Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15297 K.2025/5905

İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı Kırgızistan - ... Üniversitesi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 05.10.1999 tarihinde davalı Üniversite Teknik Eğitim Fakültesi Yapı Bölümünde Okutman olarak işe başladığını, 03.01.2002- 03.10.2007 tarihleri arasında da aynı Üniversitenin Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümünde Öğretim Görevlisi olarak çalıştığını, 2007-2012 yılları arasında Üniversitenin Meslek Yüksek Okulu İnşaat Teknolojisi Programında Öğretim Görevlisi olarak görev yaptığını, davalı Üniversitenin uyguladığı psikolojik baskı nedeni ile 03.07.2012 tarihinde haklı neden ile iş akdini fesih ettiğini, 1999 Ekim-2001 Eylül arası 1175 USD, 2011 Ekim,

2012 Ağustos arası ise gerçek maaşının 2722,07 USD olduğunu belirterek sigorta başlangıç tarihinin 05.10.1999 tarihi olarak tespitine, sigorta prim hesabına esas olan aylık maaşlarının yıllara göre belirtilen miktarlar üzerinden hesaplanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacı tarafın işbu davada ileri sürdüğü iddiaların mesnetsiz kaldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili; hak düşürücü sürenin dolduğunu, araştırmanın re'sen detaylı şekilde yapılması gerektiğini beyanla resmi kayıtlarla doğrulanmayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin tarihli 21.03.2023 kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararı ile '' Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine," karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere,

kanunun açık hükmüne aykırı görülen hususlara ve özellikle hükme esas alınan kusur raporundaki tespitlerin dosya kapsamı ve dairemizce kabul edilen ilkelere uygun olması nedeniyle aşağıdaki bent dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmediği ancak davacının prime esas kazancına yönelik tespit yönünden hükümde belirtilen miktarlarda USD ile çalıştığının tespitine dair karar verilmesi isabetsizdir.

4857 sayılı İş Kanunun 32 nci maddesinin 2 nci fıkrası " (Değişik fıkra: 17.04.2008-5754 S.K./85.mad.) Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir.

Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödeme yapılabilir." hükmüne amir olup, İlk Derece Mahkemesince davacının aylık ücretinin ödeme günündeki rayice göre Türk Lirası üzerinden belirlenmesi gerekmektedir.

Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise döviz üzerinden ücret tespiti yapılırken, 506 sayılı Kanun'un 78/son maddesi kapsamında o dönemdeki prime esas kazanç tavanı göz önüne alınarak belirleme yapılması gerektiği..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " Davacının davasının kısmen kabulüne,

1)Davacının davalı iş yerinden bildirilmesi gereken fark sigorta prime esas kazanç tutarlarının, (Yargıtay bozma kararından önce 2022/313 Esas, 2023/91 Karar sayılı 21.03.2023 tarihli dosyamızda bilirkişi ... tarafından dosyaya sunulan 23.02.2023 tarihli bilirkişi tablosunda belirtildiği üzere "4857 sayılı İş Kanunu'nun 32.maddesinin 2.fıkrasında (Değişik fıkra 17.04.2008-5754 sayılı Kanun/85.md) belirtildiği üzere ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak Türk Parası (TL) ile iş yerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak,

yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk Parası ile ödeme yapılabilir.") hükmüne amir olduğundan davacının aylık ücretinin ödeme günündeki rayice göre Türk Lirası üzerinden bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 23.02.2023 tarihli bilirkişi raporu ekindeki tabloda da gösterildiğinden ve yine 506 sayılı Kanun'un 78/son md. kapsamında o dönemdeki prime esas kazanç tavanı göz önüne alınarak belirleme yapılması gerektiği ile 23.02.2023 tarihli bilirkişi raporu ekindeki tabloda tavan SPEK miktarları belirtildiğinden işbu ilamımızın infazı sırasında bu hususun gözetilmesine,

bozmadan önce Mahkememizin işbu dosyasının esasının 2022/313 Esas, 2023/91 Karar olduğu göz önünde bulundurularak bu dosyada bilirkişi ... tarafından dosyaya sunulan 23.02.2023 tarihli bilirkişi raporunun ilamın eki niteliğinde kabul edilmesine,

... Fazlaya ilişkin istemin reddine, '' şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili; eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini gerektiğini beyan etmiştir. Davalı ... - ... Üniversitesi vekili temyiz dilekçesinde özetle; yanlış hukuki değerlendirme ve eksik inceleme ile karar verildiğini, hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesinde "Hüküm sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir", hükmü öngörülmüştür. Hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgilidir.

2-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesinde belirtildiği üzere; hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

3-Somut olaya dönüldüğünde eldeki dava, davacının davalı işveren nezdinde geçen çalışmalarının tespiti ile gerçek ücret üzerinden primlerin belirlenmesi istemine ilişkin olup bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de bilirkişi raporunun hükmün eki sayılması hatalı olup, infaza elverişli olmayan İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmı HMK 297. madde şartlarını taşımamaktadır.

Hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgili olup, bu durumda Mahkemece Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesi hükmüne aykırı olarak kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR