Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/902 K.2025/15097

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

1...2 T.C. no'lu ...'ün 03.04.2018 tarihinde işe başladığı, ancak işe giriş bildirgesinin verilmediği ve ...'ün 03.04.2018 tarihinde kayıt dışı çalıştırıldığı iddiası ile davalı Kurumca davacı aleyhine idari para cezası kesildiği, para cezasına itirazında Kurumca reddedildiği, bu işlem sonrasında ...'ün işe giriş tarihinin Kurumca 03.04.2018 tarihi olarak değiştirildiği, ...'ün davacı yanında 04.04.2018 tarihinde çalışmaya başladığı, bu nedenle sigorta başlangıç tarihinin 04.04.2018 olarak düzeltilmesi gerektiği, davalı ...'ün davacı ile görüşme yapmak amacı ile büroya geldiği,

kendisinin büroya gelişi sonrası ve henüz davacı ile görüşmesi başlamadan önce davacıyla aynı büroda çalışan dava dışı Av. ...'ı denetlemek için davalı Kurum tarafından müfettişlerin geldiği ve inceleme yaptıkları, davalı ... ve davacı arasında 03.04.2018 tarihinde yapılan iş görüşmesi sonrası imzalanan iş sözleşmesi ile ...'ün 04.04.2018 tarihinde işe başlamasının taraflar arasında kararlaştırıldığı, ancak davalı Kurumca diğer davalı ...'ün 03.04.2018 tarihinde işe başladığı ancak işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi nedeni ile davacı aleyhine 2 asgari ücret tutarında olmak üzere idari para cezası kesildiği,

ayrıca bahsi geçen 03.04.2018 tarihinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen tutanak ve denetimin davacı ile ilgili olmadığı, tutanakta Av. ... ile ilgili ve yine onun hakkında olduğu, tutanak içeriği incelendiğinde, davalılardan ...’ün bu iş yerinde çalışmadığı, farklı bir amaç için o esnada büroda bulunduğunu beyan ettiği, tutanakta ...’ün denetimin yapıldığı adreste çalıştığını ispat eder bilgi, belge ve başkaca şahit beyanı bulunmadığı, yapılan bu işlemin hukuka uygun olmadığı, dilekçe ekinde ... ile davacı arasında imzalanan 03.04.2018 tarihli iş sözleşmesi ile bu durumun sabit olduğu,

davacının teşvikten 2018/04, 05, 06, 07, 08, 09 aylarında haksız olarak yararlandığına dair 23.07.2019 tarih ve ... sayılı, davacının teşvikten faydalandığı dönemlere ilişkin durdurma ve geriye dönük faydalandığı ayların primlerinin iadesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, davalı Kurumca yapılan işlem sonucu, diğer davalı ...'ün 03.04.2018 olarak düzeltilen sigorta başlangıç tarihinin, yeniden ve gerçeğe uygun olarak 04.04.2018 olarak düzeltilmesine,

davacının teşvikten faydalandığı dönemlere ilişkin durdurma ve geriye dönük faydalandığı ayların primlerinin iadesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, Kurumun gönderdiği işe giriş bildirgesi ve prime ilişkin taleplerinin reddine, davacının yapmış olduğu ödemelerin yasal faizi ile Kurumdan istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle. Kurumun ... sicil sayılı dosyasında işlem gören davacı işyeri ile ilgili olarak Kurum Denetmen Yardımcısı ... tarafından düzenlenen 24.04.2018 tarihli ...sayılı rapor ile sigortalı ...’ün 03.04.2018 tarihinde kayıt dışı çalıştırıldığının tespit edildiği,

bu nedenle ...'e ait 03.04.2018 tarihli işe giriş bildirgesinin en geç 1 ay içinde Kuruma verilmesi ve tahakkuk edecek borcun ödenmesi gerektiği ayrıca teşvikten yararlanmaması gereken 2018/5 ayda teşvikten yersiz yararlandığı 5510 teşvikle verilen 2018/5 döneme ait iptal nitelikteki aylık prim hizmet belgeleri ile yine aynı dönem için kanun türü seçilmeksizin ek/asıl ... lerin 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre Kuruma verilmesinin gerektiği, aynı tespit gereği teşvikten yararlanılmaması gereken 2018/4, 5, 6, 7, 8, 9 aylarda teşvikten yersiz yararlanıldığı,

6661 teşvikle verilen APHB leri re'sen işlendiğinden yersiz teşvikler hakkında borç tahakkuku gerçekleştirildiği, davacıya 23.07.2019 tarihli ... sayılı yazı ile bildirildiği, söz konusu Kurum tarafından gerçekleştirilen bildirime ilişkin davacının idari para cezasına itiraz dışında herhangi bir itirazına rastlanılmadığı, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi 7. fıkrasına göre davacının Kuruma karşı dava konusu edilen Kurum işlemine ilişkin olarak itirazı bulunmadığından yasadan kaynaklı itiraz hakkını kullanmayarak kesinleşen prim borcuna ilişkin olarak davacının işbu davayı açma hakkının bulunmadığı,

müfettiş raporu esas alınarak yapılan prim tahakkuku ...'ün bahsi geçen denetmen raporuna göre 03.04.2018 tarihinde sigortasız çalıştırıldığını prim hizmet belgeleri ile günlük prime esas asgari kazanç tutarı üzerinden Kuruma bildirilmemiş olduğunun tespit edildiği, çalışmasının Kuruma bildirilmemesi nedeniyle yapıldığı, Kurum tarafından gerçekleştirilen işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı,

5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi müfettiş raporuna istinaden Kurumca tahakkuk ettirilen sigorta primlerinin işverene tebliğ olunacağı, işverenin 1 ay içinde Kuruma itiraz edebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazın reddi halinde işverenin kararın tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabileceği ancak mahkemeye başvurulmasının prim takip ve tahsilini durdurmayacağı hükmünün açık olduğu, davanın bir aylık yasal süre içinde itiraz edilmediğinden bu süre hak düşürücü süre olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla dosya arasına giren bilgi ve belgelerin, Kurum kayıtlarının, tanık beyanlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde davanın niteliği gereği davacı hakkında Kurum tarafından düzenlenen denetmen raporunun iptali ile davalı ...'e ait sigorta başlangıç tarihinin 04.04.2018 olarak düzeltilmesi, teşvikten faydalandırılma iptali işleminin iptali ile davacının geçmişe dönük faydalandırılması, davalı Kurum tarafından talep edilen teşvik taleplerinin reddi ile yapılan ödemelerin istirdadı talebine yönelik olduğu,

davalı SGK'nın ... sicil sayılı dosyasında mevcut davacı iş yeri ile ilgili olarak Kurum denetmeni tarafından düzenlenen 24.04.2018 tarih ile 2018/SSS/136 sayılı rapor ile davalı ...'ün 03.04.2018 tarihinde kayıt dışı çalıştırıldığının tespit edildiği, davalı ...'e ait 03.04.2018 tarihli işe giriş bildirgesinin en geç 1 ay içinde davacı Kuruma verilmesini ve tahakkuk edecek borcun ödenmesinin talep edildiği ve teşvikten yararlanmaması gereken 2018/5. ayda davacının teşvikten yersiz yararlandığı tespit edilerek bu döneme ait aylık prim hizmet belgeleri ile yine aynı dönem için aylık prim hizmet belgelerinin Kuruma verilmesinin istendiği,

tespit gereği teşvikten yararlanılmaması gereken 201/4, 5, 6, 7, 8, 9. aylarda teşvikten yersiz yararlandığı tespit edildiğinden 6661 sayılı teşvikle verilen aylık prim hizmet belgelerinin resen işlenmesi nedeni ile yersiz teşvikler hakkında borç tahakkuku gerçekleştirildiğinin davacıya bildirilmiş olduğu, her ne kadar davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ...

Bölge İdare Mahkemesi 6. İdare Dava Dairesinin 2020/1549 Esas, 2020/1968 Karar sayılı kararı ile davacı tarafça açılan davada 8.118 TL idari para cezası verilmesine ilişkin 23.07.2019 tarih ve ... sayılı ...

SGM işleminin iptali ile ödenen para cezasının ödendiği tarihten itibaren işletilecek faizi ile iadesine karar verilmesi istemi ile açılan davada 6. İdare Dava Dairesi tarafından dava konusu Kurum işleminin iptaline karar verildiği, idari para cezası iptal edilmiş ise de tüm dosya kapsamından sabit olduğu üzere İdare Mahkemesi tarafından kabul edilen davanın 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 8.118 TL idari para cezasının iptaline yönelik olduğu, karar kesinleşmiş ise de idari para cezalarının adından da anlaşılacağı üzere ceza hukuku ilkelerine tabi olduğu, cezai yönden işlemin iptal edildiği,

ceza yönünden iptal edilmiş bir işlemin hukuk mahkemesi olarak mahkemeyi bağlamayacak olduğu, dosya kapsamında davacı ... ile davalı ... arasında akdedildiği anlaşılan 03.04.2018 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesine göre işe başlama tarihinin 04.04.2018 tarihi olduğu, tüm dosya kapsamından ...

Mahallesi 1266 sokak no:10/703 .../... adresinde mevcut iş yerinde ... ve davacı ...'ın faaliyet gösterdikleri, denetim sırasında beyanı alınan davalı ...'ün beyanında ... yanında çalışan bir kimse bulunmadığı, davacının duruşmada olduğu,

kendisinin bir dava ile ilgili görüşmeye geldiğini beyan ettiği, davalının bir dava ile ilgili görüşme yapmak amacıyla iş yerinde bulunduğuna dair beyanının yukarıda bahsi geçen davacı ile davalı arasında dosyada mevcut denetim günü düzenlendiği ileri sürülen belirsiz süreli iş sözleşmesi ile aykırılık teşkil ettiği, bir davayı görüşmek için geldiğini beyan eden davacı arasında denetim ile aynı gün iş sözleşmesi yapılmasının hayatın olağan akışına ve davalının denetim günü alınan beyanına uygun olmadığı,

tüm dosya kapsamından davalı ...'ün denetim yapıldığı tarihte davacının iş yerinde çalışmakta olan bir kişi olduğuna yönelik kanaat oluştuğu, bu hali ile davalı Kurum tarafından düzenlenen denetim raporunun ve denetim raporu neticesinde gerçekleştirilen işlemlerin yerinde olduğu, kaldı ki davacının mevcut davayı açmadan önce Kurum tarafından gerçekleştirilen bildirime ilişkin idari para cezasını itiraz dışında herhangi bir itirazının da mevcut bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava ve istinaf dilekçelerini tekrar ederek idari para cezasının iptaline ilişkin verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuk mahkemesini bağlamayacağı yönündeki gerekçesinin haksız olduğu, diğer davalı ...'ün davacı yanında 04.04.2018 tarihinde çalışmaya başladığı, davalının davacının yanında 03.04.2018 tarihinde çalışmadığını denetim sırasında kabul ettiği, dosyaya ibraz edilen iş sözleşmesinin de bu hususun bir göstergesi olduğu, dosyada tanık dinlenmemesine rağmen gerekçeli kararda "dosya arasına giren bilgi ve belgelerin kurum kayıtlarının tanık beyanlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde" şeklinde tanık dinlenmiş gibi ifade kullanıldığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılmamasına dair Kurum işlemlerinin iptali ile fazla primlerin istirdadına ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR