Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5524 K.2024/8665

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali istemine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 09.03.2019 tarihinde eşinin vefat etmesiyle dul ve yetim kaldığını, eşinden dolayı Bağ-Kur'dan dul aylığı aldığını, 10.06.2019 tarihinde verdiği dilekçe ile vefat eden babası ...'dan dolayı SGK yetim aylığı almak için davalı Kuruma başvuruda bulunduğunu, davalı Kurum tarafından hem eş hem de babadan dolayı ölüm aylığı bağlanamayacağından dolayı talebin reddedildiğini, davalı Kurum tarafından talebin hiçbir hukuki gerekçe olmaksızın reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu iddia etmiş, davacıya yetim aylığının talep tarihi esas alınarak uygulanacak yasal faizi ile birlikte verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ölen eşi ...'den dolayı 4/1-b sigortalılığından ölüm (dul) aylığı almakta olan davacının, 4/1-a sigortalı babası ...'dan dolayı da ölüm (yetim) aylığı almasında yasal engel söz konusu olmaması sebebiyle, davacıya hem babasından hem eşinden dolayı her iki ölüm aylığının ödenmesi gerektiğinin ve davacıya 4/1-a sigortalı babası ...'dan dolayıda 08.03.2019 tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm (yetim) aylığı bağlanması gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının çift maaş alabilmesi için sigortalıların sigorta statülerinin farklı olması gerektiğini, sigortalıların sigorta statüleri farklı olsa bile vefat tarihlerinin 1 Ekim 2008 tarihinden önce ise hak sahiplerine çift maaş bağlanacağını, davacının eşinin 2019 yılında vefat ettiğini bu nedenle davacının çift maaş hakkı bulunmadığını, davacıya vefat eden eşinden dolayı aylık ödendiğini ve vefat eden babasından gelecek olan aylıktan daha yüksek olduğunu savunmuş usul veya yasaya aykırı İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya 08.03.2019 tarihinde vefat eden eşinden dolayı 4/1-b maddesi kapsamında aylık bağlandığı, 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmakta iken 25.04.1963 tarihinde vefat eden babasından dolayı da aylık almasında yasal engel bulunmaması, davacının babasından hak sahipliği sıfatını ilk kazandığı tarihin, davacı henüz o tarihte evli olmadığı için babasının ölüm tarihi olan 25.04.1963 olduğu ve tahsis talep tarihi itibariyle davacının eşinin bulunmaması nedeniyle koşulları taşıdığı anlaşıldığından davanın kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili dilekçesinde özetle; istinaf gerekçeleri ile birebir aynı gerekçeler ile söz konusu kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eşinden ve babasından çift ölüm aylığı bağlanması ile Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 günü yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34 üncü maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54 üncü maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Yaşamını yitiren sigortalının eş, çocuk, anne, babasına ölüm sigortasından aylık tahsisi yapılabilmesi için öncelikle hak sahipliği sıfatının kazanılması gerekmekte, bunun için hak sahiplerine ilişkin aylık bağlama koşullarının sağlanıp sağlanmadığına bakılmakta, başka anlatımla bu koşulları tümüyle yerine getiren kişi hak sahipliği sıfatını kazanmakta, anılan sıfata sahip kişilere, sigortalıya ait tahsis şartları da gerçekleşmişse aylık bağlanabilmektedir.

Şu durumda yukarıda sıralanan maddeler ve sosyal güvenlik hukuku ilkeleri dikkate alındığında yasal mevzuat ve aylık bağlama koşulları kendi içerisinde ayrıştırılmalı, sigortalıya ait şartlar sigortalının ölüm günü itibarıyla yürürlükte olan yasal mevzuat kapsamında değerlendirilmeli, hak sahiplerine ilişkin koşullar ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan yasal düzenlemeler çerçevesinde irdelemeye tabi tutulmalıdır.

3. Değerlendirme Dosya kapsamı incelendiğinde, 08.03.2019 tarihinde yaşamını yitiren sigortalı eşi üzerinden 1479 sayılı Kanun hükümleri gereğince kendisine ölüm aylığı bağlanan davacının, 25.04.1963 günü ölen ve 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalı babası üzerinden ölüm aylığı almak üzere 10.06.2019 tarihinde Kuruma başvuru yaptığı, Kurum tarafından bu talebinin reddedildiği, açılan davada talebin kabulü ile davalı Kurum işleminin iptaline karar verildiği anlaşılmakla;

Anılan yasal düzenlemeler kapsamında dava irdelendiğinde; bu tür ölüm sigortasından aylık tahsislerinde, ayrık durumlar dışında genel kural olarak hakkı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuatın uygulanması gerekmekte olup, buna göre sigortalı eşin yaşamını yitirdiği 08.03.2019 tarihi itibarıyla davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 34 üncü ve 54 üncü maddeleri olup, 54 üncü maddenin 5 inci bendine göre hak sahibinin tercihine göre ana/baba veya eşe ait dosyaların birinden aylık bağlanacağı açıkça düzenlenmiş bulunmakla, anılan maddeler irdelenmeden yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan Vekili ..., Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla

18.09.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1.Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık davacılar murisi hak sahibinin “4/a sigortalısı 1962 yılında ölen babadan ve 2019 yılında ölen 4/b sigortalı olan eşten çift aylık alıp almayacağı” noktasında toplanmaktadır.

2.Davacı tarafından temyizi üzerine çoğunluk görüşü ile ilk derece mahkemesinin “babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki (2019) ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı, davalı kurum tarafından yapılan işlemin yerinde ve geçerli olduğu, davacıya tercih hakkı tanındığı, davanın reddi gerektiği” gerekçesi verdiği kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3.Anılan Dairemizin 2021/11008 E., 2021/16908 K. sayılı bozma kararının karşı oyunda açıkladığım gerekçelerle, “Ölüm sigortasından aylık bağlama koşulları değerlendirilirken temel kural olarak babadan gelen ölüm aylığının hakkı doğuran ölüm tarihi itibarıyla yürürlükte olan yasal düzenlemenin uygulanması, bununla birlikte, Kanun koyucu tarafından daha sonra yapılan lehe yasal değişikliklerden de hak sahiplerinin faydalandırılması gerektiğinden bozma kararına katılınmamıştır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları da bu doğrultudadır(2021/10-228 E, 2021/10-146 E, 2021/10-165 E, 2021/10-408 E, 2021/459 E).

4.Somut uyuşmazlıkta davacının babası 1962 yılında ölmüştür. Babadan dolayı 506 sayılı kanun uyarınca ölüm aylığı, bu kanun hükümlerine göre bağlanacaktır. Davacının eşi ise 5510 sayılı kanunun 4/b kapsamında 2019 yılında ölmüş ve 5510 sayılı Kanun uyarınca eşten dolayı ise 4/b kapsamında ölüm aylığı bağlanacaktır. Önceye etki yasağı nedeni ile 01.10.2008 öncesi 506 sayılı kanun uyarınca bağlanacak ölüm aylığında, 5510 sayılı kanunun geçici 1. Maddesi uyarınca sonradan eşten bağlanan ölüm aylığı bir bağlamama nedeni olarak öngörülmemiştir. Kararın onanması görüşünde olduğumdan bozma gerekçesine katılınmamıştır.