Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4695 K.2024/4839

Taraflar arasındak sigorta primine esas kazançlarının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

26.03.2014 tarihinden itibaren davalı firmada üretim personeli olarak çalıştığı, işe başladığı tarihten 30.06.2016 tarihine kadar hafta içi 08.00-18.00 ve cumartesi günleri de 08.00-15.00 saatleri arasında çalıştığı, fazla çalışma ve mesai ücretlerinin ödenmediği ve SGK kayıtlarına yansıtılmadığı, davalı şirkete iş güvenliği ve iş yeri şartları sebebiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından cezai yaptırımlar uygulandığı, bu durumun maddi olarak kaybına ve emeklilik işlemlerinin gecikmesine neden olduğu,

gerçek ücretinin asgari ücret olmamasına rağmen şirket tarafından maaş farkının elden ödendiği iddiasıyla 26.03.2014-07.09.2018 tarihleri arasındaki sigorta prim kazancının daha önceki aylarda aldığı gerçek ücretine göre yeniden düzenlenmesine, Trabzon Çalışma ve İş Kurumundan aldığı İşsizlik ödeneği ödeme kararının buna göre yeniden düzenlenmesine ve tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hizmet tespit davası olmadığı, davada Kurumun davalı olarak gösterilmesi gerektiği, Kurumun kendisine sunulan resmi bilgi, belge ve beyanlara bağlı olarak resmi işlemler yaptığı, Kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirkette asgari ücretle çalıştığı, maaşlarının banka hesabı üzerinden kendisine ödendiği, haricinde kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığı, imzalı bordrolarda görüleceği üzere asgari ücretle çalıştığı ve elden ödeme iddiasının dayanaksız olduğu, davacının işyerinde 08.10 - 17.10 arasında mesai yaptığı, toplam 1.5 saat ara dinlenme yaptığı, haftanın 6 günü çalışma yapıldığı, bir dönem cumartesi günleri yarım mesai yapıldığı, davacının kendisine ödenmesi gereken herhangi bir fazla çalışması bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI

Mahkeme tarafından 27.09.2018 tarihli ve 2022/80 Esas, 2022/106 Karar sayılı kararla 2015 yılı Haziran dönemine ait bordro sunulmadığı, 2015 Haziran ayında davacının aldığını iddia ettiği ücretin net 1400 brüt 1.958,31 TL olduğu, 2015 senetle ispat sınırının 2.500,00 TL olduğu, davacının aldığını iddia ettiği ücretin senetle ispat sınırının altında kaldığı, davalı tarafından 2015 Haziran ayı yönünden davacıya ait imzalı bordro veya yazılı belge sunulmadığı, sadece bu dönem yönünden senetle ispat zorunluluğu olmadığından tanık anlatımları ve emsal ücret araştırması sonuçlarına dayanıldığı,

dinlenen bordro tanıklarının davacının ücretini net olarak bilmedikleri ancak asgari ücretin üzerinde maaş aldıkları, maaşın asgari tutarını bankadan, kalanını elden aldıklarını beyan ettikleri, emsal ücret araştırması sonucunda ...'den gelen yazı cevabında sendikasız çalışan işçinin 2018 yılında bildirilen brüt ücretinin 3.765,00 TL olarak bildirildiği,

3.765,00 TL'nin 2015 yılı asgari ücrete oranının 1,85 olması sonucunda, 2015 yılının Haziran ayı asgari ücretinin 1,85 katı 2.227,77 TL olmakla, davacının 2015 yılı ilk 6 ayı için net 1.400,00 TL, brüt 1.958,31 TL aldığını iddia ettiği, tanık anlatımları ve emsal ücret araştırması sonucunda ve 2015 yılı Haziran ayı için SPEK tavan tutarının 7.809,90 TL olduğu da dikkate alınarak taleple bağlılık ilkesi uyarınca brüt 1.958,28 TL ile çalıştığı, diğer dönemlerin ispat edilemediği gerekçesiyle davacının 2015 yılı Haziran ayına ait SPEK tutarının brüt 1.958,28 TL olduğunun tespitine,

diğer talep ettiği dönemler yönünden taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

1. İlk Derece Mahkemesinin 27.09.2018 tarihli ve 2022/80 Esas 2022/106 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekil ile davalı Kurum vekili süresi içinde istinaf yoluna başvurmuşlardır.

2. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi tarafından 03.05.2023 tarihli, 2023/588 Esas 2023/853 Karar sayılı karar ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, prime esas kazanç tespitine ilişkin davalarda imzalı bordroların aksinin yazılı delille ispatlanabileceği, imzalı bordro bulunmayan döneme ilişkin tanık beyanları ve emsal ücret araştırmaları doğrultusunda davanın kısmen kabulünün yerinde olduğu, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin 03.05.2023 tarihli, 2023/588 Esas 2023/853 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce 06.11.2023 tarihli ve 2023/8606 Esas 2023/10782 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...Eldeki dava dosyası incelendiğinde, 26.03.2014 - 07.09.2018 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde küvet ve duş tekne imal işçisi olarak bildirimleri bulunan davacı, prime esas kazancının tespitine karar verilmesini istemiştir. İlk Derece Mahkemesi tarafından ücret tediye bordrosu olmadığından bahisle davacının 2015 yılı Haziran ayına ilişkin prime esas kazancı yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

İspat külfeti üzerinde olan davacının iddiasını ispat edememesi karşısında sair dönemler yönünden davanın reddine karar verilmesi isabetlidir. Ne var ki sigortalı işçinin ücretinin, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında düzenlenen esaslar kapsamında makul bir neden olmaksızın, dört yıldan fazla süren bir çalışmada sadece bir aylığına davacının iddia ettiği gibi ödendiğinin kabul edilemeyeceği açıktır.

Bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken sendika tarafından bildirilen ücretin güncellenmesi yoluyla kısmen kabulü yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen bordro tanıklarının davacının ücretini net olarak bilmediklerini beyan etmeleri, ispat külfeti üzerinde olan davacının iddiasını ispat edememesi karşısında davalı işyerinde asgari ücretin üzerinde çalıştığını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi tarafından ücret tespiti yapıldığı, hem davacının çalışığı döneme ilişkin yatırılmış olan asgari ücret, hem de yatırılması gereken ücret miktarları ve aralarındaki farkların senetle ispat zorunluluğunun altına olduğu, davacının çalışmış olduğu yıllarda asgari ücretten çalıştığı ve asgari ücreti geçen kısımların davacıya ayrıca teslim edildiği, davacının gösterilmiş olan ücretten daha yüksek bir ücret aldığının tanıklarca ispat edildiği,

buna ek olarak da meslek odalarından ve sendikalardan gelen cevabi yazılarda da davacının çalışmış olduğu dönemde alması gerekli ücret miktarları da gösterildiği, bu sebeple davacının asgari ücretten yüksek bir maaş aldığı ispatlandığı,

aksi kanaatte olunması halinde prime esas kazanç tespitine ilişkin davalarda imzalı bordroların aksinin yazılı delille ispatlanabileceği, imzalı bordro bulunmayan döneme ilişkin tanık beyanları ve emsal ücret araştırmaları doğrultusunda karar verilmesi gerektiği nazara alınarak en azından, bordro bulunmayan dönemlere ilişkin davacının prime esas kazanç miktarlarının tespit edilmesi gerektiği, Mahkeme safahatında aldırılan bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere sadece bordroda imzasız olan ayların hesaplanmasının davacının hak kaybına sebebiyet verdiği, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, prime esas kazançların tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80 ve 86 ncı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının uyulan önceki Yargıtay bozma ilâmına uygun biçimde verilmiş olduğu, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,