Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7498 K.2024/9055

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asıl dava yönünden istinaf başvurusunun esastan reddine, birleşen davada istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asıl dava dilekçesinde. Adana Çukurova Güvenlik İl Müdürlüğü Çukurova Sosyal Güvenlik Merkezinden ... TC ve 2104441541 tahsis numaralı dosyadan almakta olduğu emekli aylığının 01.01.2012-06.12.2016 tarihleri arasında ...

Belediyesi Kamu işvereni İmar A.Ş.'de çalışıp görevlendirilmesi nedeniyle davalı Kurumun emekli aylığını durdurduğunu, 27.04.2005 tarih, 25798 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarih itibariyle yürürlüğe giren 5335 sayılı Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında, Kamuya ait işyerinde çalıştırılmasını gerekçe göstererek emekli aylığının 26.10.2017 tarihi itibariyle durdurulduğunu, Kurumun geriye dönük 5 yıllık borç çıkarttığını, Kuruma yaptığı başvurusuna istinaden yapılan işlemlerde herhangi bir maddi hata bulunmamaktadır şeklinde tarafına cevap yazısının gönderildiğini,

davalı Kurum ve davalı ... Belediyesi İmar A.Ş.'nin aralarındaki illiyet bağından ve kusurlarından kaynaklanan fazla ve yersiz ödemelerin müteselsilen ve tam müstelsilen sorumlu olan bu iki kuruma yükletilmesine, ...

Belediyesi İmar A.Ş.'nin 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesine aykırı düzenlendiğini belirterek Kurum işleminin iptali ile haksız ve yersiz ödemeler kapsamında hesaplanan miktar kadar borcun müteselsilen kusurlu ve sorumlu olan davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının şahsi sicil dosyasının incelenmesinde 2104441541 tahsis numaralı dosyadan 01.03.2007 tarihinden itibaren 4/1-a(SSK) kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, emekli aylığı almakta iken 01.01.2012 tarihi itibarile ...

Belediyesinde çalışmaya başladığı, işyeri tarafından sistem üzerinden SDGP'ye bildirim yapılmadığından davacının emekli aylığının durdurulmadığı, emekli aylığının ödenmeye devam ettiğini, daha sonra Genel Müdürlük tarafında yapılan çalışmada kamuda çalışan emekliler hakkında yapılan çalışmada davacının da tespit edildiğini ve İl Müdürlüğüne bildirildiğini, emekli sigortalıya yersiz olarak ödenen aylıklara geriye dönük 5 (beş) yıllık aldığı 124.844,61 TL borç kaydının oluşturulduğu ve davacı borçluya gönderildiğinin tespit edildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı şirket temsilcisi cevap dilekçesinde; davacının şirketlerinde 01.07.2014 tarihinde istihdam edilmeye başlandığını, şirkete girmeden önce ... Taş. Tem. Ltd. Şti. adına ... Belediyesinde çalıştırıldığını, emekli olmasından dolayı SGDP'ne tabi olarak işe girişinin yapıldığını, kendisinin de bu işleme itiraz etmediğini, davacının iddialarını kabul etmediklerini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'nin 2/4441541 tahsis no’su ile devredilen SSK kapsamında, davalı kurumdan 01.03.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almakta iken, ... Belediyesi İmar Sanayi ve Ticaret A.Ş. kamu tüzel işyerindeki ve ... Belediyesi’nin 800 paydan 796 pay ile ortak olduğu “... Tasarım Tem. İnş, San. Tic. Ltd. Şti." işyerindeki çalışmalarından dolayı davalı Kurumun 26.10.2017 tarihinde.

21.10.2017 ödenme tarihli aylığında ödenmeyerek kesilen ve geriye dönük (5 yıl) 21.10.2012 tarihinden sonra ödenen ve davacıya borç çıkarılan aylıkların kesilmesi işleminin 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 105 inci maddesi gereği olduğu, davacı ...'den davalı Kurum tarafından 21.10.2012-21.10.2017 tarihleri arası aylıkların yersiz ödeme olarak kaydedilip adına borç olarak kaydedilmesinin 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesinin (b) bendi gereği olduğu, bu haliyle yersiz yapılan ödemelerde SGK'nın da hatasının bulunduğu,

davacının ise herhangi bir kasıtlı veya kusurlu davranışından bahsedilemeyeceği, bu durumda davacıya yapıyan yersiz ödemelerin SGK'nın hatalı işleminden kaynaklandığının kabulü ile davacıya yapılan yersiz aylıkların geri alınmasında 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesinin (b) bendinin uygulandığının görüldüğü, bu itibarla Kurum işleminin yerinde olduğu ve bu işlemde herhangi bir hata olmadığı anlaşılmakla asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, İlk Derece Mahkemesince sadece ikinci bilirkişi raporu dikkate alındığını ilk bilirkişi raporunun adeta yok sayıldığını, zaten her iki raporda da ... Tasarım Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin özel ... Belediyesi İmar A.Ş.'nin alt taşeron iş verini ve özel sektör olduğunun kanıtlandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin davada taraf sıfatı bulunmayan şirket hakkında husumetten ret kararı verilmemesi hatalı bulunmuş ve birleşen dava yönünden hükmün düzeltilmesi gerektiğine karar verilerek, I. Asıl davanın ihtiyati tedbir talebine ilişkin olduğu, Mahkemece talebin reddine karar verildiği, davacı tarafından bu karara itiraz edilmediği ancak istinaf incelemesine konu edildiği anlaşılmakla, birleşen davada verilen hüküm içeriğine göre ihtiyati tedbirin reddine karşı karara yönelik istinaf isteminin esastan reddine,

II- HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, yukarıda Esas ve Karar numarası yazılı İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

III- Davacının açmış olduğu asıl dava (2017/652 E. sayılı dava) yönünden; açılan davanın reddine, birleşen dava (2017/707 E. sayılı dava) yönünden davalı ... Belediyesi İmar Sanayi ve Ticaret A.Ş. yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile kesilen aylıkların yeniden bağlanması talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinde “Cumhurbaşkanı tarafından atanan veya görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine (Ek ibare: 5947 - 21.1.2010 / m.18) "ve Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına" yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar. Diğer kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz.

Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar. “ şeklinde düzenlenmiştir.

4857 sayılı Kanun'un tanımlar başlıklı 2/8 inci maddesinde; “Kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanılarak kurulan kamu kurum ve kuruluşları ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin en az yüzde ellisine sahip oldukları ortaklıklarda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu veya diğer kanun hükümleri çerçevesinde, hizmet alımı amacıyla yapılan sözleşmeler gereğince…” ibaresi ile kamu işverenleri tarif edilmiştir.

3. Değerlendirme 1- İnceleme konusu eldeki dava, 01.03. 2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almakta olan davacının 01.01.2012 - 06.12.2016 tarihleri arasında ... Belediyesi Kamu işvereni yanında çalışması nedeniyle 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi kapsamında emekli aylığının 26.10.2017 tarihi itibariyle durdurulması yönündeki Kurum işleminin iptali istemine ilişkin olup Mahkemece davanın reddine dair karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

2. Dosya kapsamına göre davacının 01.03.2007 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinin ... alt bendi kapsamında yaşlılık aylığı almaya hak kazandığı, 14.01.2010 tarihinden itibaren Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi olarak değişik işverenler nezdinde 4/a statüsünde çalışmasının geçtiği, Kurumun uyuşmazlık çıkardığı dönemde 01.01.2012 - 31.12.2012 tarihleri arasında 1079386 sicil numaralı ... Tasarım Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işyerinde, 01.01.2013 - 30.06.2014 tarihleri arasında 1082060 sicil numaralı ... Tasarım Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinde, 01.07.2014 - 31.12.2015 tarihleri arasında 1085945 sicil numaralı ... Belediyesi İmar San. ve Tic. A.Ş. unvanlı işyerinde, 01.01.2016 - 06.12.2016 tarihleri arasında 1089740 sicil numaralı ... Belediyesi İmar San. ve Tic. A.Ş. unvanlı işyerinde çalışmasının bildirildiği, ticaret kayıtlarına göre ... Tasarım Tem. İnş.

San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 02.05.2011 tarihinden itibaren tek ortağının Sadullah Orçan olduğu, diğer işveren ... Belediyesi İmar San. ve Tic. A.Ş.'nin ise %99,5 hissesinin ... Belediye Başkanlığına ait olduğu anlaşılmış olup, bu kapsamda her işveren yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılarak dava dışı ... Tasarım Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinde sayılan kamu işyerlerinden olmadığı gözetilmeksizin uyuşmazlık konusu tüm süre yönünden davanın reddine yönelik hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcın istek halinde ilgiliye iadesine,