Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2756 K.2024/3045

Taraflar arasında görülen rücuan tazminat davasında davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının yeniden bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kurum vekili, sigortalının 25.04.2004 tarihinde geçirdiği iş kazası nedeniyle oluşan Kurum zararının 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesine göre rücuan tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... İnşaat ve Tic. Ltd. Şti vekili, öncelikle açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini, dava konusu olayda, iş kazası yaparak hayatını kaybeden ... ve diğer davalı ... İnş. Telekom Tur.Taş.Pet. San. Tic. Ltd. Şti' de sigortalı olarak çalıştığını, müvekkili firmanın alt işveren sıfatında olduğunu, dava konusu olayda müvekkili firmanın bir kusuru veya herhangi bir ihmalinin bulunmadığını belirterek açılan davanın öncelikle müvekkili firma açısından husumet yönünden reddine ve davanın da esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı İbrahim Temiz vekili, dava konusu olayda her hangi bir kusurlarının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... İnşaat Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'ne usulüne uygun davetiye tebliğ edilmesine rağmen duruşmaya katılmamış her hangi bir beyanda da bulunmayarak dava yokluğunda neticelenmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 22.12.2015 tarih ve 2013/701 E., 2015/646 sayılı kararı ile "...Toplanan deliller,davacı ve davalıların iddia ve savunmaları, celp edilen kayıt ve belgeler, ödeme belgeleri, kusur raporları ve tüm dosya kapsamından; davanın yasal dayanağı olan 1479 sayılı Kanun'un 63 üncü maddesindeki, "Üçüncü bir kimsenin suç sayılır hareketi ile bu Kanunda sayılan yardımların yapılmasını gerektiren bir halin doğmasında, Kurum, sigortalı veya haksahiplerine gerekli bütün yardımları yapar.

Ancak Kurum, yapılan bu yardımların ilk peşin değeri için üçüncü kişilere, istihdam edenlere ve diğer sorumlulara rücu eder." düzenlemesi gereğince,dava konusu olayda en son alınan kusur raporunda, davalı ... İnş.Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'nin dava konusu olayda % 80 olarak, olay anında aracı kullanan kişinin % 20 oranında kusurlu bulundukları, dava konusu olayda davalı ... ve asıl işveren ... İnşaat ve Tic.

Ltd.Şti'nin olayda kusurları bulunmadıkları, kusur oranları doğrultusunda yapılan hesaplamaya göre, davalı Kurum zararının % 80 ine tekabül eden 12.603,40 TL Kurum alacağının,gelirlerin tahsis ve onay, masrafların sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnş. Telekom. Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'nden tahsiline, davalılar ... ile ... İnş. Tic. Ltd. Şti yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle;

"1-Davanın kısmen kabulü ile davacının kusur ve miktar bakımından fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla, 15.754,26TL toplam Kurum zararının % 80'ine tekabül eden 12.603,40TL Kurum alacağının, gelirlerin tahsis ve onay, masrafların sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnş. Telekom. Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'nden tahsili ile davacıya verilmesine,

2-Davalılar ... ile ... İnş. Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 13.11.2018 tarih ve E.2018/6422, K.2018/9311 sayılı kararında; "... Dava, 25.04.2004 tarihinde meydana gelen trafik-iş kazası sonucu kazalıya bağlanan gelirden oluşan Kurum zararının rücuan tahsili istemine ilişkin olup davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesidir. Yargılama sırasında alınan raporla davalı alt işveren ... İnş. Tel. Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. %80, sigortalı %20 kusurlu bulunmuş, diğer davalılar ... ve ... İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. yönünden olayda kusurları bulunmadıkları gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup Mahkemece bu rapor hükme esas alınarak hüküm tesis edilmiştir. Mahkemenin, kusura ilişkin kabulü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

...Eldeki davada, ölen kazalının işe giriş bildirgesinde "... İnşaat ... Ltd. Şti.-... İnş. Taşeronu"nun işveren olduğu, Kurum denetmen raporunda, ... İnş. Tel. Tur. Taş.Pet.San. Tic. Ltd. Şti.'nin aracı (alt işveren) koduyla ... İnşaat ve Tic. Ltd. Şti-...

Ortak Girişimi adına tescilli işyerinden sigortalı bildiriminde bulunulmaya başlandığı, ortak girişimin asıl işveren olduğu tespitinin yapıldığı, hükme esas alınan 01.06.2015 tarihli bilirkişi raporunda ise yalnızca alt işveren yönünden inceleme yapıldığı, diğer davalılar yönünden kusur irdelemesi yapılmadığı; diğer taraftan dosyada mevcut ilk bilirkişi raporunda ... İnşaat ... Ltd. Şti.'nin %40, aracı kullanan kişinin %60 kusurlu olduğu, asıl işveren olarak davalı ... ile ...

İnş. .. Ltd. Şti'nin alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, ikinci raporda ise ... İnşaat ... Ltd. Şti.'nin %80, aracı kullanan kişinin ise %20 kusurlu olduğu tespitinin yapıldığı, Mahkemece ikinci raporun hükme esas alındığı anlaşılmış ise de kusur raporları arasında çelişki oluştuğu anlaşılmakla; hükme esas kusur raporunun yetersizliği de dikkate alınarak davalılar arasındaki ilişkinin belirlenmesi,

ortak girişimin işverenlik sıfatının olup olmadığının tespiti ile ortak girişimi oluşturan davalıların asıl işverenlik sıfatı bulunduğunun tespiti halinde asıl işverene kusur verilmese de alt işverenin kusurundan sorumlu olduğu gözetilerek davalılar arasındaki asıl-alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı belirlenmeli, ceza davasındaki kusur oranları ve maddi vakıanın kabulü de gözetilerek tartışılıp belirlendikten sonra 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi gereğince kusur oranları ve aidiyetlerine göre bir karar verilmelidir.

İş güvenliği ve işçi sağlığı konularında uzman bilirkişi kurulundan, yöntemince düzenlenmiş yeniden kusur raporu alınmalı ve varılacak sonuca göre karar verilmelidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 14.12.2020 tarih ve E.2019/87, K.2020/736 sayılı kararı ile "... Dosya içeriğine göre; sigortalı İbrahim ...'un ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd.

Şti'nde çalıştığı, sigortalının geçirmiş olduğu trafik iş kazası vefat ettiği, hak sahiplerine PSD gelir bağlandığı, sigortalının geçirmiş olduğu iş kazası ile ilgili olarak Ordu Ağır Ceza Mahkemesinde ceza yargılaması yapıldığı, Tekin ...'nın beraatine karar verildiği, kararın Yargıtay incelemesi sonucunda kesinleştiği, iş kazası neticesinde sigortalının hak sahiplerine 15.754,26 TL Peşin sermaye değerli gelir bağlandığı, ... denetmen raporunda davalı ... İnş. Telekom Tur.

Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'nin kamyoneti kullanmak için yeterli sürücü belgesi bulunmayan İbrahim ... veya Tekin Tatlıcı'nın aracı kullanmasına göz yumması nedeni ile kusurlu bulunduğu, diğer davalıların ise asıl işveren olarak ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. ile müteselsilen sorumlu olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır. Bozma ilamı öncesi alınan 01.12.2014 tarihli kusur raporunda sigortalının %60, altişveren ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic.

Ltd. Şti.'nin %40 oranında kusurlu olduğu, diğer davalıların ise altişverenle birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, 01.06.2015 tarihli kusur raporunda aracı kullanan sigortalının %20, altişveren ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'nin % 80 kusurlu olduğu, diğer davalıların asıl işveren olmasından dolayı sorumluluğunun Mahkemenin takdirinde olduğu tespit edilmiştir.

Davalıların ve aracı kullanan sigortalının kusur oranının belirlenmesi ve dosya kapsamında alınan raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 14.01.2021 tarihli kusur raporunda; sigortalının kusur oranının %60, davalı ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'nin %40 oranında kusurlu olduğu, diğer davalıların asıl işveren olmasından dolayı sorumluluğunun mahkemenin takdirinde olduğu tespit edilmiştir.

Dosyadaki mevcut raporlar ve ağır ceza mahkemesi kararı incelendiğinde; aracı kullanan kişinin sürücü belgesi olmadan aracı kullanması, kendisinin ve diğer çalışanların can ve mal güvenliğini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeni ile % 60 oranında kusurlu olduğu, davalının ise sürücü belgesi olmayan çalışanının araç kullanmasına izin vermesi, etkin kortrol ve denetim mekanizması oluşturmaması nedeni ile %40 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

15.05.2019 tarihli ...'nın cevabi yazısı incelendiğinde davalı ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'nin altişveren olarak işlem kaydı yapıldığı, işyeri ünvanının diğer davalılar , aracı ünvanının ise ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. olarak gösterildiği anlaşılmıştır. Davalı ... inşaat ve ... Ortak Girişimi ile diğer davalı ... İnş. Telekom Tur. Taş. Pet. San. Tic. Ltd.

Şti. arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi olduğu, asıl işveren olan davalıların altişveren ile birlikte müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları anlaşılmıştır. Tekin ...'nın araç sürücüsü olduğu yönünde tam ve kesin bir kanaat hasıl olmadığından 3. kişinin sorumluluğuna gidilmemiştir.

Davalıların asıl işverenler ve altişveren konumunda olmaları sebebi ile hak sahibine bağlanan peşin sermaye değerli gelirin %40'ına tekabül eden 6.301,70 TL peşin sermaye değerli gelirden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu kanaatine varıldığı" gerekçesiyle;

"1-Davanın kısmen kabulü ile A-) Toplam 6.301,70 TL Kurum zararının gelirlerin tahsis ve onay, masrafların sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine" karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 20.10.2021 tarih, E.2021/4050, K.2021/12536 sayılı kararında; "... bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde tespit edilen kusur oranları yerinde olmakla birlikte davalılar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin tespiti noktasında bozma gereğinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, davacı Kurum tarafından verilen ıslah dilekçesinin tebliğ edilmediği ve davalı ... İnşaat ve Paz. Ticaret Ltd. Şti.'nin, karar aşamasında ıslah dilekçesinden haberdar olduğu anlaşılmakla; adı geçen davalının temyiz dilekçesinde öne sürdüğü zamanaşımı def'i kapsamında, rücu davalarında zamanaşımına ilişkin hükümlerden de bahsetmek gerekmektedir. ...

Somut olaya dönüldüğünde, eldeki dava, 25.04.2004 tarihli iş kazası sonucu vefat eden kazalının hak sahiplerine bağlanan gelirden oluşan Kurum zararının rücuan tazmini istemine ilişkin olup Mahkemece, davalı ... İnşaat ve Paz. Ticaret Ltd. Şti. ve ... Ortak Girişimi ile diğer davalı ...

İnşaat şirketi arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olduğu ve davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarından bahisle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; yapılması gereken iş, öncelikle davalılar arasındaki hukuki ilişkinin tespit edilmesi yönünden aralarında imzalanan sözleşmelerin celbi ile dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler değerlendirilerek asıl-alt işveren ilişkisi kurulmuşsa bu durumun net olarak tespit edilmesi, bu ilişkinin tespitinden sonra asıl işveren olarak sorumluluğu doğacaksa, temyiz dilekçesinde davalı ...

İnşaat ve Paz. Ticaret Ltd.

Şti. tarafından ileri sürülen zamanaşımı def'inin, ıslah dilekçesinin tebliğ edilmediği ve adı geçen şirketin karar aşamasında ıslah dilekçesinden haberdar olduğu hususu dikkate alınarak rücu davalarında uygulanması gereken zamanaşımı hükümleri uyarınca zamanaşımı def'inin değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Borcun ödenmesine ilişkin ...'nın mahkememize sunmuş olduğu 22.09.2023 tarihli yazıda; Mahkememiz dosyasında davalı ... İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 7440 sayılı Kanun kapsamında dava konusu borcun 05.07.2023 tarihinde peşin ödeme yapılarak kapatıldığı bildirilmiş ve borcun tahsilatına ilişkin belgelerin gönderildiği tespit edilmiştir.

12.03.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun uyarınca davalının Kuruma başvurarak dava konusu borç ile ilgili olarak yapılandırma talebinde bulunulduğu ve borcu ödediği" gerekçesiyle;

1-Yapılandırma sonucu dava konusu borcun ödendiği anlaşıldığından dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili, lehe vekalet ücreti verilmesi gerektiğini beyanla kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 3 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,