Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/1601 K.2024/5559

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının hizmetinin ve aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptalini, tahakkuk ettirilen borçların iptalini, ödenmeyen aylıkların tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, ... İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından Esençayı Köyü'nde ihale karşılığı yapılan Betonarma Köprü İnşaatı ile ilgili olarak gerek ihale makamının müdürlüklerinin 05.11.2014 tarih ve 6.203.585 sayılı yazısı ekinde yer alan 18.08.2011 tarihli sözleşmenin feshine ilişkin kararında belirtmiş olduğu hususlardan kurumlarına bildirilen tüm hizmetlerin fiili olmadığının tespit edildiğini, 19.08.2015 tarihinde davetiye yazılarını teslim alan ...’nın ise ...

GSM numaralı telefonundan 07.09.2015 tarihinde görüşüldüğünü, kendisinin Kuruma gelemeyeceğini belirttiğini, sözlü bilgisine başvurulduğunu, Samsun'da ... İnş.

Adlı işyerinde çalıştığını, ancak Bafra'da çalışmadığınıı beyan ettiğini, konuyla ilgili olarak ihale makamının söz konusu işin yapıldığı yer de durum tespiti yaparak işe hiç başlanmadığına dair karar aldığını, 1077313.055 sicil numaralı işyerinde bildirilen tüm hizmetlerinin iptal edilmesi gerektiğini belirterek, usulsüz davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, Mahkeme kararının usul ve Kanun'a aykırı olduğunu davacının inşaat işçisi olarak çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olmadığını, davacının ağır işlerde çalışmadığını, sadece şantiyede değil şirket patronuna yardımcı olarak çalıştığını, tanık beyanları ile davacının işyerinde fiili olarak çalıştığının sabit olduğunu, davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, tanık beyanları, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden Kanun'a aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Davacı vekili, davacının hizmetinin ve aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali, tahakkuk ettirilen borçların iptali, ödenmeyen aylıkların tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanunun 79 ncu maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacının davalı iş yerinde geçen 08.01.2011-28.11.2011 tarihleri arasındaki hizmetleri, 26.10.2015 tarihli Kurum raporuyla çalışmanın fiili ve gerçek olmadığının tespit edilmesi nedeniyle iptal edilmiş, buna bağlı olarak aylığı da iptal edilerek yersiz tedavi gideri tahakkuk ettirilmiştir.

Davacının bildirimlerinin yapıldığı 1077313 sicil no.lu iş yerinin Kurum kayıtlarında yer alan bilgileri incelendiğinde, mahiyetinin köprü inşaatı, adresinin Esençay köyü Bafra/Samsun olduğu görülmektedir. Davacı bir süre şirket patronu yanında şirketin banka ve evrak takip işleri ile ilgilendiğini, bir süre de aynı şirketçe yapılan Samsun Atakum Özel İdare Müdürülüğü Kamalı köyü menfez inşaatı, Elma Çukuru Küçükağa menfez inşaatı, Özören köyü menfez inşaatı, Elma Çukuru köyü Büyük Ağa menfez inşaatı, Bafra Esençay köyü Köprü inşaatı şantiyelerinde çalıştığını, ayrıca davalı şirketin Bafra Kaymakamlığı ve Alaçam kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliğinde girdiği ihale evraklarının hazırlanmasına yardımcı olduğunu iddia etmektedir.

Somut dosyada, öncelikle hangi tarih aralıklarında hangi iş yerinde çalıştığına ilişkin beyanı alınmak suretiyle; davacının iddia ettiği iş yerleri ile ilgili davalı Kurumdan iş yeri bilgileri, dönem bordroları celp edilmeli, yapılan işler ihale ile alınmış ise ihale evrakları, ilgili bilgi ve belgeler istenilmeli, gerekmesi halinde vergi dairesi, belediye başkanlığı vb. gibi kurumlardan da araştırma yapılarak iş yerleriyle ilgili bilgiler toplanılmalı, bordro tanıkları ve komşu iş yeri tanıkları tespit edilerek davacının çalışmasıyla ilgili beyanları alınmalı, tanıklara ilişkin hizmet cetvelleri, çalışma kayıtları celp edilerek tanık beyanları denetlenmeli, bu şekilde davacının çalışmasının fiili olup olmadığı tespit edilerek elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve Kanun'a aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,