlusu teknik personellerin kusurlu olduğunu, davalı belediyenin zehirli gazların birikmesini engelleyici tedbirleri almadan geçici kabulleri yaparak işçileri çalıştırdığını, ... çalışanlarına arıtma tesisinin temizliği ve bakımı hususunda gerekli eğitimin verilmediğini, olay günü gerekli ekipmanların temin edilmediğini, ... .... ifadesinde; " Ancak şunu belirtmek isterim ki biz görevlilerin bu zamana kadar söz konusu kuyularda yapmış olduğumuz çalışmalarda kullanmamız için oksijen tüplü gaz maskesi, metan gazı ölçüm aletleri, ayrıca metan gazını dağıtmak için kuyu içerisinde kullanılan vantilatör cihazları ...

Belediye Başkanlığınca temin edilerek kullanımımıza verilmemiştir. Belirtmiş olduğum ekipmanların temin edilerek çalışanlara verilmesi için ilgili birimden talepte bulunmuştuk.

Bu ekipmanlar olsaydı böyle bir olay yaşanmayabilirdi" şeklinde ifade verdiğini, müvekkillerinin olay sonrasında büyük maddi kayıplara ve manevi zararlara maruz kaldıklarını ve kalmaya devam edeceklerini, müvekkil ... ev hanımı olup, diğer müvekkil ... ise öğrenci olduğunu, müvekkillerinin geçimini müteveffanın sağladığını ve müteveffanın maaşı dışında başkaca gelirlerinin bulunmadığını, müvekkilinin 10.06.1965 doğumlu olup olayın yaşandığı 06.07.2013 tarihinde 48 yaşında, müvekkil ...

26.07.1977 doğumlu olup olayın yaşandığı tarihte 36 yaşında, müvekkil ...

30.03.1998 doğumlu olup olayın yaşandığı tarihte 15 yaşında olduğunu, yaşanan bu olay sonrasında müvekkillerin müteveffanın aylık gelirinden ve aylığı ile birlikte yardımlardan mahrum kaldıklarını, müteveffanın aylık gelirinin net 3.105,69 TL (ikramiye, yardım vb. ücretler hariç) civarında olduğunu, müvekkillerinin bu olay nedeniyle maddi olarak çık sıkıntılı günler yaşadıklarını, müvekkillerinin yaşanan bu elim kaza olayı sonrasında babalarını ve eşini kaybetmelerinin derin üzüntüsünü hala daha yaşadıklarını, müvekkili ...'un daha 36 yaşındayken ömrünün baharında eşini kaybetmesi karşısında,

hayata karşı olumlu bakış açısını kaybettiğini ve ölmüş gibi yaşadığını, müvekkillerinin yaşadıkları bu travmadan ancak psikolojik tedavi ile kurtulabilmeye çalışmakta olduklarını, hala müteveffanın ölümünü kabullenemediklerini, kazadan önce çok mutlu, huzurlu ve neşeli bir aile yaşantısı olan müvekkillerin, kazayla birlikte kendilerini acı ve üzüntünün olduğu bambaşka bir hayatın içinde bulduklarını belirterek,

Mahkemece yapılacak yargılama sırasında arttırmak suretiyle belirsiz alacak davası olarak fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 10.000,00 TL her bir müvekkil için ayrı ayrı destekten yoksun kalma tazminatlarının davalılardan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsilini, müvekkili ... için 300.00000 TL, müvekkil ... için 300.000TL olmak üzere ayrı ayrı manevi tazminatların davalılardan müşterek ve müteselsilen olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; ... Belediyesinin davada taraf ehliyetinin bulunmadığını, davanın ... Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresine (ASKİ) yöneltilmesini, olayın meydana geldiği tesisin kanalizasyon hizmetleri kapsamında ...

Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresine devredildiğini, dava konusu tazminat talebinin dayanağını oluşturan su, kanalizasyon ve itfaiye hizmetlerinin devreldimiş olması bu hizmetlerden kaynaklanan tüm alacak ve borçların da ... Büyükşehir Belediyesi ve ... Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresine devreldiğini ve davanın da ... Büyükşehir Belediyesi ve ...

Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresine yöneltilmesini, davanın ... yönünden husumet nedeniyle reddini, müvekkil idareye yöneltilen tüm kusur iddialarının kişisel kusur niteliğinde olmadığını, hizmet kusurundan kaynaklanan tazminat davalarının tam yargı davası şeklinde idari mahkemelerde açılmasını, arıtma tesisi ve terfi istasyonlarının gerek projelendirilmesinde ve gerekse imalatında tesiste gaz birikmesini önleyecek veya birikmiş gazların dışarı atılmasını sağlayacak havalandırma vb.sistemlerinin projelendirilmemesi veya imalatının yapılmaması diğer davalı ...'nın kusur ve ihmali olduğunu, ...

Belediyesinin herhangi bir kusur ve ihmalinin bulunmadığını, olayın başlangıcının ... işçi ... ... eğitimsizliği veya eksik ekipmanından değil işçinin dikkatsizlik ve tedbirsizliğinden kaynaklandığını, .... ... görev yaptığı iş ile ilgili olarak gerekli eğitimleri aldığını, talep edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, usul ve yasaya aykırı haksız ve yersiz davanın reddini, görev ve husumet itirazlarının kabulünü, görev ve husumet yönünden davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini savunmuştur.

Davalı ...Ş vekili Mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; davada bankaya karşı husumet yöneltilemeyeceğini, müteveffanın bağlı olduğu iş akdinin tarafı olmadığını, müteveffanın diğer davalı ... Belediyesinin işçisi olduğunu ve iş sözleşmesinin de Belediye ile ... arasında olduğunu, ... kanalizasyon inşaatı işinin .... İnş. Taah. Proje Müş. İth. İhr. Tem. Ltd.

Şti.ye ihale edilerek yaptırıldığını ve insaatın bitimini takiben 02.05.2013 tarihinde geçici kabulü yapılarak işletilmek üzere tesis sahibi olan ...

Belediyesine teslim edildiğini, olayın işletme esaslarına uygun hareket edilmediğinden ve iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alınmadığından meydana geldiği açık olmakla birlikte, yapım ve proje aşamalarına ilişkin bir sorumluluktan bahsedilecek olsa dahi bu sorumluluğun müvekkil bankaya yüklenemeyceğini, bankaya herhangi bir kusur ve sorumlukulğun izafe edilemeyeceğini, ihale makamı olan müvekkil banka aleyhine açılması olan davanın usul ve yasaya aykırı olduğnu, bu nedenle öncelikle davanın bu yönden reddini, terfi merkezlerinin inşaasında ...

İnş. Taah. Prj. Müş. İth. İhr. Tem. Ltd. Şti.'ye ihale edilerek yaptırıldığını, kanalizasyon şebekesinin projesinin ise ... Müh. İnş. Tic. Ltd. Şti. ile ... İnş. Tic. ve San. A.

Ş.ne ihale edildiğini, söz konusu şirketlere davanın ihbar edilmesini, kazanın oluş nedeninin proje ve uygulama hatası değil işletme hatası ve tedbirsizliğinden kaynaklandığını, metan gazının terfi merkezinin içerisinde birikmesinin tek sebebinin terfi merkezinin havalandırma kapaklarının işletme sırasında kapatılmış olmasından kaynaklandığını, müvekkil bankanın işletme ile ilgili herhangi bir yetki ve sorumluluğu bulunmadığını, işletmenin ne şekilde yapıldığnıı, işletme sırasında gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığının bilinmediğini, müvekkil bankanın işletme yapmadığını, belediye üzerinde de herhangi bir denetim yetkisinin olmadığını,

davanın banka yönünden dava konusu olayda taraf olmaması v emüteveefa ile sözleşmesel veya hukuki herhangi bir ilişkisinin bulunmaması nedeniyle husumetten reddini, davanın ilgisi nedeniyle unvanları ve açık adresleri bildirilen taraflara ihbarını, banka aleyhine haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddini, yargılama harç ve giderleri ile avukatlık ücretinin davacı tarafa yükletilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

6360 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin 8. fıkrasına göre bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırıldığını, yine aynı şekilde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ek 2. maddesine göre birleşme,

katılma veya geçici 2. madde gereğince büyükşehir belediyesi sınırlarına giren belediyelerin yürütmekte olduğu su, kanalizasyon, katı atık, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere bina, tesis, araç, gereç, taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları büyükşehir belediyesine veya ilgili bağlı kuruluşuna devredildiğini,

6360 sayılı ve 5216 sayılı Kanunlar gereğince Büyükşehir Belediyesi ve bağlı kuruluşlarına (ASKİ) devredilen hizmetlerden kaynaklanan her türlü alacak ve borçların bu idareye devri yasal zorunluluk olup borcun hizmetin yürütülmesinden kaynaklanması yeterli olduğunu, hizmet kusurundan kaynaklanan borçlar da hizmetin yürütülmesinden kaynaklanan bir borç olup bu borçların da ilgili belediye ve bağlı kuruluşuna devri gerektiğini, ...

Belediyesinin bir kusurunun tespiti ve bir tazminat ödenmesi (borç doğuran olay olması nedeniyle) durumunda dahi bu borçtan ASKİ’nin sorumlu olacağına ilişkin olduğunu, bir raporda davacıların alacaklarının olmadığı, fazlasıyla ödeme aldıklarını, diğer raporda ise alacaklarının hala var olduğunun tespit edildiğini, söz konusu çelişkiler giderilmeden hüküm tesisinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporunda davacı hak sahibi eşinin kaza tarihinde 36 yaşında olduğu ve bu nedenle yeniden evlenme olasılığının %4 olduğu kabul edildiğini, oysaki kazanın meydana geldiği tarihin itibariyle davacı eşin 35 yaşında olduğunu,

maddi ve manevi tazminat tutarlarını oldukça yüksek belirlendiğini bildirerek kararı istinaf etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının Belediyenin işçisi olduğu göz önüne alındığında, işbu davanın söz konusu Belediye (ve varsa diğer sorumlular) aleyhine açılması gerekirken ihale makamı olan müvekkil banka aleyhine açılmış olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın öncelikle bu yönüyle reddine karar verilmesi gerektiğini, aynı olaya ilişkin farklı dosyalarda alınan bilirkişi raporlarında bankalarının kusur oranının birbiriyle çelişir biçimde hesaplanması olağan akışa aykırı olduğunu, bilirkişi raporları arasında meydana gelen söz konusu çelişkinin giderilmesi gerektiğini,

bir raporda davacıların alacaklarının olmadığı, fazlasıyla ödeme aldıklarını, diğer raporda ise alacaklarının hala var olduğunun tespit edildiğini, davacı eşin, kaza tarihi itibari ile 35... ay 10 günlük olduğunu ve 36 yaşını doldurmadığını, bu durumda davacı eşin 35 yaşında olduğunun kabulünün ve yeniden evlenme olasılığının %17 olarak kabulünü gerektirdiğini, yapımına ihtiyaç duyulmayan ve öngörülemeyen havalandırma sistemi ve koku giderim ünitelerine gerek sözleşmede gerekse projede yer verilmediğini, üzücü olayın meydana geldiği TM9 terfi merkezinde, inşaat sürecine ve tesisin projesine aykırı herhangi bir yapımın bulunmayıp,

kaza tesisin işletilmesi esnasında ve ...

Belediyesince yapılmış olan bazı yanlış uygulamaların ve işletme kusurları neticesinde meydana geldiğini, bu nedenle, müvekkili bankaya ve projede görevli teknik personellere dava konusu kazanın meydana gelmesine ilişkin olarak herhangi bir kusur atfetmenin mümkün olmadığını, bankaya herhangi bir kusur yüklenemeyeceğini, ölümle neticelenen dava konusu olayda müvekkili banka tarafından geçici kabulü yapıldıktan sonra yani işletme sırasında meydana geldiğini, bankalarının işletme ile ilgili herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmayıp,

işletmenin ne şekilde yapıldığının işletme sırasında gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığının taraflarınca bilinmediğini, zira İller Bankası'nın işletme yapmadığını ve belediye üzerinde herhangi bir denetim yetkisinin bulunmadığını, tazminat miktarlarının fahiş olduğunu

bildirerek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20... . maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi

3. Değerlendirme

Dosya kapsamından, ... Belediyesinin 6360 sayılı Kanun ile Büyükşehir Belediyesi olduğu, ... Belediyesinin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçlarının hangi kurum ve kuruluşlara devredildiğine dair devir, tasfiye ve paylaştırma komisyon kararlarının Dairemiz'in 03.07.2024 tarihli geri çevirme kararı ile dosyaya istenildiği ancak tam olarak getirtilmediği ancak dosyaya kazandırılan belgelere göre ... Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu'nun 08.03.2016 tarihli kararına göre personelin hak ve borçları ile birlikte ... Büyükşehir Belediyesi ile ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne devredildiği ve bu hususta ekli listelerin yer alacağı anlaşılmakla bu kapsamda somut olayın temyiz incelemesine konu kararda irdelenmediği anlaşılmaktadır.

6360 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1 no.lu bendinde “Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir.” ve Geçici 1. maddesinin 3 no.lu bendinde ise “1. maddesine göre tüzel kişilikleri kaldırılan Belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, Büyükşehir Belediyesi bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilir." hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca bir kişinin belli bir davada gerçekten davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı hususu usul hukuku değil, dava konusu hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk meselesidir. Bir davanın tarafları o davada gerçekten taraf sıfatına sahip değilse, Mahkeme dava konusu hakkın esasına girip karar veremez. Davayı sıfat yokluğundan reddetmesi gerekir. Davacı olma sıfatı dava konusu hakkın sahibine, davalı sıfatı ise sübjektif hak kendisinden istenebilecek kişiye aittir. Kuşkusuz bu hak sözleşmeden, haksız fiilden, sebepsiz iktisaptan veya kanundan doğabilir.

Bir alacak davasında davalı olma sıfatı o alacağın gerçek borçlusuna aittir. Alacak davası, o alacağın gerçek borçlusundan başka bir kişiye karşı açılırsa, dava konusu alacağın mevcut olmadığından dolayı değil, davalının davalı sıfatına sahip olmadığından dolayı reddedilir. (Hukuk Muhakemeleri Usulü, Prof. Dr. .. .., I. Cilt, s. 1159)

Somut olayda Mahkemesince dosyaya devir, tasfiye ve paylaştırma komisyon kararlarının tam olarak getirtilmesinden sonra anılan kararlar çerçevesinde bir irdeleme yapılmaksızın davalı ... Belediyesinin hüküm altına alınan tazminatlardan sorumlu olduğu kabulünden hareketle sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; bahsi geçen komisyon kararlarının tam olarak dosyaya getirtilmesinden sonra yukarıda yapılan açıklamalar ışığında davalı ... yönünden husumet ve taraf teşkili kapsamında değerlendirdikten sonra çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,