Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5204 K.2024/11014

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı ve davalı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ...'ın Mardin Sosyal İl Güvenliğine bağlı ... numaralı 4b sigortalısı olduğunu, davalı ... tarafından 03.08.1995 tarihinde çıkarılan 1995/11 sayılı genelgeden faydalanmak üzere o dönem faal olan Mardin Bağ-Kur İl Müdürlüğüne müracaat ettiğini, davacının da bu genelgeden faydalanmak üzere 10 Ekim 2006 tarihinde Mardin Bağ-Kur İl Müdürlüğüne başvuruda bulunduğunu, vergi dairesinde kayıtlı bulunduğu süreler dışında bağımsız çalışması bulunmadığına dair Esnaf ve Sanatkarlar Odasındna yazı da alıp dilekçesine iliştirdiğini belirterek davalı Kurumun bir birimi olan ...

Sosyal Güvenlik Merkezinin 10.06.2015 tarihli ve B13.2.SGK.4.47.10.00/8677481 sayılı işlemin iptali ile davacının oda kayıtları ile sabit olan, fiili ve gerçek anlamdaki bağımsız çalışmalarının davalı Kurum tarafından sigorta süresine eklenmesine ve sigorta kaydına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece davanın reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece özetle.

"05.01.1985-10.01.1995 tarihleri arasında oda ve 17.05.1984-24.09.2008 tarihleri arasında esnaf sicil memurluğu kaydı, 16.05.1984-03.08.1989 tarihleri arası vergi kaydı bulunan, 17.05.1984 tarihinde Kuruma intikal eden Bağ-Kur giriş bildirgesine istinaden 17.05.1984 tarihinde Bağ-Kur tescilinin başlatıldığı, 2008 yılında başvurusu üzerine 1995/11 sayılı genelge ile vergi kaydının sona erdiği 03.08.1989 tarihine kadar sigortalılığının devam ettiği, oda ve sicil kayıtlarına göre 1479 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkin eldeki davanın açıldığı, Mahkemece, davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemede, kendi adına ve hesabına çalışma koşuluna ek olarak “gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar” için mükellefiyetin başlangıç tarihinden, “kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmakla beraber gelir vergisinden muaf olanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar” kayıtlı oldukları tarihten itibaren sigortalı olacağı belirtilmiş olup Mahkemece, Vergi Dairesi Müdürlüğünden uyuşmazlık konusu 16.05.1984-03.08.1989 tarihleri arası davacının yaptığı bakkallık faaliyetinin vergiden muaf olup olmadığının sorularak,

vergiden muaf ise oda ve sicil kayıtları gözetilmek suretiyle kendi nam ve hesabına çalışıp çalışmadığı usulüne uygun olarak araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir." gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma sonrası İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Eldeki davada, mahkemece bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, yanılgılı değerlendirme yapılmıştır. Davacının 16.05.1984-03.08.1989 tarihleri arası vergi kaydının bakkallık faaliyetinden dolayı olduğu, 17.05.1984 tarihinde Bağ-Kur tescilinin başlatıldığı, 2008 yılında başvurusu üzerine 1995/11 sayılı genelge ile vergi kaydının sona erdiği 03.08.1989 tarihine kadar sigortalılığının devam ettiği anlaşılmaktadır. Davacının vergi kaydı bakkallık faaliyetine ilişkin olup, bakkallık faaliyetinden başka kendi nam ve hesabına bir işle uğraştığına dair eylemli çalışma olgusu davacı tarafından ispatlanamadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR