Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15201 K.2025/4503

MAHKEMESİ Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl davanın dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin emeklilik koşullarını sağladıktan sonra 01.04.2008 tarihinden itibaren davalı Kurumdan emekli olarak emekli aylığı almakta olduğunu, ancak ... ...’nin 23.03.2021 tarih ve 97774677-205.02.01-E... sayılı yazısı ile dava dışı .... .... Ltd.

Şti.'ye ait 1011956.06 sicil sayılı işyerinden 28.08.2007-11.03.2008 tarihleri arası bildirilen hizmetlerin Sosyal Güvenlik Denetmenliğince düzenlenen 19.10.2020 tarih ve 2020/412200/... sayılı rapora istinaden iptali ile almakta olduğu yaşlılık aylığının da iptal edildiği ve bugüne kadar ödendiği belirtilen 173.230,15 TL asıl borç ve 01.04.2021 tarihi itibariyle 63.794,98 TL faizi ile birlikte toplam 237.025,13 TL’nin iadesinin istendiğini, oysa ki müvekkilinin denetmen raporunda belirtilen işyerinde fiilen çalışmış olduğunu,

bahse konu şirketin 1994 yılından itibaren ticaret siciline kayıtlı olup çalıştığı dönemde faal olan bir şirket olduğunu, şirketin ... firması olan ...’nin Türkiye temsilcisi olduğunu ve müvekkilinin çalıştığı dönemde ... Üniversitesi, ... Üniversitesi ile... Akademisi hastanelerinin ameliyathaneleri ve steril depolarında bulunan tıbbi cihazların bakım ve onarım servis hizmeti ile İstanbul yolu üzerinde bulunan ...

Fabrikasının cihaz ve ... servis, bakım ve onarım hizmetlerini yapmakta olduğunu, müvekkilinin de anılan işyerinde evrak işlerine bakan idari personel olarak çalıştığını, servis hizmetlerinde fiili olarak çalıştığı gibi şirketin vergi dairesi, gümrük müşavirleri ve diğer kurumlarındaki bürokratik işlerini de fiilen takip ettiğini, bu işleri yaptığının servis fişleri, hizmet verilen kurum kayıtları ve çalışanların beyanları ile sabit olduğunu, müvekkilinin çalıştığı dönem ile öncesi ve sonrasında babası ile yengesinin kanser tedavileri süreci,

kendisinin boşanma süreci esnasındaki olayların etkisi ile anti-depresan ilaçları ve aynı zamanda kalp ilacı kullanmaya başladığını, bahse konu denetmen raporunda sorulan sorulara kullandığı ilaçlar ve çalışması olduğu dönemle ilgili zihinsel karışıklıkların vermiş olduğu hafıza ve zaman kavramı dağılması ile geçmişteki yaşadığı süreçleri birbirleriyle karıştırması ile anlayamadığından iradesinin fesada uğraması ile o cevapları verdiğini ileri sürerek müvekkilinin almakta olduğu yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile 01.04.2008 tarihi itibari ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep

etmiştir.

2. Davacı Kurum vekili birleşen davada dava dilekçesinde özetle; ... tahsis numarası ile aylık almakta iken Kurum denetmenleri tarafından yapılan inceleme ve tespit sonucu hazırlanan denetim raporu gereği davalının fiili olmayan çalışmasına dayalı olarak aylık ve bir kısım gelirler elde ettiğinin tespit edildiğini, Kurum aldığı yersiz bayram ikramiyelerinin tahsili için Ankara 4. İcra Müdürlüğünün 2021/12078 Esas sayılı dosyasında icra takibine başlandığını, icra takibine davalı tarafından itiraz edildiğini belirtilerek yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına ve müvekkili Kurum lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili asıl davanın cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla haksız ve yersiz açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı vekili birleşen davanın cevap dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davacı ...’ya karşı Ankara 27. İş Mahkemesinin 2021/232 E. sayılı dosyasında açılan ... sicil numaralı .... Ltd.

Şti ünvanlı işyerindeki 28.08.2007-11.03.2008 tarihleri arasındaki hizmetinin 19.10.2020 tarihli Sosyal Güvenlik Kurumu Denetmenliğince düzenlenen rapor sonucu fiili çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesiyle iptal edilen ve yaşlılık aylığı kesilerek ödenen aylıkların iadesinin istendiğini belirterek,

çalışmasının fiili çalışmaya dayalı olduğunun tespiti, Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığının bağlandığı 01.04.2008 tarihi itibariyle aylık almaya hak kazandığının tespiti istemli davanın derdest olduğunu, davaya karşı yapmış olduğukları zamanaşımı, husumet ve takibin esasına ilişkin tüm yanıtlarının kabulü ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın kabulüne, birleşen karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin hukuka uygun olduğunu, Mahkemece eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlıkta asıl dava, fiili çalışmaya dayalı olmadığından bahisle sigortalılığı ve yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile 01.04.2008 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazanıldığının tespiti, birleşen dava ise Kurumun yersiz ödenen bayram ikramiyeleri nedeni ile başlattığı icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

1.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.İnceleme konusu eldeki davada, davacı adına dava dışı .... .... Ltd. Şti. unvanlı,... servis mahiyetindeki iş yerinden 28.08.2007-11.03.2008 tarihleri arasında bildirilen toplam 195 günlük hizmetin, 19.10.2020 tarihli Kurum denetmen raporuna istinaden iptal edilmesi sonucu, davacıya 01.04.2008 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığının kesildiği, davacı adına Kurumca yersiz ödenen aylıklar yönünden 08.03.2011-22.04.2021 tarihleri arasında borç tahakkukunun yapıldığı, Mahkemece davacı tarafından dosyaya ibraz edilen, uyuşmazlık konusu döneme ait, davacının isim ve imzasının yer aldığı, bir kısım servis fişleri, ırsaliye faturaları, müşteri servis hizmet formları nazarında davacı yanın çalışmalarının gerçek ve fiili olduğu kabul edilmek suretiyle karar verildiği anlaşılmaktadır.

3. Davacı yanın Kurum Denetmenine verdiği 25.12.2019 tarihli ifadesinde, iş yerinin ağabeyine ait olduğunu, bu iş yerinde hiç çalışmadığını, ancak bir süre için ağabeyinin kendisini sigortalı bildirdiğini bildiğini, iş yeri adresini ve iş yerinde kimlerin çalıştığını bilmediğini, iş yerinde sigortalı gözüktüğü dönemde iş yerinden ücret almadığını, ücret bordrolarında imzasının olmadığını, iş yerine ait resmi evraklarda imzasının olmadığını belirtmek suretiyle samimi beyanda bulunduğunun,

yine anılan işverenlik nezdinde sigortalı çalışmaları iptal edilmeyen kişilerin Kurum denetmenine verdiği ifadeler incelendiğinde davacının çalışmasına yönelik herhangi bir beyanlarının olmadığının anlaşılması karşısında, dosyaya ibraz edilen form ve ırsaliye kayıtlarının sonradan da düzenlenebilir nitelikte belge olduğu ihtimali üzerinde de durulmak suretiyle, Mahkemece dava dışı .... .... Ltd.

Şti. unvanlı iş yerinden sigortalı çalışmaları iptal edilmeyen ve davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde sigortalılık kaydı olan kişiler belirlenmek suretiyle, ifadelerine başvurulmalı, davacının çalışmalarının gerçek ve fiili olup olmadığı yönünde ayrıntılı beyanları alınmalı, toplanan tüm deliller nazarında değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR