Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4901 K.2025/540

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; davalı ... kulübünde sigortalı olarak çalışmasına rağmen sigorta süresinin eksik hesaplandığını belirtmiş olup, hangi tarihler arasında sigortalı çalıştığını belirtmemesi nedeniyle ilk derece mahkemesince davacıdan HMK madde 31 ve HMK madde 119/1-ğ,2 kapsamında açıklamada bulunması istenilmiş ve davacı 01.06.1992-05.06.1993 tarihleri arası davalı yanında garson olarak çalıştığı günlerin sigortalılık tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu işe giriş bildirgesinden de anlaşılacağı üzere Kuruma bildirimin yapıldığını ancak SGK'nın kendi kayıtlarına geçen hizmet belgesini dikkate almadığını, bunun kurumla alakalı bir husus olduğunu, davacının çalıştığı dönemdeki muhasebe kayıtlarının yönetimle birlikte değişiklik olması nedeniyle SGK'dan istenilmesini ve SGK'ya bildirilen süreler dışındaki talep ve davanın reddine savunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum cevap dilekçesinde; 5510 sayılı Kanun gereğince herhangi bir başvuru yapılmaksızın bu davaların açılamayacağını, SGK olarak davalı gösterilmelerinin yanlış olduğunu, ilgili Kanun gereğince fer'i müdahil olduklarını, yerleşik Yargıtay kararları gereğince Kurum kayıtlarının resmi olarak incelenmesinin zorunlu olduğunu, sadece tanık beyanları ile yetinilemeyeceğini, kamu davası olduğundan ayrıca özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine; davacı ... (TCN:...)'in davalı ... Derneği adlı iş yerinde 01.06.1992 tarihinde sigortalı olarak 1 gün çalıştığının tespitine, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin (18 yaşını ikmal ettiği tarih olan) 25.01.1993 olduğunun tespitine, 18 yaşını ikmal ettiği bu tarihten önceki çalışma süresinin mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G hükmü gereğince sadece prim ödeme gün sayısına dahil edilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurumun 6552 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle davada fer'i müdahil sıfatı kazandığını, davadan önce Kuruma başvuru şartı getirildiğini, davada Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesi, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm kurulmaması gerektiğini, davacının Kurum kayıtlarının getirtilmesi, tanıkların çalışıldığı iddia edilen iş yerlerindeki işi bilen ve tanıyan dönem bordrolarında adı geçen kişilerden seçilmesi, Kurumun yazılı kayıtları ile çelişen tanık beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.İnceleme konusu eldeki davada, davalı nezdinde 01.06.1992-05.06.1993 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş olup Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

5.Davalı iş yerinden süresinde dönem dönem bordroları verilmemiş ise de Kurum tarafından resen bordro düzenlendiği anlaşılmış olup Kurumdan re'sen bordro düzenlemeyi gerektiren dosya celp edilmeli, dernek lokalinden yapılan bildirimler varsa buna ilişkin bilgi ve belgeler celp edilerek belirlenecek kişilerin de beyanı alınmalı, davacının çalıştığını iddia ettiği dernek lokalinde çalışan ve beyanı alınan tanık ..., bu iş yerinde ... ve 'in de garson olarak çalıştıklarını beyan ettiği anlaşıldığından ... ve 'in çalışıp çalışmadığı araştırılıp Kurumdan tescil kayıtları celp edilerek beyanları alınmalı,

davacının Bölge Adliye Mahkemesi hükmüne yönelik temyiz başvurusunda bulunmadığı hususu da dikkate alınarak davacının işe giriş tarihindeki çalışması tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR