Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/563 K.2024/1401

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin eski eşi ...'dan 16.02.2010 tarihinde boşanmasından sonra geçim güçlüğü çektiği için 2003 yılında vefat eden babası .....'den yetim aylığı bağlandığını , iki ay sonra eski eşi ile birlikte yaşadığına dair asılsız ihbar üzerine davalı Kurumca aylığının kesildiğini ve suç duyurusunda bulunulması sebebi ile müvekkili hakkında Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2011/286 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını Ağır ceza Mahkemesince müvekkilinin beraatine karar verildiğini davalı Kurum işleminin yasaya aykırı olduğunu belirterek sonuç olarak davalı Kurum işleminin iptaline yetim aylığının kesildiği tarihten itibaren ödenmesine yasal faizleri ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; 3748275 sigorta sicil numaralı ...'den dolayı kızı ...'ye 16.06.2010 tarihinde boşanması ve Kuruma 01.09.2010 tarihinde aylık bağlanması başvurusunda bulunması üzerine 15.07.2010 tarihi itibari ile aylık bağlandığını, davacı ... ile boşandığı eşi ...'ın fiilen birlikte yaşadığının tespit edildiğini, yetim aylığının 15.07.2010 itibari ile kesildiğini 17.10.2010-16.01.2011 devresi fuzulen ödenen 3.629,92 TL'nin ödenmesinin istendiğini, davacının iddialarının yerinde olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davacının ve eski eşi Çetin'in 16.03.2010 tarihinde boşanmalarına rağmen her ikisinin ortak ikamet adreslerinin 06/08/2010 tarihine kadar "Umut Mahallesi kadirli Sokak 6/1 Çankaya" olduğu, 12.09.2010 tarihli seçimde her ikisinin de Kütükçü Ali İlköğretim Okulu B Blok da aynı sandıkta oy kullandıkları hususları yanında;

kamu tanığı ..., ...'in davacı ile Çetin'in birlikte yaşadıklarına dair beyanları, tanık Mavuş'un "davacının eşiyle beraber 1 numaralı dairede yaşadığına hatta SGK memurları soruşturma için geldiklerinde davacının eşinin merdivenlerden çıktığını,

kendisine memurların ne sorduklarını sorduğuna ve davacı ile resmi olarak boşandıklarını ancak kimsenin duymasını istemediklerini söylediğine ayrıca davacı ve .....'in aynı sene binadan taşınarak gittiklerine" ilişkin beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacı ile eşinin boşandığı halde fiilen aynı çatı altında birlikte yaşadıkları kanısına varılarak davacının yetim aylığının kesen Kurum işleminin yerinde olduğu anlaşılmakla davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde;müvekkili ve eski eşinin boşanmadan sonra ayrı ayrı şehirlerde yaşadığını, müvekkilinin Kuşadası'na yerleştiğini, eski eşin iki kez evlilik yaptığını, tanık ...'ın beyanı ile iddianın ispatlandığını ileri sürmüş ve Mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yetim aylığını kesen Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 56/son fıkrasıdır. Maddenin başlığı gelir ve aylık bağlanamayacak haller olup, maddeye göre; "ölen sigortalının hak sahiplerinden; ... eşinden boşandığı halde eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96 ıncı madde hükümlerine göre geri alınır. ",

Madde 96 hükmüne göre "Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

"..itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır..."

Aynı Kanun'un 59 uncu maddesinin başlığı Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi olup maddeye göre; "bu kanunun uygulanmasına yönelik işlemlerin denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eli ile yürütülür ...", maddenin 2 nci fıkrasında "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir..." şeklinde düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,