Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7046 K.2024/8663

Taraflar arasındaki prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;müvekkili tarafından davalı aleyhine Adana 4. İş Mahkemesinin 2017/510 E. sayılı dava dosyası ile kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücret alacağı, fazla çalışma ücreti, UBGT ücreti alacaklarının tahsili için alacak davası ikame edildiğini, davacının prime esas kazancına etki eden ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmesi gereken bildirimler ve prim ödemelerinin yapılmadığını, bu ödemelerin müvekkilinin primlerine yansıtılması için Osmaniye SGK İl Müdürlüğü'ne 07/01/2019 tarihinde başvuru yapıldığını,

ancak bugüne kadar prime esas fark kazancının davalı şirket tarafından SGK'ya bildirilmediğinden bahisle, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulü ile davacının prime esas fark kazancının tespitine, davacının eksik primlerinin tamamlanmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Tekstil Sanayi ve Tic.

A.Ş. vekili, davacı işçinin müvekkili şirkette bahçıvan olarak asgari ücretle çalıştığını, Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi gereken bildirimlerin ve prim ödemelerinin yapıldığını, davacının müvekkil şirkette her daim asgari ücretle çalıştığını, davacının prime esas kazancına etki eden ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi gereken bildirimlerin ve prim ödemelerinin yapılmadığının gerçek dışı olduğunu, emsal ücret araştırması yapıldığı taktirde ve davacı işçi şu anda herhangi bir işyerinde çalışıyorsa çalıştığı işyerinden de maaş bordrolarının istenerek işçinin şu anki maaşının da emsal olarak istenmesinin gerektiğini,

maddi gerçekliğin ortaya çıkması açısından bu taleplerinin de dikkate alınmasını, ayrıca davacının dava dilekçesinde zamanaşımına uğramış bulunan işçilik alacaklarını da talep ettiğini, bu nedenle davacının talepleri yönünden zamanaşımı def'inde bulunduklarını belirterek, haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddi gerektiğini, Kurum kayıtlarında yapılan incelemede davacının davalı iş yerinde 01.02.2009-31.03.2009 tarihleri arasında çalışmasının bulunduğunun tespit edildiğini, kazançlarının hizmet cetvelinde mevcut olduğunu, bu sebeple davanın reddi gerektiğini, davanın açılmasına müvekkili Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; toplanan deliller ve bilirkişi raporu dikkate alınarak, davanın kabulüne, davacının 2014/Mayıs ayında 6.961,50 TL prime esas fark kazancı ve 2014/Haziran ayında 2.151,32 TL prime esas fark kazancı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1.Feri müdahil vekili, 5 yılı aşkın süre geçtiğinden davanın reddi gerektiğini, dosyaya ek bilirkişi raporu aldırılmadan hüküm kurulduğunu, yeterli delil toplanmadan karar verildiğini iddia etmiş, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... Tekstil San. ve Tic. A.Ş vekili, davacının davasını ispatlayamadığını, yeterli araştırılma yapılmadan karar verildiğini, tanıklar dinlenilmeden dosyanın bilirkişiye tevdii edildiğini, ek bilirkişi raporu alınmadan karar verildiğini iddia etmiş, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin taktirinde isabetsizlik görülmemesine göre HMK 355 inci maddesi kapsamında kamu düzenine de aykırı bir husus bulunmayan Mahkeme hükmüne karşı yapılan istinaf taleplerinin, HMK 353/1 –b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı, sigortalılar ile işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri primlerin hesabında sigorta primine esas olan sigortalı kazançlarının nelerden ibaret olduğu ve bunun istisnalarını gösteren (mülga) 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesidir.

2. Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 4958 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesi ile değişik 77 nci maddesinin ilgili 1 ve 2 nci fıkraları şöyledir:

“Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödeyecekleri primlerin hesabında:

a) Sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretlerin,

b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,

c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

Şu kadar ki ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, aynî yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur...”

3. 31.05.2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 01.07.2008 tarihinde yürürlüğe giren 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Prime esas kazançların hesabında;

1) Hak edilen ücretlerin,

2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.

d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir.

Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir.

Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102 nci madde hükümleri uygulanmaz..."

3. Değerlendirme 1.Dosya kapsamından, davacı tarafından açılan işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin davada, davacının 24.03.2008-24.05.2014 arası çalıştığı kabul edilerek hesaplama yapıldığı, Mahkemece işçilik alacaklarına hükmedildiği, kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, kesinleşen kararın Adana 5. İcra Müdürlüğü 2017/174 E sayılı takip dosyası ile icraya konulduğu ve dosyanın 01.03.2017 ve 25.10.2018 tarihlerinde yapılan ödemeler ile tahsil edildiği,

Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporunda; son ay ödemesi 2014/Mayıs olmakla, işçilik alacakları dosyasındaki ücret alacağı dikkate alınarak yapılan hesaplamada, ücret alacağı, yıllık izin ücreti, UBGT ücreti ve hafta tatili ücret alacağının toplamda 9.112 TL olduğu hesaplanmış, bu hesaplamaya göre bu ücret miktarı SGK prim tavanı asgari ücretin 6.5 katı olan 1.071x6.5=6961 TL olmakla; son ay ödeme yapılan 2014/5 ay için 6.961 TL prime esas kazançla, iş aktinin sonlandırıldığı Haziran ayına ait ise 2.151 TL prime esas kazanç olmak üzere yansıtılması gerektiğini kabul ile hüküm kurulmuş ise de Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya elverişli değildir.

2. Mahkemece yapılması gereken iş; yargı kararı ile hak kazanılan ücret ve ikramiye alacaklarının, ödenmeleri koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi mümkün olmakla, bu kapsamında yapılacak değerlendirme ve hesaplama sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3.Yine davalı olan Kurumun, feri müdahil olarak gösterilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesinin; Gerekçeli karar başlığında yer alan "Feri müdahil ... Başkanlığı " ibaresinin hükümden çıkarılmasına, yerine "Davalı ... Başkanlığı" yazılmasına,

Mahkeme hükmünün (2) no.lu bendinin çıkartılarak yerine " 2014/Haziran ayında 2.151,32 TL prime esas fark kazancı olduğunun tespitine" ibarelerinin yazılmasına,

Mahkeme gerekçeli kararında yer olan "feri müdahil ibarelerinin" silinerek yerine " Davalı" yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,