Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7698 K.2024/10056

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait kadın kuaförlüğü yapan işyerinde 24.10.2012 tarihinde işe başladığını ve 30.05.2017 tarihine kadar çok ağır mesai şartlarında sigortasız şekilde çalıştığını, en son haftalık 350,00 TL ücretle çalıştığını, davacının 5 yıl süre ile sigortasız ağır iş şartları altında çalıştığını belirterek davacının 24.10.2012-30.05.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

Fer'i müdahil vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkeme "Davanın kısmen kabulüne; davacının, Yenişehir Mahallesi ... sokak N0:2/A .../ Kahramanmaraş adresinde bulunan davalı ... 'e ait kuaför faaliyeti yürüten işyerinde 24.10.2012-29.05.2017 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, fazla talebin reddine," karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, Mahkemenin davanın kısmen kabule karar verdiğini, davalı lehine vekalet ücreti hükmedildiğini, talebin incelendiği takdirde davanın tamamen kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Davalı vekili, usul ve yasaya aykırı verilen kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Fer'i müdahil vekili, yetki itirazların Mahkemece değerlendirilmediği, aynı zamanda zamanaşımı itirazlarını da değerlendirmediğini, istinaf incelemesi neticesinde verilen kararın kaldırılması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Somut olayda; yargılamaya konu davanın davacının 24.10.2012-30.05.2017 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığına yönelik hizmet tespiti hakkında olduğu, Mahkeme tarafından yapılan yargılamada dinlenen tanık beyanları ve dosyadaki sair deliller değerlendirilerek davalı işyerinin davacının işe başlangıç tarihi olarak belirttiği 24.10.2012 tarihinde faaliyette bulunduğunun açık olduğu, tanıkların davacının davalı işyerinde 5-6 yıl çalıştığına ilişkin beyanlarının birbiriyle uyumlu olması,

yine tanıkların davacının çalışma süresinin sona erdiği tarihe ilişkin olarak beyan ettikleri tarihler ile işyerinin kapanış tarihine ilişkin kayıtların birbiriyle uyumlu olması karşısında, özellikle davalı ... 'in işi bırakma tarihinin 29.05.2017 tarihi olduğuna, işyerinin 30.05.2017 tarihinden itibaren ... isimli kişi tarafından işletildiğine ilişkin vergi dairesi elektronik yoklama sistemi e-yoklama fişi kaydı gözetildiğinde, davacının davalı işyerinde 24.10.2012-29.05.2017 tarihleri arasında çalıştığının dosya kapsamı ile ispatlanmış olduğu, davacı tarafça davacının 30.05.2017 tarihine kadar çalıştığının iddia edilmiş olması,

ancak 30.05.2017 tarihinden itibaren işyerinin ... isimli kişi tarafından işletildiğinin ve davacının ... isimli kişi işletmeye başladığında iş yerinde çalışmadığının sabit olması gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece verilen karar yerinde olduğu.." gerekçesi ile davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme

A. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi

Hukuk Muhakameleri Kanun'un 366 ncı maddesinde temyiz başvuru harçlarına ilişkin HMK 344 üncü maddesinin kıyas yoluyla uygulanacağı buna göre de kesin süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde temyiz yoluna başvurunun yapılmamış sayılacağı açıktır.

Dosya kapsamında temyiz başvurusuna ilişkin harç ve posta giderlerinin bir haftalık kesin süre içerisinde ödenmesine yönelik düzenlenen muhtıranın 30.03.2024 tarihinde davalı vekiline tebliğ edildiği, ancak verilen yasal süre içerisinde harç ve posta giderlerinin ödenmediği anlaşılmıştır.

Temyiz başvurusunun, HMK'nın 366 ncı maddesi delaletiyle 344 üncü maddesi gereğince başvuruya ilişkin harç ve posta giderinin ödenmemesi nedeniyle reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesince verilen ek karar yukarıda anılan Kanun hükümlerine uygun olduğundan temyiz isteminin reddi ile söz konusu ek kararın onanması gerekir.

B. Fer'i müdahil Kurum vekilini temyiz itirazlarının incelenmesi

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

İlk Derece Mahkemesi tarafından, davanın esasına ilişkin deliller tam olarak toplanıp değerlendirilmeden, eksik inceleme ve değerlendirme sonucu hüküm verilmiştir. Şöyle ki;

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 24.10.2012-30.05.2017 tarihleri arasındaki hizmet süresinin tespitini talep etmesi, dosya kapsamında dinlenilen tanık beyanlarından davacının hizmet başlangıç tarihinin belirlenemediği gerekirse tanıklar yeniden dinlenilerek davacının hizmet başlangıç tarihinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi,

ayrıca davacının tespiti istenilen dönemde doğum yapıp yapmadığı ve bu dönemde çalışmasının olup olmadığı araştırılmalı, davacının ustalık, kalfalık, çıraklık belgelerine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığından usulüne uygun araştırma yapılmalı, davacının iş yerinde fiili çalışmasının varlığı hususunda kanaat edinecek düzeyde resen araştırma çerçevesinde başkaca delillerin de incelenebileceği hatırda tutularak fiili çalışmanın varlığı hususunda tüm belgelerin getirilip incelenmesinden sonra, bir karar tesisi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, fer'i müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Bölge Adliye Mahkemesince verilen 09.05.2024 tarihli ek kararın ONANMASINA,

2.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,