Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2877 K.2024/11644

Taraflar arasındaki asıl dava, Kurum işlemi iptali, birleşen dava itirazın iptali, davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, asıl dava davalısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl dava davalısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl dava davacısı vekili; Kurum işleminin yerinde olmadığından bahisle, iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayandığının tespitini talep ve dava etmiştir. Birleşen davada davacı vekili, Adana 8. İcra Müdürlüğünün 2015/864 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından itiraz edilmesi nedeniyle takibin durduğunu belirterek, icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili, davacının iptal edilen çalışmalarının fiili olmadığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir. Birleşen davada davalı vekili; Kurumca yapılan tespitin yerinde olmadığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, asıl dava: davanın kabulü ile davacı ... 'nin ... sicil numaralı işyerindeki çalışmalarının fiili olduğunun tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin davacı yönünden iptaline, davacının 18.12.2011 tarihinden itibaren tahsise hak kazandığının tespitine ve birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl dava davalısı Kurum vekili, dayanak tanık beyanlarındaki çelişkilerde Mahkemece gözardı edildiğini, tanıkların yalnız iş yerinde gördüğünü beyan etmelerine rağmen ne iş yaptığını hangi tarih ve saat aralığında çalıştığı hususunda bile beyanda bulunmadıklarını beyan ederek, asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Eldeki davada, davacının ... iş yeri sicil numaralı dava dışı şirketten 09.12.2009 ile 19.04.2011 tarihleri arasındaki bildirimlerinin Kurum müfettişleri tarafından yapılan iş yeri denetiminde, davacının denetim tarihinde tanınmadığı, 30.06.2010 tarihinde şantiyenin tasfiye edilmek suretiyle boşaltıldığı gerekçesine dayalı olarak iptal edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece dosya kapsamında dinlenilen tanıkların beyanlarından yola çıkılarak, davacının şantiyede çay servis işini yaptığına yönelik beyanlara dayalı karar verilmesi, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Bu kapsamda Mahkemece, hükme esas alınan tanık beyanları ile denetim raporundaki beyanlar ve tespitler arasındaki çelişki giderilmek suretiyle, öte yandan ihale makamı olan ... Elektrik ..A.Ş.'nin dosya kapsamındaki; 07.04.2011 tarihli ... 6-7 A.G-O.G. Şebeke Tevsii işinin yüklenicisi ... Elektrik İnş. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 30.06.2010 tarihinden itibaren çalışmalarının durdurulduğu ve şantiyenin boşaltıldığı, sözleşme yerine getirilmediğinden 04.02.2011 tarih, 02-006 sayılı Yönetim Kurulu Kararıyla sözleşmenin fesih edilmiş olduğuna dair, yazısı dikkate alınarak, iptale konu dönemde fiili bir çalışmanın, yapılan bir işin bulunup bulunmadığı irdelenmek suretiyle karar verilmelidir.

VI.KARAR