Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4921 K.2025/916

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... 14. Etap Toki Konutları Site Yönetiminin sigortalı işçisi teknik personel olarak hizmet akdi ile çalışırken, işverenin talimatı ile ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetiminin sorumluluğunda bulunan, C-36 nolu blokun çatı katındaki doğalgaz kazanını kontrol etmek için diğer personellerle birlikte ...

Asansör firması tarafından takılan asansöre 21.12.2012 tarihinde bindiklerini ve asansörün 8. kata geldiğinde, hızla zemine doğru inişe geçmesi ve çok sert bir şekilde 1. katta durması sonucu müvekkil ve diğer personellerin yaralandığını, davalıların bu olay nedeniyle sorumlu olduklarını, davacının iş kazasından dolayı maddi ve manevi zarara uğradığını, bu zararın tamamının davalılarca müştereken ve müteselsilen tazmini gerektiğini belirterek 1.000,00 TL maddi ve 80.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiş yargılamanın devamında maddi tazminat istemini 287.694,26 TL'ye arttırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde davalı şirketin hiçbir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, dava konusu alacakların zamanaşımına uğradığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

2.Diğer davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, davacı tarafın ... 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 ve 14. Etap Toki Konutları sitelerinde part-tıme çalıştığını, olayın meydana geldiği gün davacının ... bünyesinde çalışmakta olduğunu, davanın ... 14. Etap Toki Konutları Site Yönetimine de ikame edilmesinin hatalı olduğunu, kazanın iş kazası olmadığını, illiyet bağı olmadığını, davalıların sorumluluğunun bulunmadığını, gerekli tüm tedbirlerin alındığını, ayrıca talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 02.03.2021 tarihli ve 2017/128 E., 2021/288 K. sayılı kararı ile

"1-İş kazası sebebi ile davacının uğradığı 287.694,26-TL maddi tazminatın kazanın meydana geldiği 21.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Asansör İnşaat Elektrik Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetiminden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

2-İş kazası sebebi ile davacının uğradığı 24.000,00 TL manevi tazminatın kazanın meydana geldiği 21.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Asansör İnşaat Elektrik Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetiminden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

3-Davanın ... açısından (Her ne kadar davacı tarafından eldeki dava, ... 14. Etap Toki Blokları ... Site Yönetimine karşı da yöneltilmiş ise de davacının kaza tarihindeki işvereninin ... 10. Etap Toki Blokları ... Site Yönetimi olması ve ayrıca somut olayda birlikte istihdam da söz konusu olmadığından davanın bu davalı açısından husumet yönünden reddine karar vermek gerekmiştir. Kaldı ki, hükme esas alınan 22.09.2020 tarihli 2. kusur heyet raporunda belirtildiği üzere bu davalının kazanın meydana gelmesinde herhangi bir kusuru da söz konusu olmadığı belirtilerek) husumet yönünden reddine,

4-Fazlaya ilişkin sair tüm istemlerin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılardan ... ve ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.12.2021 tarihli, 2021/1615 E., 2021/3539 K.

sayılı kararıyla; "1)Davalılar ... ve ...'nin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,

2)6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2. maddesi gereğince davacının istinaf başvurusunun manevi tazminat ve husumet yönünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının (bu yönlerden) kaldırılmasına,

3) Davanın kısmen kabulü ile

a)İş kazası sebebi ile davacının uğradığı 287.694,26 TL maddi tazminatın kazanın meydana geldiği 21.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

b)İş kazası sebebi ile davacının uğradığı 30.000,00 TL manevi tazminatın kazanın meydana geldiği 21.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Kararın davacı vekili ile davalılardan ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetimi ve ... 14. Etap Toki Konutları Site Yönetimi vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 26.09.2023 tarih ve 2022/4007 Esas, 2023/8752 Karar sayılı kararı ile "... Davacı vekili ile davalılardan ...

10. Etap Toki Konutları Site Yönetimi vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;...Somut olayda davacı vekilinin dava dilekçesinde 80.000,00 TL manevi tazminat isteminde bulunduğu, İlk Derece Mahkemesinin 03.02.2021 tarihli kararıyla istemin kısmen kabulü ile 24.000,00 TL'ye hükmedildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine davacının manevi tazminat istemi yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile 30.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği,

söz konusu kararın maddi tazminat hükmünden ayrı olarak karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL'nin altında kalması nedeniyle iş bu hükmü temyiz edenler yönünden temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde miktardan reddine karar verilmiştir.

..Davacı vekili ile davalılardan ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetimi ve ...

14. Etap Toki Konutları Site Yönetimi vekillerinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;... dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacı sigortalı ...’ın 14.11.2012 tarihinde ... nezdinde makine teknikeri olarak işe girmekle beraber, yaptığı işin niteliği kapsamında part-time olarak aynı mevkideki site yönetimleri nezdinde de çalışmalarının olduğu, bu durumun puantaj kayıtlarına ve bordrolarına yansıtıldığı anlaşılmaktadır.

Nitekim olay tarihi olan 21.12.2022 tarihine gelindiğinde SGK kayıtlarında işçinin ... işçisi olarak gözükmekle beraber, olay anında part-time çalışma kapsamında aynı mevkideki 10. Etap Site Yönetimine bağlı C-36 no.lu binanın çatı katında yer alan doğalgaz kazan dairesinde arıza olduğu beyan edilmesi üzerine dava harici diğer işçilerle beraber saat 17.50 sıralarında bu binaya ait asansöre bindiği asansörün (-1.) kata kontrolsüz bir biçimde düşmesi neticesinde diğer işçilerle beraber sigortalı ...’ın da sürekli iş göremezliğe uğrayarak iş kazası geçirdiği anlaşılmaktadır.

SGK Müfettişi tarafından düzenlenen raporda işveren olarak ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetiminin kusuru olmadığı belirtildikten sonra asansör montaj işini yüklenen ... Asansör Şirketinin %70, inşaat işlerini yüklenen ... Şirketinin ise %30 kusurlu olduğu, sigortalıların ise kusursuz olduğu kabul edilmiş bu dava dosyasında iki farklı heyetten kusur raporu alınmakla beraber hükme esas alınan kusur raporunda sigortalı kusursuz, ihbar olunan ... şirketi %20, davalı ...

Asansör şirketi %50, ihbar olunan TOKİ başkanlığı %10, davalı ... 10. Etap Site Yönetimi %10, ihbar olunan ... Asansör Şirketi %10, davacı kusursuz, davalı ... 14. Etap Site Yönetimi kusursuz kabul edilmiştir.

Bu açıklamalar kapsamında somut olayda sigortalı her ne kadar olay tarihi itibariyle SGK kayıtlarında ... işçisi olarak bildirilmiş ise de; olay anında fiilen çalışmasının ... nezdinde geçtiği, iş bu her iki site yönetiminin birbirinden bağımsız tüzel kişiliklerinin bulunduğu,

aralarında yukarıda işaret olunduğu üzere "asıl ve alt işverenlik ilişkisini" gösterir bir kaydın olmadığı gibi işçinin her bir işveren nezdinde çalışmasının olayda olduğu gibi birbirinden bağımsız ve belirli olduğu durumlarda organik bağdan ve giderek birlikte istihdam olgusundan da bahsedilemeyeceği, öte yandan (yukarıda da belirtildiği gibi kusur raporunda sorumlu tutulanların kusur oran ve aidiyetlerinin kendi aralarında açılması mümkün rücu davasında tartışılması mümkün olmakla beraber) bu dava özelinde hükme esas alınan kusur raporunda ve davaya taraf olan davalıların sorumluluğu yönünden isabetli şekilde, davalı ...

14. Etap Toki Konutları Site Yönetiminin tespiti mümkün bir kusurunun bulunmadığının anlaşılması karşısında davalı ... hakkındaki davanın husumetten reddine kararı verilmesi gerekirken, Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı şekilde müteselsilen sorumlu olduğu belirtilerek sorumluluğuna hükmedilmesi usul ve kanuna aykırı olmuştur.... " gerekçeleriyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kusur raporu ile Yargıtay İlamı gereği davalı ... 14. Etap Toki Konutları Site Yönetiminin meydana gelen olayda kusur ve sorumluluğunun bulunmadığı, diğer davalıların hesap raporunda tespit edilen maddi tazminat alacağında sorumlu tutulmaları gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle,

"Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile

İş kazası sebebi ile davacının uğradığı 287.694,26-TL maddi tazminatın kazanın meydana geldiği 21.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

İş kazası sebebi ile davacının uğradığı 30.000,00-TL manevi tazminatın kazanın meydana geldiği 21.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetiminden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

Davalı ... açısından davanın husumetten reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ... açısından davanın husumet yokluğundan ret kararı verilmesinin doğru olmadığını, asgari ücret değişikliğinden kaynaklı maddi zarar hesabının yeniden yapılması gerektiğini, manevi tazminat miktarının düşük belirlendiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; ...’nin sorumluluğunun olmadığı ve husumet yöneltilmeyeceğini, puantaj kayıtlarındaki çelişkinin dikkate alınmadığını, asıl işverenin ... Sitesi Yönetimleri Bölge Müdürlüğü ve alt işverenin ...

Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. olduğunu, davacının tüm etaplarda dönemsel çalışmasının bulunduğunu, tüm yönetimlerin sorumlu tutulması gerektiğini, asıl işi verenin Toki olduğunu, işveren sıfatlarının bulunmadığını, kaza tarihinde kat malikleri tarafından oluşturulmuş yönetim bulunmadığını, 07.08.2020 tarihine kadar site yönetiminin ...

Yönetim Hizmetleri ve Ticaret AŞ’de olduğunu ve bu tarihten sonra site kat maliklerine geçtiğini, olayın iş kazası olmadığını, kusur raporları arasında çelişki olduğunu, Ankara 11. Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/510 Esas sayılı dosyasının sonucunun beklenmesi gerektiğini, meydana gelen olay sebebiyle işçiler tarafından ve SGK tarafından açılan davalar ile ceza davalarında farklı farklı kusur raporları alındığını, asansörün montaj işinin üstlenen firmanın ... firması olduğunu ve bu işi ona verenin ise dava dışı ... firması olduğunu, fren sistemini üretenin ise dava dışı ...

Asansör firması olduğunu, bu firmaların kusurlu ve sorumlu oldularını, davalı ... firmasının asansörü güvenlikli hale getirmeden geçici kabulünü yaptırdığını ve periyodik bakım sözleşmesine aykırı şekilde gerekli bakımları yapmadığını, Hüseyin Orhan adlı şahsın mahkemece dinlenmesi gerektiğini, eksik araştırma yapıldığını, manevi tazminat miktarının yüksek olduğunu, maluliyet oranını kabul etmediklerini, hesaplamaya esas ücretin isabetli tespit edilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının iş kazasından kaynaklanan sürekli iş göremezliği nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52, 54, 55 ve 417. maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19 ve 21. maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'u hükümleri.

3. Değerlendirme

1.Davacı vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik, davalılardan ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetimi vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Davacının, dava açmada hukuki yararının bulunması 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h maddesinde de belirtildiği üzere dava şartlarından olduğu gibi temyiz yoluna başvuracak olan tarafın da temyiz yoluna başvuruda hukuki yararının bulunması gerekir. Temyiz yoluna başvuran tarafın hukuki yararının bulunup bulunmadığı, öncelikle onun davadaki talebi ile Mahkemenin hükmü karşılaştırılarak belirlenir.

2.Somut olayda Dairemizin 26.09.2023 tarih ve 2022/4007 Esas, 2023/8752 Karar sayılı kararıyla davalı ... hakkındaki davanın husumetten reddine kararı verilmesi gerektiği yönündeki temyizinin bozma konusu yapıldığı, davacı vekili ile davalılardan ... vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verildiği, davalı ... 10. Etap Toki Konutları Site Yönetimi vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik tüm temyiz başvurularının reddine karar verilmesi nedeniyle işbu hükme karşı temyiz başvurusunda bulunmalarında hukuki yarar bulunmadığından temyiz başvurularının reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR