Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/1499 K.2024/5115

Taraflar arasındaki aidiyet tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı Kıbrıscık Orman İşletme Müdürlüğü nezdinde 1978-1979-1980 yıllarında dönemlik olarak fidan dikimi, temizlik, çapalama işlerinde çalıştığını, ancak müvekkilinin davalı SGK'ya yapmış olduğu başvuruda ilk işe giriş tarihinin 17.08.2002 olduğunu, öncesinde sigorta kaydının bulunmadığını öğrendiğini, müvekkilinin evlenmeden önceki soyadının... olduğunu, Kıbrıscık Orman İşletme Müdürlüğünde belirtilen tarihlerde çalıştığına ilişkin bordrolarının SGK'ya verildiğini, davacının çalışmalarında sigorta prim kesintisi yapıldığını,

sigortalılığının tespitinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını kusurun davalılara ait olduğunu belirterek müvekkili davacının davalı işyerinde 1978 tarihinde bir gün asgari ücretle çalıştığının, sigortalı başlangıç tarihinin 04.04.1983 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; 1978 yılına ait Kıbrıscık Orman İşletme Müdürlüğü dönem bordrolarında ...adında sigortalılığının olduğunu, fakat bordrolarda kimlik bilgileri olmadığından hizmetin kime ait olduğunun tespitinin yapılamadığını, Kıbrıscık Orman İşletme Müdürlüğüne ait işyeri dosyalarının tetkikinde ... hakkında herhangi bir bildirimin yapılmadığını, Kurum kayıtlarında davacı için işe giriş bildirgesinin verilmediğini, müvekkili kurum tarafından yapılan işlemlerde herhangi bir usul ve eksikliğin bulunmadığını belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 1978-1979-1980 yılları arasında müvekkili Kurum bünyesinde çalıştığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığını, davacının çalışmasının bulunmadığını belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince; "davanın kabulüne" karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1. Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Davacının iddialarını kabul etmemekle birlikte, davacının çalışması olsa dahi bu çalışma 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 40 ıncı maddesine göre yapılan vahidi fiyat esası ile yapılan çalışmalardan sayıldığını, buna göre kişi kendi nam ve hesabına çalıştığını ve davacının sigortalı sayılmasının mümkün olmadığını,

-Davacının çalışmaları bakımından müvekkil Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının huzurdaki dava ile ileri sürdüğü iddiaları müvekkil kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlaması gerektiğinden davacının çalışma iddialarını salt tanık anlatımına dayanarak kanıtlaması usul ve yasaya aykırı olduğunu,

-Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu, çalışmanın mevsimlik, sürekli mi, kesintili mi olduğunu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanık beyanları değerlendirilirken, bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, bu bilgilerin hafızalarında yıllarca nasıl eksiksiz taşınabildiğinin düşünülmesi ve tanıkların buna göre sorguya çekilmesi,

iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanların kontrol edilmesini, iş yerinin müdür, şef, ustabaşı ve diğer çalışanları ile iş yerine komşu iş yerlerinde, bu yeri tanıyan bilenlerin dahi resen dinlenerek tanık beyanlarının sağlıklı olup olmadığı denetlenmesi ve çalışma olgusunun hiçbir kuşkuya ve duraksamaya yer vermeyecek belirlendikten sonra ücret konusu üzerinde durulması, ücretin sigortalı sayılmanın koşulu olduğu durumlarda ücret alma olgusunun var olup olmadığı özellikle saptanması gerektiğini, Mahkemece bu hususlar saptanmadığını,

-Tüm bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kurumunun lehine kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-İşverenin, çalıştırmış olduğu sigortalılara ait hangi belgeleri Kuruma vermesi gerektiği Kanun'un 79/1 inci maddesinde açıkça ifade edildiği üzere yönetmeliğe bırakıldığını, atıf yapılan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin dördüncü kısmında işverence verilecek belgeler düzenlendiğini, bunlar, aylık sigorta primleri bildirgesi (SSİYön.madde16), dört aylık sigorta primleri bordrosu (SSİYön. madde 17), sigortalı hesap fişi (SSİY. Yön. madde 18) vs.dir.

Yönetmelikte sayılan bu belgelerden birisinin dahi verilmiş olması halinde artık Kanun'un 79/10 (eski 8) maddesinde yer alan hak düşürücü süreden söz edilemeyeceğini, Yargıtay uygulamasında anılan maddenin yorumu geniş tutulmakta; eğer sayılan belgelerden birisi işveren tarafından verilmişse burada Kurumun işçinin çalışmasından haberdar olduğu ve artık hizmet tespiti davası için hak düşürücü sürenin varlığından söz edilemeyeceği kabul edildiğini,

-Ancak İşletme Müdürlüğü arşiv kayıtlarında yapılan araştırmalarda davacı ...’e ait özlük dosyası, sigorta kaydı, ve puantaj kaydı bulunmamakta olup; İşletme müdürlüğünce hiç çalıştırılmadığını, ayrıca sigorta prim kesintisi de yapılmadığını, dava konusu 1978, 1979 ve 1980 yılları için yapılan tetkiklerde de bu yıllara ait herhangi bir kayıt ve bordro olmadığını, Kıbrıscık Orman İşletme Müdürlüğü’nün 17.03.2020 tarih ve 601994 sayılı yazısında “ İşletme Müdürlüğünün arşiv kayıtlarının ve işçi puantaj defterlerinin tetkiki sonucu ...’in 1978, 1979, 1980 yıllarında İşletme Müdürlüğü bünyesinde çalıştığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır.” denildiğini,

-Mezkur maddelerde belirtildiği üzere yönetmelikle tespit edilen belgelerden hiçbirinin varlığı sözkonusu olmadığından, davacı davasını mülga 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde belirtilen beş yıllık hak düşürücü sürede açmadığını, işbu yönden de davanın reddi gerektiğini,

-Davacı ..., Kıbrıscık Orman İşletme Müdürlüğünce işe başlatılmamış olup, eylemli olarak çalışması bulunmadığını, davacı çalışma iddiasını yazılı delille ispatlaması gerektiğini, ispatlanamayan davanın reddi gerektiğini,

-Kabul etmemekle birlikte, davacının iddia ettiği çalışması olsa idi dahi iş bu çalışması vahidi fiyat ile yapılan çalışmalardan sayılacak olup, burada da kişi kendi nam ve hesabına çalıştığını, kısaca idare ile ilişkisi istihkak sözleşmesi kapsamında olacağını ve idarenin Kuruma herhangi bir bildirim mecburiyeti olmayacağını,

-Davacının davaya konu, hizmet tespiti niteliğindeki 1 günlük çalışmasına ilişkin Kuruma hak düşürücü süre içinde verilmiş işe giriş bildirgesi, dönem ve istihkak bordrosu bulunmadığı gibi, prim kesintisinin de bulunmadığını ve özellikle Kurum tarafından çalışması da tespit edilmiş olmadığından davanın reddi gerekeceğinin açık olduğunu,

-Dosya içerisindeki dilekçelerini ve beyanlarını tekrarla; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun, eksik inceleme sonucu verilen usule ve yasaya aykırı işbu kararın “kaldırılması” ve yeniden yargılama yapılarak talebi doğrultusunda “davanın reddine” karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

2. Davalı ... vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; Kurumda 1400.9890 işyeri numarası ile işlem gören Kıbrıscık Orman İşletme Müdürlüğü tarafından Kuruma verilen, tüm sigorta kollarına tabi olanlar için üç aylık dönem bordrosunda ..... adı ile bildirilen çalışmanın davacıya ait olduğunun ve buna göre davacının sigortalı olarak işe başlama tarihinin ve sigortalılık başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,