Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4080 K.2024/4654

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tasarrufu teşvik primi için kesintilerinin dönem ve miktarlarının tespiti istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairemizce, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; dava hakkında davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde, davacıların Rize ili Pazar ilçesi .... köyünde bulunan ... Karadeniz Çay İnşaat San. Tic.

A.Ş.'de her biri ayrı ayrı tarihler arasında olmak üzere 1988 yılından 2003 yılına kadar çalışmış olduklarından müvekkillerinden çalıştıkları süre içerisinde Kanun gereği tasarruf teşvik primlerinin kesildiğini, müvekkillerinin bu kesintilerinin tahsili için yapmış olduğu müracaatların sonuçsuz kaldığından primlerle ilgili SSK Rize İl Müdürlüğü tarafından davalı taraftan icra kanalıyla haciz edilerek Ziraat Bankası Pazar Şubesine aktarılmış olup davalı Kurumca 3 aylık icmal cetvellerin düzenlenmemesi nedeni ile davalı banka tarafından müvekkillerinin ödemelerinin yapılmadığını,

bu hususun Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rize İl Müdürlüğünün 13.12.2004 tarihli ve 046311 sayılı yazısından anlaşıldığını, dava dışı ... Şirketi tarafından kesilen primlerin miktar ve dönemlerini gösterir 3 aylık icmal cetvelleri bulunmadığından müvekkillerinin mağdur olduğu, aynı gerekçelerle ... Karadeniz Çay İşl. San. ve Tic.

A.Ş.'ne karşı Pazar 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2005/187 E. - 2015/10 K. sayılı dosyasında açılan davanın Ziraat Bankasına husumet yöneltilmesi gerektiği gerekçesi ile reddolunduğu, kararın onandığı, müvekkillerinin her biri için ayrı ayrı olmak üzere davalı işyerinde çalışmalarına ilişkin tasarrufu teşfik primi için kesintilerinin dönem ve miktarın tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, Ziraat Bankasının aracı kurum konumunda olduğu, tasarruf kesintilerini ve nemalarını kendiliğinden nemalandırma ve ödeme yetkisinin olmadığı, Hazine Müsteşarlığının talimatları doğrultusunda hareket ettiği, 29.04.2003 tarih ve 25093 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4853 sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun'un 9 uncu maddesinde, bu Kanun'un uygulanması ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapma yetkisinin Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın yetkisinde olduğu yönünde düzenleme yapıldığı,

aynı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca gerekli kesinti ve katkıların Ziraat Bankasında açılan hesaplarda toplanarak Hazine Müsteşarlığı tarafından nemalandırılacağı, husumetin Başbakanlık Hazine Müsteşarlığına yöneltilmesi gerektiği, dava dışı Karadeniz Çay İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş.'ne bağlı ... A.Ş. ve ...

A.Ş. tarafından tasarrufu teşvik kesintileri ile 3 aylık şahıs bildirim formlarının yasal süresi içerisinde müvekkil bankaya gönderilmemesi sebebiyle çalışanların hesaplarına kayıt tahsisi yapılamadığını, çalışanlara ait kesinti ve katkı tutarlarının Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarıldığını gösterir banka dekontu ve 3 şahıs bildirim formlarının gönderilmesi halinde kayıt tahsisinin yapılabileceğini, davanın husumet ve esas yönünden reddi gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle, tasarrufu teşvik priminin alacaklısının davacılar, borçlusunun davacıların işvereni olduğu, davanın husumet yönünden reddi gerektiği, 18.03.1998 tarihli 19758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.04.1998 tarihinde yürürlüğe giren 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun'un 4 üncü maddesinde belirtilen süreler içinde ilgililerin banka hesaplarına yatırmamaları halinde,

yatırılması gereken miktarlar resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgili banka hesabına yatırılacağı, 7 nci maddesinde ise işverenlerin, ücretlerden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkılarını ilgililerin banka hesaplarına yatırmamaları halinde,

yatırılması gereken miktarlar resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgili banka hesabına yatırılacağı şeklinde düzenleme yapıldığı, tasarruf kesintisi ve katkısında müvekkil kurumun aracı konumunda olduğu,

3417 sayılı Kanun'un tasarruf kesintisi ve katkısının ödenmemesi halinde doğrudan işvereni sorumlu tuttuğu, bu kesinti ve katkıların işveren tarafından ödenmemesi halinde kendilerinin icra yoluyla tahsilat yaptıkları ve tahsil edilen paraları Başbakanlık Kamu Ortaklığı hesabına yatırdıkları, Yargıtay 10. H.D.'nin 03.07.1995 tarihli ve 1995/5820-6061 sayılı kararında belirtildiği üzere davacının işvereninin Kanun çerçevesinde tasarruf kesintisi stopajı yapmadığı, kendi payını da katarak Ziraat Bankası hesabına yatırmadığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına başvuru da yapılmadığı için görev ihmali olmadığını, yapılan incelemede ...

Ticaret ve A.Ş. unvanlı işveren tarafından sigortalılar için verilen belgelere ulaşılamadığını davanın husumet ve esas yönünden reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.04.2018 tarihli ve 2016/443 Esas 2018/186 Karar sayılı kararıyla davanın idare mahkemesinin görevli olması nedeni ile davanın görev (yargı yolu) yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davacılar vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 20.10.2021 tarihli ve 2020/1400 E. 2021/12622K. sayılı bozma ilamında, 3417 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ile 7036 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi gereği uyuşmazlığın çözümünde görevli Mahkemenin iş mahkemeleri olduğu belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alınan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere davanın kabulü ile

1-Davacı ...'ın; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/5, 1989/6, 1989/7, 1989/8, 1989/9, 1989/10, 1990/1 dönemlerine ait olarak davalılardan 1.473,61 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

2-Davacı ...'nun; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/6, 1989/7, 1989/9, 1989/10, 1989/11, 1990/1, 1990/2, 1991/1, 1991/2, 1991/3, 1992/1, 1992/2 dönemlerine ait olarak davalılardan 4.212,48 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

3-Davacı ...'ın; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1990/1, 1990/2, 1990/3, 1991/2, 1991/3, 1992/2, 1992/3 dönemlerine ait olarak davalılardan 8.756,48 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

4-Davacı ...'nun; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1989/4, 1989/5, 1989/6, 1989/7, 1989/8, 1989/9, 1989/10, 1989/11, 1989/12, 1990/1, 1990/2, 1991/1, 1991/2, 1991/3, 1992/2, 1992/3 dönemlerine ait olarak davalılardan 8.581,65 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

5-Davacı ...'nun; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1989/4, 1989/5, 1989/6, 1989/7, 1989/8, 1989/9, 1989/10, 1989/11, 1989/12, 1990/1, 1990/2, 1992/2, 1992/3, 1993/1, 1993/2 dönemlerine ait olarak davalılardan 5.620,26 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

6-Davacı ...'ın; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1990/1, 1990/2, 1990/3, 1991/2, 1991/3, 1992/2 dönemlerine ait olarak davalılardan 9.499,65 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

7-Davacı ...'ın; 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1989/4, 1989/5, 1989/6, 1989/7, 1989/8, 1989/9, 1989/10, 1989/11, 1989/12, 1990/3, 1991/1, 1991/2, 1991/3, 1992/1 dönemlerine ait olarak davalılardan 15.151,93 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

8-Davacı ...'in; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1989/4, 1989/5, 1989/6, 1989/7, 1989/8, 1989/9, 1989/10, 1989/11, 1989/12, 1990/1, 1990/2, 1990/3 dönemlerine ait olarak davalılardan 4.779,32 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

9-Davacı ...'nun; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1989/4, 1989/5, 1989/6, 1989/7, 1989/8, 1989/9, 1989/10, 1989/11, 1989/12, 1990/1, 1990/2, 1990/3, 1991/1, 1991/2, 1991/3, 1992/1, 1992/2, 1992/3, 1993/1, 1993/2, 1993/3, 1994/1, 1994/2, 1994/3, 1995/1, 1995/2, 1995/3, 1996/1, 1996/2, 1996/3, 1997/1 dönemlerine ait olarak davalılardan 18.523,01-TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

10-Davacı ...'ın; 1988/1, 1988/2, 1988/3, 1989/5, 1989/6, 1989/7, 1989/8, 1989/9, 1989/10, 1989/11, 1989/12, 1990/1, 1990/2, 1991/2, 1991/3, 1992/2, 1992/3 dönemlerine ait olarak davalılardan 4.674,66-TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

11-Davacı ...'ın; 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1990/1, 1990/2, 1992/2, 1992/3, 1993/1, 1993/2 dönemlerine ait olarak davalılardan 6.515,58 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

12-Davacı ...'ın; 1990/1, 1990/2, 1990/3, 1991/2, 1991/3, 1992/1, 1992/2 dönemlerine ait olarak davalılardan 5.418,00 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine,

13-Davacı ...'nın; 1988/2, 1988/3, 1989/1, 1989/2, 1989/3, 1990/1, 1990/2, 1990/3, 1991/1, 1991/2, 1991/3, 1992/2, 1992/3 dönemlerine ait olarak davalılardan 4.871,88 TL tasarruf teşvik kesintisi alacağının olduğunun tespitine karar verilmiştir

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili, Kuruma husumet yöneltilemeyeceğini, Kanun ile Kuruma sadece tasarruf kesintilerinin işverenlerden tahsili hususunda aracılık etmek olduğunu, Kurumun ayrıca görev ihmalinden de söz edilemeyeceğini belirterek verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı .... vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, tasarrufu teşvik primi için kesintilerinin dönem ve miktarlarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile

2. 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun ve 4853 sayılı “Çalışanların Tasarruf Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun”un 7 ve 8 inci madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.3417 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi, işverenlerin, işçilerin ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkılarını tahakkuk ettirerek ücret ödemesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C. Ziraat Bankasında işçiler adına açtıracakları “Tasarruf Teşvik Hesabı’na” yatıracaklarını hüküm altına almış, 7 nci maddesi ile de işverenler tarafından Tasarrufu Teşvik Kesintileri Aylık Bildirim Formlarının zamanında Ziraat Bankasına gönderilmemesi ve kesinti ve katkı tutarlarının ödenmemesi halinde Kurumun re’sen veya ilgililerin başvurusu halinde 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri uyarınca tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgili banka hesabına yatırılacağı öngörülmüştür.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.05.2007 gün ve 2007/21-228-247 sayılı Kararında da açıkça belirtildiği gibi bu yasal düzenlemeden davalı Kurumun, işverence Ziraat Bankasına yatırılmayan fonlar ile yoksun kalınan nemalardan doğrudan sorumlu olduğu sonucuna varılamaz. Kurumun sorumluluğu ancak; davacının dava açmadan önce Kuruma müracaat edip kesinti ve katkı tutarlarının işverence bankaya yatırılmadığını belirterek harekete geçmesini istemesi; buna rağmen, Kurumun yasal görevini yapmaması halinde söz konusu olacaktır.

2. Somut olayda, dava dışı ... Karadeniz Çay İnşaat San. Tic. A.ş.'de her biri ayrı ayrı tarihler arasında olmak üzere 1988 yılından 2003 yılına kadar kadar çalışmış olan davacılardan Kanun gereği tasarruf teşvik primlerinin kesildiğini, söz konusu prim kesintilerin davalı Kurumun Rize İl Müdürlüğü tarafından anılan işverenden icra kanalıyla haciz edilerek Ziraat Bankası ... Şubesine aktarıldığı anlaşılmakla buna davalı Sosyal Güvenlik Kurumu hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davalı Kurum hakkında davanın kabulüne karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,