Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7240 K.2024/11943

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Kurum işleminin iptali ile davacının aylığının yeniden bağlanmasına, kesilen emekli aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve yersiz ödenen aylıklar sebebiyle tahakkuk ettirilen 60.442,23-TL borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; yaşlılık aylığının iptal edilmesi nedeniyle 01.07.2012-16.10.2016 tarihleri arasında Kurum tarafından davacıya yersiz ödenen toplam 58.233,31-TL aylığın tahsili gerektiğini savunmuş, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamının incelenmesi ile dinlenen tanık beyanları ve alınan hükme elverişli bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde her biri ilgili kısımda ayrıntısı ile birlikte açıklandığı üzere, SSK (4/a) Yaşlılık Tahsis Talep Bilgileri işbu dava dosyasında davacının tahsise konu hizmet bilgilerini içeren aylık bağlama kararı tüm sayfaları, tahsis talep dilekçesi, yaşlılık aylığının davalı Kurum tarafından iptali ile alakalı sigortalı bilgilendirme yazısı bilgi ve belgeler mevcut olmadığından,

dava dosyasında mevcut sigortalı hizmet cetveli, işveren kaydı bilgileri ve Kurumun iptal edilen çalışmalar sonrası yaptığı iç yazışmalara göre 01.07.2012 aylık bağlama tarihinde prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi ve yaş şartını yerine getirdiği, ancak 2829 sayılı Kanun'a göre yaşlılık aylığı bağlanacak Kurum olan SSK yönünden maaş bağlanma şartlarının oluşmadığı neticesinde davalı Kurumun yapmış olduğu işlemin yerinde olduğuna kanaat getirilerek davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, Kurumca hazırlanan raporda davacının anılan tarihlerde fiilen çalışmadığına dair tespit olmadığını, şirketlerin düzenli olarak aidat ödenmediğini, şirketlerin aktif olmadığı sonucunu doğurmadığını, davacı ile birlikte çalışan işçilerin davacıyı tanıdıklarını beyan ettiklerini iddia etmiş, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile tüm dosya kapsamından, iptale ilişkin rapor içeriği ve ekindeki belgelerden, dinlenen kamu tanık beyanlarından, Kurum tarafından fiili olmadığı gerekçesi ile iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışmaya dayanmadığı ve iptal edilen sigortalılık süresi gözetildiğinde de tahsis talep tarihi itibariyle aylık şartlarını taşımadığı anlaşıldığından, davanın reddine dair kurulan hükme ilişkin Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı,

tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin taktirinde isabetsizlik görülmemesine göre HMK.'nın 355. maddesi kapsamında kamu düzenine de aykırı bir husus bulunmayan Mahkeme hükmüne karşı yapılan istinaf taleplerinin, HMK.'nın 353/1 –b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 12.05.2010 - 15.01.2012 tarihleri arasında Kurum tarafından iptal edilen hizmetinin gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması, yersiz aylık ödemesi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79. maddesidir. 3. Değerlendirme

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Eldeki dosyada, dava dışı ... Temizlik İnş. Gıda Nak. Tic. Ltd. Şti işyerinin ilk defa 19.10.2001 tarihinde 3 işçi çalıştıracağı taahhüdü ile kanun kapsamına alındığı, davalı Kurumun Sosyal Güvenlik Denetmenlerinin ... Temizlik İnş. Gıda Nak. Tic. Ltd.

Şti. işyeri tarafından 19.02.2014 tarihli dilekçe ekinde davalı Kuruma verilen sigortalı işçi ayrılış bildirim tarihinin tespitinin araştırılması esnasında Sosyal Güvenlik Denetmenleri tarafından düzenlenen 31.03.2015 tarihli raporun sonuç kısmında özetle, söz konusu işyerinin 10.02.2009 tarihinden itibaren faaliyetinin olmadığı kanaatine varıldığı, 10.02.2009 tarihinden itibaren sigortalı gösterilen kişilerin bu sürelerin iptali gerektiğinin belirtildiği, davacının ...

Temizlik İnş. Gıda Nak. Tic. Ltd.

Şti. isimli işyerinde 12.05.2010-15.01.2012 tarihleri arası 635 gün Kuruma bildirilen sürelerin bu rapora istinaden iptal edildiği, söz konusu sürelerin iptali sonucu davacının 01.07.2012 tarihinde aylık bağlanması şartlarını yerine getirmediğinden 2829 sayılı Kanun'a göre yaşlılık aylığı bağlayacak kurum yönünden gerekli şartları taşımadığından aylığını 01.07.2012 başlangıç tarihi itibariyle iptal ederek 01.07.2012-16.10.2016 tarihleri arası l4.11.2016 hesaplama tarihi itibariyle.

71,168,12-TL borç tahakkuk ettirdiği, davacı tarafından işlemin iptalinin istendiği Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davacının tahsise konu hizmet bilgilerini içeren aylık bağlama kararı, tahsis talep dilekçesi, yaşlılık aylığının davalı Kurum tarafından iptali ile alakalı sigortalı bilgilendirme yazısı bilgi ve belgelerin dosyada mevcut olmadığı, dinlenen tanık beyanlarından davacının iş yerinde şoför olarak çalıştığını söyledikleri anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş öncelikle Mahkemece Kurumdan davacının tahsis dosyanın eksiksiz getirtilip, inceleme kapsamı genişletilerek ihtilaflı dönemde Kurum tarafından sigortalılığı geçerli kabul edilen kişiler arasından kanaat edinmeye yeter sayıda kişi resen tespit edilerek dinlenmeli, sahte sigortalılık bildirimi ile ilgili devam eden ceza soruşturması olup olmadığı araştırılmalı, şoför olarak çalıştığı belirtilen davacının trafik cezası olup olmadığı var ise cezası bulunan araçların şirkete ait olup olmadığı araştırılmalı, davacının fiili çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Ayrıca davacı ...'ın yargılama devam ederken 26.08.2023 tarihinde vefat ettiği; Mahkemece, yargılamanın bu şekilde tamamlandığı, mirasçılara yalnız karar tebliği yapıldığı anlaşılmakla; murisin tüm mirasçılarının HMK’nın 124. maddesi gereğince davaya dahil edilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmaksızın karar verilmiş olması isabetsizdir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,