Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15548 K.2025/7159

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davalı vekili ile fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı nezdinde 10.04.2002-31.12.2020 tarihleri arasında çalıştığını, kış dönemlerinde sigortasız çalıştırıldığını, bazı dönemler eksik gün bildirildiğini, sigortalı olduğu dönemlerde gerçek maaşının %85'inin prime esas kazanç tutarı olarak bildirilerek bankadan ödendiğini, %15'nin elden ödendiğini, net ücretinin AGİ hariç 4.000,00 TL olduğunu beyanla davacının 10.04.2002 tarihi ile 31.12.2020 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde kesintisiz, tam gün ve bilfiil çalıştığının tespitine ve davalı şirkette çalıştığı süre boyunca SGK'ya eksik bildirilen prime esas kazanç tutarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını kabul etmediklerini, davacının sezonluk olarak çalıştığını, kış dönemlerinde kendi talebi doğrultusunda ücretsiz izin kullandığını, ücretinin bordrolarda belirtilen tutarlar olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer’i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalıya ait iş yerinde SGK'ya bildirilen süreler haricinde 01.05.2002-31.10.2005, 18.04.2007-01.11.2015, 01.05.2016-30.11.2018 ve 01.04.2009-30.06.2020 tarihleri arasında sigortasız bir şekilde kesintisiz çalıştığının ve sigortasız geçen çalışmalarının sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine; davacının sigortasız çalıştığı dönemlerde eksik bildirilen prim tutarlarının hükümde belirtilen ücretler üzerinden tamamlattırılması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde özetle şu hususlara yer verilmiştir:

"Dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davacı tanık beyanları da dikkate alınmak suretiyle davacının davalı iş yerindeki çalışma dönemlerinin askerlik dönemi ve işsizlik maaşından yararlanmış olduğu dönemlere göre 01.05.2002-31.10.2005 (askerlik), 18.04.2007-01.11.2015, 01.05.2016-30.11.2018 (işsizlik ödeneği aldığı dönemler) ve 01.04.2019-31.12.2020 tarihleri arası olduğu, davacı tarafından dava dışı ... Danışmanlık San. ve Tic. Ltd.

Şti. bünyesinde 01.07.2020-31.12.2020 tarihleri arasında sigortalı çalışmalarının bulunduğu ve davalı şirket ile dava dışı ... Danışmanlık San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasında herhangi bir bağlantı tespit edilemediğinden davacı tarafından kullanılan ücretsiz izin dönemleri, dava dışı şirketten yapılan bidirimler ile bildirimi yapılan dönemlerin dışlanması sonrası davacının SGK'ya bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespiti yapılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuş, sigortasız çalıştığı dönemlerde davacının kıdemi, yaptığı iş, tanık beyanları, emsal ücret araştırması bir arada değerlendirildiğinde prime esas kazancının talep etmiş olduğu 4.000,00-TL net, 5.595,00-TL brüt olduğunun tespit edildiğine ilişkin davanın kabulüne karar verilerek hüküm kurulmuştur."

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili özetle; davacının imzasını taşıyan ve kullandığı ücretsiz izin sürelerinin dışlanmadığını,

SGK'dan eksik gün bildirimleri ile ilgili getirtilen belgelerde davacının imzasının olup olmadığının, sunulan bordro ve ücretsiz izin belgelerindeki imza ve belgelerin içeriği ile ilgili davacının isticvap edilmesi, imzası kabul edilenler ile edilmeyenlerin imza aidiyeti yönünden ehil bilirkişiye gönderilmesi ve rapor aldırılarak değerlendirilmesi gerektiğini, SGK'ya da Çalışma Bakanlığı tarafından davalıya ait iş yerinde teftiş yapılıp yapılmadığının belirlenmesi, tutanak ve raporlarının dosya içeriğine alınması gerektiğini, prime esas kazanç belirlenirken, eksik ve hatalı şekilde hüküm tesis edildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Fer’i müdahil Kurum vekili özetle; denetime elverişli olmayan bilirkişi raporuna istinaden karar verilmesinin ve yerel Mahkemece gerekli incelemeler yapılmadan ve hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

1.Hizmet tespitine ilişkin olarak:

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki davada davacı 10.04.2002 tarihi ile 31.12.2020 tarihleri arasındaki eksik bildirilen hizmetlerinin ve prime esas kazancının tespitini istemiş olup, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davacının talep konusu dönemde işe giriş ve çıkışlarına ilişkin bir takım belgelerin, 18.04.2007 - 04.11.2007, 09.04.2012 - 31.10.2012, 01.05.2010 - 31.10.2013, 01.04.2015 - 01.11.2015, 01.05.2016 - 22.10.2016, 01.05.2017 - 22.10.2017 dönemleri ile ilgili imzalı ibranameler, 09.04.2008, 01.05.2013, 01.04.2014, 01.05.2016, 01.05.2017 işe başlama tarihli hizmet sözleşmesi fotokopileri,

2013-2016-2017 yıllarına ait mevsim bitiminde hizmet akdinin askıya alınmasına ilişkin belgeler, ücretsiz izin belgeleri bulunduğu, yine davacının işsizlik ödeneği aldığına ilişkin Kurum kayıtlarının mevcut olduğu, yazılı belgelerin bulunması halinde bunların değerlendirilmeksizin tanık beyanları esas alınarak hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu; öte yandan kararın gerekçesinde ücretsiz izin dönemleri ile işsizlik ödeneği alınan dönemlerin dışlandığı belirtilmiş olmakla birlikte, tespitine karar verilen sürelere bakıldığında anılan sürelerin tam olarak dışlanmamış olduğu anlaşılmakla verilen karar isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

3.Prime esas kazanç tespitine ilişkin olarak:

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

Bunun yanında; 6100 sayılı ...nın "senede karşı tanıkla ispat yasağı" başlıklı 201. maddesinde ise "Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz" hükmü yer almaktadır.

4. Yukarıda belirtilen ilgili hukuk kuralları uyarınca somut olaya dönüldüğünde, iddia edilen aylık net ücretin tanıkla ispat sınırının üzerinde olduğu, bu nedenle tanık dinlenemeyeceği ve yazılı delille ispatlanması gerektiği; ayrıca dosya kapsamında banka kayıtlarının bulunduğu görülmekle Mahkemece davacının kıdemi, yaptığı iş, tanık beyanları, emsal ücret araştırması bir arada değerlendirilerek verilen karar isabetsizdir.

Mahkemece yapılacak iş; dosya kapsamında yer alan banka kayıtları, yazılı deliller, yukarıda açıklanan yasal mevzuat ve ispat sınırı da gözetilmek suretiyle değerlendirilip sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR