Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5312 K.2024/5413

Taraflar arasında görülen rücuan tazminat davasında davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının yeniden bozulmasına karar verilmiştir.

Merzifon 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi kararı, davacı Kurum tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalısı ...'nun 01/10/1996 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu vefat ettiğini, olayın meydana gelmesinde davalı ...'ın kusurlu bulunduğunu, davalının sevk ve iadesindeki ... çekici ... yarı remorklu geniş ve uzun aracın davalı ... Sigorta A.Ş.'ye sigortalı olduğunu, ölen sigortalının hak sahibine Kurum tarafından 36.230,93 TL peşin değerli gelir bağlandığını, diğer davalının ise olay tarihinde sigorta şirketi olarak sorumluluğunun bulunduğunu beyan ederek Kurum zararının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava tarihi itibariyle davanın zaman aşımına uğradığını ayrıca davanın husumet nedeniyle reddinin gerektiğini, yapılan ödemelere ilişkin olarak her hangi bir müracatın olmadığını, Kuruma dava yönetmenin yasal koşullarının bulunmadığını beyan ederek davanın reddini istemiştir.

Davalı Eroy ... cevap dilekçesinde; davanın 10 yıllık zaman aşımına uğradığından reddinin gerektiği, tarafların yazılı veya sözlü her hangi bir başvurusunun olmaması nedeniyle dava açmaya ve faiz işletmesine sebebiyet vermediğini beyan ederek açılan davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARAR

Mahkemenin 03.07.2012 tarih, E.2011/31, K.2012/253 sayılı kararıyla; "Merzifon Asliye Ceza Mahkemesinin 1996/248 esas, 1997/222 Karar sayılı ilamının incelenmesinde; Tedbirsizlik ve dikkatsizlikle ölüme neden olma suçundan sanık ... aleyhine kamu davası açıldığı, yapılan açık yargılama sonucunda, sanığın 6 ay hapis ve 157,50 TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, dosya için aldırılan raporda ...'ın 1/8 oranında, maktül ...'nin ise 7/8 oranında kusurlu olduğu bildirilmiştir.

Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığının 15.02.2012 tarih ve 3582/512 sayılı raporlarında; ...'nin 7/8 oranında, davalı sürücü ...'ın ise 1/8 oranında kusurlu olduğu bildirilmiştir.

Sosyal Güvenlik Kurum Başkanlığının 21.05.2012 tarih ve 9253543 sayılı yazı ekinde gönderilen peşin sermaye cetveli ve ekli belgelerin incelenmesinde; 01.10.1996 tarihinde ölen kurum sigortalısı ...'nun hak sahiplerine 36.230,93 TL peşin değerli ölüm aylığı bağlandığı görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; açılan dava; trafik kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan peşin değerli gelir ile yapılan harcama ve ödemeler nedeniyle uğranılan kurum zararının rücuen ödetilmesi isteğine ilişkindir.

01.10.1996 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu kurum sigortalısı olan ...'nun bulunduğu araç sürücüsü ...'nin olayda %87,5 davalı ...'ın ise %12,5 oranında kusurlu bulunduğu, kurum sigortalısı ...'nun ölümü nedeniyle hak sahiplerine 36.230,93 TL peşin değerli gelir bağlandığı, davalı ...'ın %12,5 kusurlu eylemi ile kurumun zarara girmesine sebebiyet verdiğinden ve diğer davalı ... şirketin ise aracı sigortalayan sigorta şirketi olarak zarardan poliçe miktarı oranında müteselsilen sorumlu olduğundan, davalı tarafın kusuruna isabet eden miktarın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili gerektiği" gerekçesiyle;

"1-Açılan davanın kabulüne, 2-4.528,87 TL rücu alacağının 22.03.2010 tahsis onay tarihi itibariyle işleyecek değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı Kuruma verilmesine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Sigorta A.Ş. adına Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Karayolu Trafik Garanti Sigortası Hesabı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 26.02.2019 tarih ve E.2016/15772, K.2019/1671 sayılı kararında; "... Eldeki davada, davalı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın 10.07.1996-10.07.1997 tarihleri arasında yürürlükte olan poliçe ile ...

Sigorta A.Ş. tarafından sigortalandığı iddiasıyla adı geçen sigorta şirketinin iflası üzerine sigorta alacaklarının davalı Güvence Hesabı'na geçmesi üzerine davalı Güvence Hesabı aleyhine dava açıldığı, dosyada aslı veya örneği bulunmayan, dava dilekçesinde belirtilen tarihlerden farklı olarak 07.05.1996-09.03.1997 tarihleri arasına ait hangi aracın, hangi sigorta şirketi tarafından sigortalandığı bilgilerini içermeyen, yalnızca limit miktarlarını gösteren evrak bulunduğu anlaşılmakla.

