Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9184 K.2024/11580

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ... eşin yurt dışı sürelerini talep tarihinde Türk Vatandaşı olmaksızın borçlanabileceğinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince önceki kararda direnilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili müvekkilinin Almanya'da yaşadığını, eşinin ve kendisinin Türk vatandaşı iken izin almak suretiyle Alman vatandaşlığına geçtiğini, 12.03.2017 tarihinde vefat eden eşi İskender ...’ın 13.02.1979 tarihinden itibaren Almanya'da sigortalı olarak çalıştığını, müvekkilinin 22.09.2017 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurarak eşinin yurt dışında Türk vatandaşı olarak geçen 1800 gün çalışma süresini borçlanma ve buna bağlı olarak ölüm aylığı bağlanmasını talep ettiğini,

ancak Kurum tarafından talep tarihi itibariyle Türk vatandaşı olmadığından bahisle istemin reddedildiğini ileri sürerek 02.11.2017 tarihli Kurum işleminin iptali ile davacının ... eşinin yurt dışında Türk vatandaşı olarak geçen çalışma süreleri ve bu süreler arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan süreleri için borçlanma talep etme ... olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının borçlanma yapamayacağını, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.02.2019 tarihli ve 2017/425 E., 2019/26 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar hakkında davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemiz kararında Mahkemece dava konusu talep ve Kurum işlemi dikkate alınarak, hangi sürelerin borçlanılabileceği konusunda tarih aralığı belirtilmek suretiyle hüküm kurulması gerektiğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

3.İlk Derece Mahkemesince 19.11.2021 tarihli 2021/193 E., 2021/252 K. sayılı karar ile bozma ilamına uyulmayarak önceki kararda direnilmesine, davanın kabulüne karar verilmiştir.

4.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

5.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.02.2023 tarihli, 2022/10-138 E., 2023/82 K. sayılı kararı ile "...İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne, davacının vefat eden eşinin 18 yaşını ikmal ettiği tarihten itibaren Türk Vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri talep tarihinde davacının Türk Vatandaşı olma şartı aranmaksızın dava tarihindeki prim üzerinden 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma ... olduğunun tespitine karar verilmiş olmakla birlikte hükmün HMK'nın 297 nci maddesine uygun olduğunu söylemek mümkün değildir.

Bu nedenle dava konusu talep ve Kurum işlemi dikkate alınarak, hangi sürelerin borçlanılabileceği konusunda tarih aralığı belirtilmek suretiyle infaza elverişli, açık, tereddüt uyandırmayacak hüküm kurulması..." gereğini işaret edilerek direnme kararı bozulmuştur.

V. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacı murisi İskender ...'ın 17.04.1979 tarihinden vatandaşlıktan çıktığı 22.07.1999 tarihine kadar 1800 günü borçlanma ... bulunduğunun tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... eşin yurt dışı sürelerini talep tarihinde Türk Vatandaşı olmaksızın borçlanabileceğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 3201 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,