Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6391 K.2024/11209

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 15.02.1993 ile 14.01.2013 tarihleri arası kesintisiz çalıştığını, prime esas kazancının eksik bildirildiğini belirterek; eksik sürelerin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri davanın reddine; yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 30.12.2021 tarihli kararı ile açılan davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 30.12.2021 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece "... Mahkemece tanık dinlenilerek davanın reddine karar verilmiş ise de; yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

Eldeki davada, dinlenilen tanıkların bir kısmı dava konusu dönemde onbir ay çalışıldığını, bir ay boyunca çalışılmadığını; diğer bir kısmı ise her ne kadar bildirimlerinin yılın onbir ayı üzerinden olsa da, eksik bildirim olan bir aylık sürede de fiiilen çalışıldığını beyan ettikleri anlaşılmış olup; tanık beyanları çelişkilidir.

Bu kapsam davalı ... bünyesinde dava konusu dönemde kadrolu olarak çalışan tanıklar re’sen seçilerek, kendi bildirim dönemleri de tespit edilmek suretiyle, davacının davalı nezdinde kesintisiz çalışıp çalışmadığı hususunda beyanları alınmalı; çelişki giderilmeli, çalışmanın varlığı ve süresi tereddütsüz bir şekilde tespit edilmeli..."gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " Davacı tarafından açılan davanın kabulü ile

1-Davacının davalıya ait iş yerinde;

1993 yılı 3. döneminde 91 gün günlüğü 01,TL den,

1994 yılı 1. döneminde 32 gün günlüğü 0,19-TL den, 1994 yılı 3. döneminde 14 gün günlüğü 0,19-TL den,

1995 yılı 1. döneminde 30 gün günlüğü 0,19-TL den, 1995 yılı 3. döneminde 13 gün günlüğü 0,42-TL den,

1996 yılı 1. Döneminde 25 gün günlüğü 0,48-TL den, 2. döneminde 30 gün günlüğü 0,48-TL den, 3. döneminde 13 gün günlüğü 0,56-TL den,

1997 yılı 1. döneminde 4 gün günlüğü 0,72-TL den, 3. döneminde 3 gün günlüğü 1,26-TL den,

1998 yılı 1. döneminde 33 gün günlüğü 1,66-TL den, 3. döneminde 2 gün günlüğü 3,25-TL den,

1999 yılı 2. döneminde 13 gün günlüğü 4,41-TL den,

2000 yılı 1. döneminde 2 gün günlüğü 4,41-TL den,

2001 yılı 1. döneminde 77 gün günlüğü 7,28-TL den, 2. döneminde 42 gün günlüğü 9,58-TL den,

2002 yılı 1. döneminde 30 gün günlüğü 9,56- TL den,

2003 yılı 1. döneminde 32 gün günlüğü 13,22-TL den,

2004 yılı Ocak ayında 30 gün günlüğü 18,33-TL den, Şubat ayında 5 gün günlüğü 18,33 –TL den, Haziran ayında 30 gün günlüğü 21,70-TL den,

2005 yılı Ocak ayında 30 gün günlüğü 21,70-TL den,

2006 yılı Temmuz ayında 30 gün günlüğü 25,03 -TL den,

2007 yılı Temmuz ayında 30 gün günlüğü 29,32-TL den,

2008 yılı Temmuz ayında 30 gün günlüğü 31,48-TL den,

2009 yılı Temmuz ayında 30 gün günlüğü 36,38-TL den, Ağustos ayında 1 gün günlüğü 36,38-TL den, Eylül ayında 1 gün günlüğü 51,84-TL den,

2010 yılı Temmuz ayında 30 gün günlüğü 55,99-TL den,

2011 yılı Temmuz ayında 21 gün günlüğü 49,86-TL den, Aralık ayında 13 gün günlüğü 50,02-TL den,

2012 yılı Ocak ayında 16 gün günlüğü 52,56-TL den, Temmuz ayında 14 gün günlüğü 55,02-TL den, Ağustos ayında 16 gün günlüğü 85,12 –TL den,

2013 yılı Ocak ayında 14 gün günlüğü 85,12-TL den hizmet akti ile sigortalı olarak çalıştığının tespitine, "dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde, taleplerinde haksız olan davacının davasının reddi gerektiğini beyan etmektedir. Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davacının fiili çalışmasının duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispatının gerektiğini, Kurum kayıtlarının esas alınması gerektiğini, aksinin tanık beyanları ile ispatının hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının davalı iş yerinde geçen çalışmalarının ve prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada; her ne kadar bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bu kapsamda önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere, davalı Üniversite nezdinde çalışanlar tespit edilmek suretiyle, kendi çalışma dönemleri de gösterilerek; davacının yılın tüm aylarında çalışıp çalışmadığına ilişkin somut olaylara dayalı ve açık şekilde beyanlarına başvurulmaksızın, karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR