Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3846 K.2024/5636

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti davasından yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf isteminin kabulüne, Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 13.12.2023 tarihli ve 2023/13272 Esas, 2023/12794 Karar sayılı kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.

Davacı vekili tarafından kararda maddi hata bulunduğu belirtilerek maddi hatanın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Belçika'da sigortalı olarak çalışmaya başladığını, 15.09.1993-22.08.2002 tarihleri arasında yurtdışında ev kadını olarak geçen 3012 günlük süre ile 22.05.2002-14.04.2010 tarihleri arasında yine ev kadını olarak yurtdışında geçen 2663 günlük süreyi 3201 sayılı Kanun'a göre borçlandığını, borçlanma priminin tamamını ödediğini, Mülga 506 sayılı Kanun'un halen yürürlükte olan geçici 81/B-k maddesi gereğince 50 yaşını doldurduğunda yaşlılık aylığı almaya hak kazanacağı hususunun davalı Kurum tarafından kendisine bildirildiğini,

Buna göre müvekkilinin 09.07.2020 tarihinde davalı Kuruma başvuruda bulunarak yaşlılık aylığı bağlanmasını talep etmiş ise de davalı Kurum tarafından gönderilen 14.07.2020 tarihli cevap yazısı ile tahsis talebinin reddedildiğini, Müvekkili tahsis için başvuruda bulunduğu tarihte 50 yaşını ikmal etmiş olduğu gibi 20 yıllık sigortalılık süresi “ile 5675 gün prim ödeme şartını da yerine getirmiş olduğundan 01.08.2020 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığını belirterek,

davacının tahsis talebinin reddine dair davalı Kurum işleminin iptali ile müvekkilinin 09.07.2020 tarihinde yapmış olduğu başvuru sırasında, mülga 506 sayılı Kanun'un halen yürürlükte olan geçici 81/B-k maddesi gereğince yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine ve 01.08.2020 tarihinden itibaren aylık bağlanmasına karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının yaşlılık aylığına hak kazandığının, 01.08.2020 tarihinden itibaren aylık bağlanması gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde özetle; davacının ilk giriş tarihinin 06.11.1998 olarak kabul edilmesi gerekeceğini ve bu sebeple emekli olması için 20 yıl 55 yaş 5975 gün sayısı veya 15 yıl 58 yaş 3600 gün sayısı şartlarından birini yerine getirmesi gerektiğini, fakat davacı taraf tahsis talep tarihinde bu şartları sağlayamamış olduğundan aylık bağlanmasının mümkün olmadığını, yapılan Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davacının sigorta başlangıç tarihini yurt dışı borçlanma bedelini tamamen ödediği tarihten geriye götürerek belirleyen ve bu tarihe göre yaşlılık aylığının şartlarının tamam olup olmadığını irdeleyen Kurum işlemi yerinde olduğu" gerekçesiyle "davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine" karar verilmiştir.

V. DAİREMİZ KARARI VE MADDİ HATA BAŞVURU SEBEPLERİ

A. Dairemizin Maddi Hata Başvurusunda Bulunulan Kararı

Dairemizin 13.12.2023 tarihli ve 2023/13272 Esas, 2023/12794 sayılı kararında özetle; temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca onanmasına karar verilmiştir.

B. Maddi Hata Başvurusu Sebepleri

Davacı vekili maddi hata başvuru dilekçesinde özetle; davacının 15.09.1993 tarihinden beri (Sentier de Tergnee - R0.8-6250- Aiseau- Presles - Belçika ) adresinde ikamet etmekte olup, bu ikameti sırasında Belçika’da 04.12.2002 - 05.01.2003 tarihleri arasında (33) gün müddetle çalışıp, bu çalışması ile birlikte, bu çalışmasından önceki 3156 gün Ev Kadınlığı süresini ve bu çalışmasından sonraki 2484 günlük Ev Kadınlığı süresini 3201 sayılı yasaya göre borçlanarak primini ödediğini, Ankara 13. İş Mahkemesinde açılan 2021/542 E. 2021/560 K. sayılı davada verilen kararın hukuka uygun olduğunu,

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 2022/606 E. 2023/1755 K. sayısı üzerinden yapılan incelemede, davacının çalışmasının yanılgı sonucu Danimarka' da geçtiği düşünülerek davanın reddine karar verildiğini, davacının Danimarka’da bulunmadığını, Danimarka’da sigortalı olarak çalışmadığını belirterek İstinaf Mahkemesi kararının bozulmasını ve yasaya ve usule uygun olan yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 04.02.1959 gün ve 1957 /13 Esas, 1959/5 Karar ve 09.05.1960 gün 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı kararları, 6100 sayılı HMK'nın Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulanma imkanı bulunan 26/9/2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun temyiz incelemesi ile ilgili 427 ilâ 444 üncü maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Gerek 04.08.1950 yürürlük tarihli 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8 inci maddesinin son fıkrası, gerekse de yargılama sırasında 25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince uygulama imkanı bulunan 6100 sayılı HMK maddeleri gereğince İş Mahkemelerince verilecek kararlar için karar düzeltme yolu kapalı olmasına karşın yukarıda işaret olunan kökleşmiş içtihatlar kapsamında maddi hataya dayalı Yargıtay kararlarının düzeltilmesi gerektiği Yargıtay'ın oturmuş ve yerleşmiş içtihatlarındandır.

2. Somut olayda dava, davacının Belçika'da geçen ev kadınlığı süreleri ile çalışma ve işsizlik sürelerini 3201 sayılı Kanuna göre borçlanma talebinde bulunması ve borçlanma bedelini ödemesi sonrasında 09.07.2020 tarihli tahsis talebi üzerine yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkin olup, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf isteminin kabulüne, Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin açıklanan gerekçesinde. Türkiye Cumhuriyeti ve Danimarka Krallığı arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesinde, Danimarka ülkesinde çalışmaya başlanılan veya Danimarka Emeklilik Sigorta Rejimine tabi olunan ilk tarihin Türkiye'de sigorta başlangıcı sayılması gerektiğine dair herhangi bir hüküm bulunmadığı belirtilmiş olup, bu karar dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Türkiye ile Belçika Krallığı Arasında İmzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin esas alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma sebebidir.

O halde kamu düzeni kapsamında re'sen gözetilen sebepler ile davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan maddi hata başvurusu kabul edilerek Dairemizce verilen ve açıkça maddi hataya dayalı olduğu anlaşılan Dairemizin 13.12.2023 tarihli ve 2023/13272 Esas, 2023/12794 Karar sayılı ilamının ortadan kaldırılmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Dairemizin 13.12.2023 tarihli ve 2023/13272 Esas, 2023/12794 Karar sayılı ilamında maddi hatanın varlığı nedeniyle davacının maddi hata başvurusunun kabulü ile anılan kararın ORTADAN KALDIRILMASINA,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin 2022/606 Esas-2023-1755 Karar sayılı kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,