Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/8590 K.2024/9775

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin babasından dolayı yetim aylığına hak kazandığını boşandığı eşi ile birlikte yaşaması nedeniyle yetim aylığı bağlanmadığını müvekkilinin boşandığı eşi ile aynı çatı altında yaşamadığını Kurum işleminin iptali ile müvekkilinin başvuru tarihi olan Kasım 2015 yılından itibaren evlendiği 19.04.2017 tarihine kadar yetim aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile ödenmeyen aylıkların ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili; Kurum işleminin yerinde olduğunu açılan davanın haksız dayanaktan yoksun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.04.2018 tarihli ve 2016/494 E., 2018/94 K., sayılı kararıyla davacının Kuruma başvurduğu 2015 tarihinde eşinden boşanmış olduğu yetim aylığına kazanma şartlarını taşıdığının anlaşıldığı, davacının yetim aylığının eski eşi ile evlendiği 2014 tarihinde kesildiğinden davacının 2015 başvuru tarihinde boşanmış olduğu denetim raporunda da gerekli şartları taşıdığı tespit edildiği,

Kuruma başvurduğu Kasım 2015 tarihinden yeniden evlendiği 19.04.2017 tarihi arasında yetim aylığına hak kazandığının tespitine, bu dönem için davacıya verilmesi gereken yetim aylıklarının hak kazandığı tarihten itibaren yasal faizi ile davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile davacının yetim aylığı bağlanması için Kuruma başvurduğu 2015 Kasım ayından itibaren 19.04.2017 tarihleri arasında hak kazandığı yetim aylıklarının yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.12.2019 tarihli ve 2018/1973 E., 2019/2240 K. sayılı kararıyla; davacı tahsis talebine göre aylığın başlangıcının 5510 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi dikkate alınarak hükmün infazı sırasında belirlenmesinin mümkün bulunmasına göre, istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 29.04.2021 tarihli ve 2020/4554 E., 2021/6206 K. sayılı kararıyla; somut olayda, yukarıda yer verilen hükümler doğrultusunda her dava açıldığı tarihteki duruma göre değerlendirileceğinden eldeki davanın açılma tarihi olan 23.11.2016 tarihinden sonraki bir tarih olan “19.04.2017 tarihine kadar hak kazandığı yetim aylıklarının yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi” hatalı olmuştur. Bu itibarla, davacıya yargılama esnasında ölüm aylığının da bağlanmış olduğu gözetilerek davanın konusuz kalıp kalmadığı hususu değerlendirilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 13.04.2022 tarihli ve 2021/173 E., 2022/148 K. sayılı kararı ile yargılama devam ederken, davalı Kurum tarafından geçmişe dönük olarak davacının tahsis talebinin kabul edildiği, gerekçesi ile konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 13.10.2022 tarihli ve 2022/10440 E., 2022/12488 K. sayılı kararıyla; somut olayda davacının ölüm aylığı tahsis talebi 20.11.2015 tarihi olup Kurum tarafından davacı 01.10.2016 tarihi itibariyle gelire dahil edilmiştir. Davacıya tahsis talebini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanıp bağlanmadığı dosyadaki kayıt ve belgelerden açıkça anlaşılamadığından bu husus Kurumdan açıkça sorulmalı, alınacak yazı cevabı değerlendirilmek suretiyle davanın esası hakkında elde edilecek sonuç uyarınca bir karar verilmelidir gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı verilen kararı ile denetim raporu, tahsis talep tarihi, Kurum işlemi dikkate alınarak davanın kabulüne, dava konusu Kurum işleminin iptaline, davacının 20.11.2015 tarihli tahsis talebinin takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanması ve (davacının 01.10.2016 tarihinde gelire dahil edildiği de gözetilerek tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) birikmiş aylıkların yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik inceleme ile karar verildiğini, tarafların birlikte yaşamadıklarının sabit olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve 96 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, denetim raporu, tahsis talep tarihi, nüfus kayıtlarına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,