Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5987 K.2024/5925

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 16.10.2017 - 25.06.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunduklarını, davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davacının davalı işyerinde geçen sigortalı günlerinin tespitine ilişkin tespit taleplerinin hak düşürücü sürenin geçmesi nedeni ile reddi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait kuruma 1020916 sicil numarası ile kayıtlı işyerinde 17.10.2017- 25.06.2018 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı vekili İstinaf Sebepleri Eksik inceleme ile karar verildiğini, davacının 01.04.2018-25.06.2018 arasında işbaşı eğitim programında çalıştığını, davacı tanıklarından Sinem'in husumetli tanık olduğunu, dava kısmen kabul edilmesine rağmen vekalet ücretinin hatalı olarak hesaplandığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Fer'i Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri Davacının talep sonucunun açık olmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, eksik inceleme yapıldığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki yazılara, hükmün yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Fer'i Müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı iş yerinde 16.10.2017 - 25.06.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı dava dilekçesi ile 16.10.2017 tarihinde işe başladığını ve sigorta bildiriminin davalı tarafından 26.06.2018 tarihinde yapıldığını, bu iki tarih arasındaki hizmetlerinin tespitini talep etmiştir. Davacı asil duruşmadaki beyanı ile 17.10.2017 tarihinde çalışmaya başladığını beyan etmiştir.

Mahkemece, davacının davalı iş yerinde sigorta bildiriminin yapılmasından bir gün önce İşkur tarafından 3 ay kadar kursiyer olarak kısa vadeli sigorta bildiriminin olduğu, kursiyerin kurs bitiminden hemen sonra sigortalı olarak iş bulmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davacı, davalı ve bordro tanıklarının davacının davalı iş yerinde kesintisiz çalıştığını beyan ettikleri gerekçesiyle davacı asilin 17.10.2017 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını beyan etmesinden dolayı davacının davalı iş yerinde 17.10.2017 - 26.06.2018 tarihlerindeki hizmetlerinin tespitine ve ayrıca 1 günlük ret kararından dolayı hakkaniyet uygun olduğu düşüncesiyle nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Ancak Mahkemece verilen karar eksik araştırma ve hatalı değerlendirme ile verilmiştir. Dinlenen bordro tanıklarının davacının hangi tarihte işe girdiğine yönelik bilgilerinin olmadığı açıktır. İş yerinde talep edilen dönemde çalışması olan bordro tanıklarından dinlenmeyenler mevcut olup bu tanıklar dinlenmelidir. Daha önce dinlenen tanık beyanları ile aralarında mübayenet giderilmeli, bordro tanıklarının beyanlarından sonuç alınmaması halinde, komşu iş yeri tanıkları tespit edilip dinlenilmek suretiyle çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde ortaya konulmalı ve buna göre karar verilmelidir.

Kabule göre de davanın kısmen kabulü halinde hakkaniyete uygun vekalet ücreti verilmesi gibi bir uygulama olmayıp maktu vekalet ücretine hükmedilmemesi hatalıdır.

Mahkemece verilen kararın bu sebeplerle bozulması gerekmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,