Mahkemece, zorunlu mali mesuliyet sigortası poliçesi araştırılmadan, ayrıca sigorta şirketi yönünden dava tarihinden önce temerrüde düşürme sözkonusu olmadığı ve dava dilekçesinde sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere dava tarihinden itibaren faiz talep edilmiş olmasına rağmen, talebin aşılması suretiyle davalı Güvence Hesabının poliçe limiti dahilinde sorumlu olduğunun gözetilmemesi ile onay tarihinden itibaren faize hükmedilmesi isabetsiz olup,

Mahkemece kaza tarihinde geçerli olan zorunlu mali mesuliyet sigortası poliçesinin araştırılması ile sonucuna göre limitle sınırlı sorumluluk miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 08.02.2022 tarih ve E.2019/41, K.2022/65 sayılı kararı ile "...tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde.

01.10.1996 tarihinde meydana gelen, ... ve ... çekici ... yarı römorklu tırın karıştığı trafik kazası sonucu Kurum sigortalısı ...'nun ölümü nedeniyle hak sahiplerine 36.230,93 TL peşin değerli gelir bağlandığı, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığının 15.02.2012 tarihli raporuna göre araç sürücüsü ve kazada vefat eden ...'nin olayda %87,5, davalı ...'ın ise %12,5 oranında kusurlu bulunduğu,

asıl davada davalı ...'ın kusuru ile kurumun zarara girmesine sebebiyet verdiği ve diğer davalı Güvence Hesabı ise aracı sigortalayan sigorta şirketi olarak zarardan poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla sorumlu olduğu anlaşılmakla, davalı yönünden 22.03.2010 tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faziyle birlikte, davalı ... teminat limiti ile sınırlı ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olmak kaydıyla asıl davanın kabulüne, sürücü ...'nin kusuru oranında mirasçılarına yönelik açılan birleşen davada davalılar ...'ye ve ...

Sigorta A.Ş.( yeni ünvan Grupama Sigorta AŞ)'ye yönelik açılan davanın sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olmak, davalı yönünden 22.03.2010 tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faziyle birlikte, davalı ... teminat limiti ile sınırlı ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olmak kaydıyla davanın kabulüne, Merzifon Sulh Hukuk Mahkemesinin 09.02.2021 tarih, 2021/499 esas, 2021/560 karar sayılı veraset ilamına göre ...'nin mirasçılarının ... ve ...'nin olduğu anlaşılmakla diğer davalılar ..., ... , ... (...)'ye yönelik açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine,

davalı ... 'ye yönelik açılan davanın zamanaşımı nedeniyle usulden reddine karar verildiği" gerekçesiyle;

"1-2019/41 Esas sayılı asıl dava yönünden davanın kabulü ile 4.528,87 TL'nin 22.03.2010 tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faziyle birlikte tahsilde tekerrür olmamak (4.528,87 TL aşılmamak) kaydıyla (davalı Güvence Hesabı teminat limiti 400,00 TL ile sınırlı ve 10.01.2011 dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olmak kaydıyla) davalılar ... ve Güvence Hesabından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

2-Mahkememiz 2019/256 Esas Sayılı Birleşen Dava Yönünden Davanın Kısmen Kabulü İle; A) Davalı ...'ye ve ... Sigorta A.Ş.'ye(yeni ünvan Grupama Sigorta A.Ş.) yönelik açılan davanın kabulü ile; 31.702,06 TL'nin 22/03/2010 tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faziyle birlikte tahsilde tekerrür olmamak(31.702,06 TL aşılmamak) kaydıyla (davalı ... Sigorta A.Ş. (yeni Grupama Sigorta A .Ş .) teminat limiti 400,00 TL ile sınırlı ve 11.11.2019 birleşen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olmak kaydıyla) davalılar ... ve ... Sigorta AŞ (yeni Grupama Sigorta AŞ)'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

B) Dahili davalı ... 'ye yönelik açılan davanın zamanaşımı nedeniyle usulden reddine, C) Davalılar ..., ... , ... (...) 'ye yönelik açılan davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/d ve 115/1-2 nci maddeleri gereği pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine" karar verilmiştir.

C. 2 nci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ile davalılar ..., ... , ..., ... ve ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 07.12.2022 tarih, E.2022/13531, K.2022/15604 sayılı kararında; "... Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, hükmü temyiz eden davacı ve davalılar vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2) Asıl davada davalı ...'ın temyiz itirazlarının incelenmesinde;

...

Somut olay incelendiğinde, temyize konu tutarın yukarıda değinilen temyiz (kesinlik) sınırının altında bulunduğu anlaşılmakla, anılan karara karşı temyiz yoluna başvurulması miktar itibariyle mümkün bulunmadığından, davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla kesinlik nedeniyle reddine,

3) Davacı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Asıl ve birleşen davalar, 01.10.1996 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu sigortalının hak sahibine bağlanan gelirden oluşan kurum zararının rücuan tahsili istemine ilişkin olup davanın yasal dayanağı 1479 sayılı Kanunun 63 ve 70 nci maddeleridir.

...

birleşen davada davalı ... yönünden davanın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle adı geçen davalı yönünden davanın usulden reddine karar verilmiş ise de 1479 sayılı Kanun'un 70 nci maddesi uyarınca rücu alacağı; sigorta olayının meydana gelmesiyle değil, gelir ya da aylık bağlanmasının onaylandığı tarihte muaccel olacağı ve yasada öngörülen 10 yıllık zamanaşımı süresinin de bu tarihten işlemeye başlayacağı, gelirin onay tarihinin 2010 yılı olduğu, birleşen davanın açılış tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolmadığı hususu gözönünde bulundurulmadan yanılgılı değerlendirme sonucu davanın adı geçen davalı yönünden reddine karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde.

01.10.1996 tarihinde meydana gelen, ... ve ... çekici ... yarı römorklu tırın karıştığı trafik kazası sonucu kurum sigortalısı ...'nun ölümü nedeniyle hak sahiplerine 36.230,93 TL peşin değerli gelir bağlandığı, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığının 15.02.2012 tarihli raporuna göre araç sürücüsü ve kazada vefat eden ...'nin olayda %87,5, davalı ...'ın ise %12,5 oranında kusurlu bulunduğu,

asıl davada davalı ...'ın kusuru ile kurumun zarara girmesine sebebiyet verdiği ve diğer davalı Güvence Hesabı ise aracı sigortalayan sigorta şirketi olarak zarardan poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla sorumlu olduğu anlaşılmakla, davalı yönünden 22.03.2010 tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faziyle birlikte, davalı ... teminat limiti ile sınırlı ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olmak kaydıyla asıl davanın kabulüne, sürücü ...'nin kusuru oranında mirasçılarına yönelik açılan birleşen davada davalılar ...'ye ve ...

Sigorta A.Ş.

(Yeni ünvan Grupama Sigorta AŞ)'ye yönelik açılan davanın sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olmak, davalı yönünden 22/03/2010 tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faziyle birlikte, davalı ... teminat limiti ile sınırlı ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olmak kaydıyla davanın kabulüne, Merzifon Sulh Hukuk Mahkemesinin 09.02.2021 tarih, 2021/499 esas, 2021/560 karar sayılı veraset ilamına göre ...'nin mirasçılarının ... ve ...'nin olduğu anlaşılmakla diğer davalılar ..., ... ,

... (...)'ye yönelik açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine dair bozma ilamı doğrultusunda karar verildiği" gerekçesiyle;

" A-) Asıl Dava Dosyası 2023/139 Esas Sayılı Dosya Yönünden -Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kabulü ile; 1-Toplam 4.528,87 TL Kurum Zararı Alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, (Davalı ... yönünden gelir tahsis onay tarihi olan 22.03.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle), (Davalı Güvence Hesabı yönünden poliçe limiti olan 400,00 TL ile sınırlı olmak ve poliçe limiti aşılmamak kaydı ile dava tarihi olan 10.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle)

B-)Birleşen Dava Dosyası 2019/256 Esas Sayılı Dosya Yönünden -Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile;

1-Toplam 31.702,36 TL Kurum Zararı Alacağının davalılar ... ve ... ile ... Sigorta A.Ş. (yeni ismi Grupama Sigorta A.Ş.)'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, (Davalılar ... ve ... yönünden gelir tahsis onay tarihi olan 22.03.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle) (Davalı ... Sigorta A.Ş. (yeni ismi Grupama Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limiti olan 400,00 TL ile sınırlı olmak ve poliçe limiti aşılmamak kaydı ile birleşen dava tarihi olan 11.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle)

2-Davalılar ..., ve ... (...)'e karşı açılan davanın pasif husumet yokulğu nedeniyle usulden reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalı ... Gemi İnş. San. A.Ş., ..., ... , ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini beyanla Mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 506 sayılı Kanunun 26'ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında temyiz kapsam ve nedenlerine göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,