Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2236 K.2024/3693

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı SGK vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı ihale makamı tarafından yüklenici şirkete 2014/104147 ihale kayıt numurası ile ihale edilen "Denizli İl Sağlık Müdürlüğüne Bağlı Sağlık Tesislerinin 2015-2016-2017 yılları 36 Aylık Malzemesiz Genel Temizlik Toplu Hizmeti Alımı" işinden dolayı işverenin prim, işsizlik ve damga vergisi borç türlerinden kaynaklanan 576.237,02 TL borç ... olmak üzere 18.07.2018 tarihi itibariyle gecikme zammı dahil edilerek hesaplanan 629.338,49 TL borcunun bulunduğunun tespit edildiğini,

yüklenici işverenin kesin teminatının nakde çevrilerek borç miktarının en geç 15 gün içinde Kuruma ödenmesi ile ilgili 04.06.2018 tarihli ve 5377222 sayılı Kurum yazısının davalı ihale makamına 08.06.2018 tarihinde tebliğ edildiğini, fakat davalı tarafından ödeme yapılmadığını, davalının 04.07.2018 tarihli ve 50651215-869-E.25745 sayılı yazısıyla, ek kesin teminatın süresinin 02.04.2018 tarihinde dolduğu, bu sebeple herhangi bir işlem yapılamadığı yönünde cevap verildiğini beyanla;

dava dışı işverenin ihale yoluyla aldığı işten kaynaklanan 18.07.2018 tarihi itibariyle 576.237,02 TL asıl alacak ve 53.101,47 TL gecikme zammı toplamı 629.338,49 TL Kurum alacağının dava tarihinden itibaren işletilecek gecikme zammı ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; hizmet alımı sözleşmesinin sona ermesinden sonra 08.06.2018 tarihinde idare kayıtlarına giren Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 04.06.2018 tarihli ve E.5377222 sayılı yazısıyla yüklenici firmanın bu işten dolayı SGK prim borcu bulunduğu bildirilerek teminatın nakde çevrilmesi ile Kurum hesabına yatırılmasının istendiğini, müvekkili idarenin 29.06.2018 ve 04.07.2018 tarihli yazılarıyla teminatın süresi dolduğundan işlem yapılamadığının bildirildiğini, işin bitiş ve kabul tarihi olan 31.03.2018 tarihinden sonraki on beş günden sonraki on yedinci günde yapılan sorgulama ile bunun kanıtlandığını,

idare tarafından yasa ve yönetmelik gereğince yapılması gereken bütün iş ve işlemlerin yapıldığını, yükleniciye ait ilişiksizlik belgesi olmadığından teminatın iade edilmediğini, Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 04.06.2018 tarihli ve 5377222 sayılı yazısı, yüklenicinin teminatının süresinin dolmasından sonra düzenlenmiş olduğundan teminatın nakde çevrilerek gelir olarak kaydedilmediğini, yüklenicinin yapılandırmaya gittiği ve halen faaliyette olduğu anlaşıldığından borcunu ödemediği takdirde bunun yüklenicinin kendisinden tahsil edilmesi gerektiğini, davanın muhatabının idare olmayıp yüklenici firma olduğunu beyanla;

davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.07.2019 tarihli ve 2018/299 Esas 2020/144 Karar sayılı kararıyla; davalı idarece, bundan önce davacı Kurumdan alındığı anlaşılan yetkiye dayanılarak elektronik ortamda işverenin Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan muaccel borçlarının bulunup bulunmadığı hususunda 11.04.2018, 13.04.2018 ve 17.04.2018 tarihlerinde sorgulamalar yapıldığı, bunun sonucunda işverenin davacı Kuruma borcunun bulunmadığının tespit edildiği bu durumda, işverenin borcunun bulunup bulunmadığının Kuruma ayrıca yazı ile sorulması gerekli olmadığı,

hal böyle olunca, davacı Kurumca davalı idareye tebliğ edilen, işverenin talep konusu prim ve ferileri borçları bildirilerek kesin teminatın nakde çevrilmesi ile borca mahsuben Kurum hesaplarına yatırılmasına ilişkin Kurum yazısının 04.06.2018 tarihini taşıdığı göz önüne alındığında, bildirim tarihi itibarıyla, kesin teminatın vadesi dolduğu, teminatın nakde çevrilmesine olanak bulunmadığı gibi, teminatın işverene iadesi de söz konusu olmadığı, bu sebeple davalı idarenin kusurundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, İlk Derece Mahkemesi kararı "... 5510 sayılı Kanun kapsamında olan Denizli İli Kamu Hastaneleri Birliğine Bağlı Sağlık Tesislerinin 2015-2016-2017 yılları 36 Aylık Malzemesiz Genel Temizlik Toplu Hizmet Alımı" işi için davalı idarece, ihaleyi alan dava dışı ... Grup Doğalgaz Temizlik İlaçlama Bilgisayar Ağaçlandırma San. Taah. Tic. Ltd.

Şti.den ek kesin teminat istendiği, bu doğrultuda, şirketten verilen Türkiye Halk Bankası Denizli Şubesinin 24.01.2018 tarihli ve 1311MW006338 referans no.lu, 312.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubunun vadesinin 02.04.2018 tarihinde dolduğu anlaşılmakta olup, davalı Bakanlığın her hak ediş öncesinde davacı Kuruma prim borcu olup olmadığını sormak ve prim borcunun varlığı halinde hak edişten keserek ödeme yapmak veyahut Kurumdan usulünce düzenlenmiş ve bağlayıcı niteliği haiz ilişiksizlik belgesi aramak veyahut da getirilene kadar kesin teminat mektubunun vadesinin uzatılmasını sağlamak yerine,

sadece internet üzerinden sorgulama yapmak suretiyle üzerine düşen yükümlülüğünü yerine getirdiği söylenemez.

Diğer taraftan, kesin teminat mektubunun vadesinin dolmasına imkân verme durumu söz konusu olmayacak şekilde işin kesin kabulünün yapılmamış ve buna ilişkin kesin teminatın iadesi prosedürünün işletilmemiş olması, Kurumdan ilişiksizlik belgesi getirilene kadar kesin teminat mektubunun vadesinin uzatılmasının sağlanmamış veya ek kesin teminat mektubu istenmemiş olması ya da bu durumun mümkün olmaması halinde kesin teminatın nakde çevrilmemiş olması nedenlerinden dolayı kesin teminat mektup bedelinden Kurumun prim alacaklarının tahsil imkânını ortadan kaldırdığı belirgin olan davalı Bakanlığın,

açıklanan yasal düzenlemeler çerçevesinde kesin teminat mektup bedelini ödeme sorumluluğunun davacı Kuruma karşı devam ettiği gözetilmeksizin yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir... " gerekçesi ile bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin18.12.2022 tarih ve 2022/492 Esas., 2022/605 Karar. sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacı SGK'nın Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 1127279.20 sıra numaralı dosyasında işlem gören ... Grup Doğalgaz Temizlik İlaçlama Bilgisayar Ağaçlandırma Taahhüt San. Tic. A.Ş. unvanlı işyerinden olan kamu alacaklarına karşılık olarak 576.237,02 TL asıl alacak ve 53.101,47 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 629.338,49 TL'nin asıl alacağa dava tarihi olan 19.07.2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Bakanlığından alınarak davacı SGK'ya ödenmesine karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, İlk Derece Mahkemesi kararı " Mahkemece, bozma gereğinin yerine getirilmediği, kesin teminat mektubundaki bedelin 312.000,00-TL olduğu, Kurum tarafından talep edilen ve hükmedilen miktarın ise toplam 629.338,49 TL olduğu, davalı Bakanlığın, açıklanan yasal düzenlemeler çerçevesinde kesin teminat mektup bedelini ödeme sorumluluğunun davacı Kuruma karşı devam ettiği anlaşılmakla, Mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

2. Mahkemece gerekçeli kararda davalı olarak, Sağlık Bakanlığı yerine, taraf ehliyeti ve tüzel kişiliği bulunmayan “ Denizli İl Sağlık Müdürlüğü” nün gösterilmiş olması yerinde görülmemiştir." gerekçeleri ile karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile

1-Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 1127279 sicil numaralı dosyasında işlem gören ... Grup Doğalgaz Temizlik İlaçlama Bilgisayar Ağaçlandırma Taahhüt San Tic A.Ş. unvanlı işyerinin Kurum'a olan borçlarına karşılık 312.000,00-TL asıl alacağın davalı ... Bakanlığından alınarak davacı SGK'ya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Kurum; asıl alacağa faiz işletilmemiş olmasının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Bakanlık vekili; ilgili işyeri sicil numarasından SGK internet sitesindeki idarelerce borçlu idare tarafından sorgulama ekranından 17.04.2018 tarihli sorgulama yapılıp, borcunun olmadığının tespit edildiği, idarenin üzerine düşen görevi yerine getirdiğini, Mahkeme kararının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kesin teminat mektubunun süresinin geçirilmesi üzerine yapılan ihtara rağmen Kurum alacağının ödenmemesi nedeniyle prim borçlarının tamamının davalı Bakanlıktan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı Kurum vekilinin tüm, davalı vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Eldeki dava dosyası incelendiğinde, Mahkemece kabule konu tutara, talep olmasına karşın faiz işletilmemesi, faiz başlangıcının Mahkemenin 18.12.2022 tarihli kararını temyiz etmeyen davacı Kurum yönünden 19.07.2018 tarihi olduğunun gözetilmemiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz eden taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinde yer alan "Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 1127279 sicil numaralı dosyasında işlem gören ... Grup Doğalgaz Temizlik İlaçlama Bilgisayar Ağaçlandırma Taahhüt San Tic A.Ş. unvanlı işyerinin Kurum'a olan borçlarına karşılık 312.000,00-TL asıl alacağın davalı ...

Bakanlığından alınarak davacı SGK'ya ÖDENMESİNE, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine,” cümlesinin silinerek yerine "Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 1127279 sicil numaralı dosyasında işlem gören ... Grup Doğalgaz Temizlik İlaçlama Bilgisayar Ağaçlandırma Taahhüt San Tic A.Ş. unvanlı işyerinin Kurum'a olan borçlarına karşılık 312.000,00-TL asıl alacağın dava tarihi olan 19.07.2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı ...

Bakanlığından alınarak davacı SGK'ya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine," ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,