Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15168 K.2025/5628

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin zorunlu sigortalı olarak ve kesintisiz biçimde çalıştığı halde 01.01.2007 - 10.04.2015 tarihleri arasında davalı ... tarafından primlerinin yatırılmadığını, müvekkilinin işçi olmanın gerektirdiği tüm yükümlülükleri ifa ettiği halde davalı davalının müvekkilinin sigorta girişini işe başlamasından 8 yıl sonra 10.04.2015 tarihinde SGK'ya bildirdiğini, 01.01.2007 ile 10.04.2015 tarihleri arasında müvekkilinin sigortasız olarak çalıştığını beyanla müvekkilinin 01.01.2007 - 10.04.2015 tarihleri arasında davalı yanında sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, davacının dava dilekçesinde belirtilen sürelerde çalışmasını gösterir herhangi bir bordro vs. belgenin bulunmadığını, davanın sadece tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, tanıkların işyerine ait bordroda adı geçen veya komşu iş yeri çalışanları olması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 01.01.2007 - 10.04.2015 tarihleri arasında ... iş yeri sicil numaralı davalı ... unvanlı iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; sadece tanık beyanlarının karara esas alındığı, kararın yazılı belgelerle desteklenmediği, tespit isteyenin eylemli olarak gerçekten çalışıp çalışmadığının yada tespiti istenen tarih aralığında ne zaman zarfında çalıştığına dair araştırmanın yapılmadığı ve hatta davalı işverenin tespiti istenen dönemlerde işveren olup olmadığı bir işyerinin bulunup bulunmadığının dahi araştırılmadığı açıkça görüleceğini, kaldı ki, tespiti istenen dönemlere ilişkin tanıkların bordro tanıkları olmadığı da aşikâr olduğunu, yine bordro tanığı olarak dinlenen tanık beyanları incelendiğinde,

beyanlar arasındaki çelişkiler dikkati çektiğini, tespiti istenen dönemlerde birden fazla işveren ve firma isimleri verilmekte olduğunu, farklı isimlerdeki firmalarda çalıştıklarını bildirdiklerini, mahkemece bu hususta da araştırma yapılmadığını, aynı adreste başkaca firma kayıtları bulunup bulunmadığı hususu tespit edilmediğini, davalı işverenin tespiti istenen dönemde Özel ...

Eğitim firmasının ortağı ve müdürü olarak 18.10.2007 tarihinde görev yapmakta olduğu görülmekte olduğunu, davacının, işveren yanında çalıştığını iddia ettiği işyeri 13.06.2014 tarihinde açıldığını, tanıkların davalı işverenin sonradan işyeri sahibi olduğu daha önce birlikte aynı görevde çalıştıkları yönünde beyanları bulunduklarını, tespiti istenen dönemde işverenin başka bir firmada çalışıp çalışmadığı, bu firmalarda sigortalı olup olmadığı varsa vergi kayıtlarının mevcut olup olmadığı yönünde mahkemece herhangi bir araştırma yapılmadığını beyan etmektedir.

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hizmet tespiti davalarının 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olup dava yasal süresi zarfında açılmadığını, davacı ...' un dosyasında yapılan incelemede adı geçen sigortalının dava dilekçesinde belirtilen süre içerisinde çalışmasını gösterir herhangi bir bordro v.s belgenin bulunmadığını, bu nedenle davacının çalıştığı iddiaları varsayımdan ibaret olup gerçeği yansıtmadığını, davanın sadece tanık beyanları ile ispatı mümkün olmadığını, tanıklar işyerine ait bordroda ismi geçen veya komşu işyeri çalışanları olması gerektiğini,

davacının işyerinde tespiti istenen dönemlerde çalışmalarına delil olabilecek yazılı belgeler aranması gerektiğini, çalışmaların ayda 30 gün olup olmadığı, yapılan işin niteliği gereği 30 günden az çalışma yapılıp yapılamayacağı, sigortalının görevi ve bu görevi hangi saatlerde ve günlerde ifa ettiği, ücret alıp almadığı, davacının belirtilen tarihlerde, işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı, ne iş yaptığı ayrıca aldığı ücret hususu ve belirtilen tarihler arasında sosyal yardım kuruluşlarından herhangi bir yardım alıp almadığı hususları resen araştırılması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.Davacının çalıştığını iddia ettiği davalıya ait işyerinin dava konusu dönemde kanun kapsamında bulunmadığı, ilk defa 29.04.2014 tarihinde vergi mükellef kaydı olduğu ve 13.06.2014 tarihinde 5910 sayılı Kanun kapsamına alındığı, aynı zamanda davalının Özel ... ve ... Merkezi isimli işyerinden sigorta bildirimlerinin bulunduğu dikkate alındığında davalı işyerinde dava konusu dönemde elektrik, su, doğalgaz aboneliklerinin kimin adına olduğu araştırılmalı ve işyerine ait tapu kayıtları, kira kontratları getirtilmelidir. Davanın somutlaştırılması kapsamında bu işyerinde 2014 senesi öncesine ait vergi kayıtları, denetim raporları celp edilmeli ve ilgili belediyeden işyeri açma ruhsatları getirtilerek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR