Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9190 K.2025/5874

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK Başkanlığı ve ASKİ Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 13.05.2012-11.06.2012 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitine, 01.06.2012 tarihinde meydana gelen kazanın iş kazası olduğunun tespitine, 10.000,00 TL Maddi tazminatın ve 40.000,00 TL manevi tazminatın davalılar DSİ 6. Bölge Müdürlüğü ve ...'dan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. İş kazası tespiti ile maddi manevi tazminat istemleri dosyadan tefrik edilmiş, davacı vekili 30.4.2013 tarihli celsede davalılardan DSİ yönünden davadan feragat ettiğini bildirmiş ayrıca yargılama sırasında iş kazası gününü de kapsar şekilde işe giriş bildirgesi verildiğinden davanın konusuz kaldığını beyan etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili, davacının 01.06.2012-11.06.2012 tarihleri arasında 10 gün çalıştığını, başka bir çalışması olmadığını, işe başlandıktan bir gün sonra davacının su vanası taşırken su vanasının beline çarptığını, belinde sıyrık oluştuğunu, davacının sağlığındaki bu sonucu doğuracak başka etkenler olabileceğini, davacının kötü niyetli olarak tazminat talep ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ASKİ vekili cevap dilekçesinde; inşaat yapım işini ... firmasına ihale usulü verildiğini, Adana İl Özel İdaresinin ihale makamı olarak nitelendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili, davacının çalıştığını belirttiği iş yeri ile ilgili kurumun herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, idareye husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 13.05.2012-11.06.2012 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitini talep ettiği, Sosyal Güvenlik Kurumunun cevabı yazısında talep edilen hizmet sürelerinin davacının hizmet cetveline işlendiği anlaşıldığından konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, ancak davanın açılmasına davalıların sebep olduğu ve bildirimlerin dava tarihinden sonra yapılması nedeniyle davacının davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklendiği gerekçesiyle dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı işyerince Kuruma süresinde ibraz edilmeyen kayıt ile belgeler ve dolayısıyla hizmet bildirimi yönünden Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden dolayı yargılama giderleri ve vekalet ücretinden davalı Kurumun sorumlu tutulmasının hatalı olduğu,

SGK lehine de vekalet ücretine hükmedilmeyeceği, davalılardan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden feragat edildiğinin mahkemece gözetilmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden feragat nedeniyle reddine, davalılar ..., ... ve ... yönünden dava konusuz kaldığından dolayı esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ASKİ Genel Müdürlüğü vekili aleyhine hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücretinin kaldırılarak lehine vekalet ücreti hükmedilmesini istemiştir. 2.Davalı SGK vekili, Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 13.05.2012-11.06.2012 tarihleri arasındaki hizmetinin tespiti istemine ilişkindir. Dosya kapsamından, ... adına tescilli ... sicil numaralı iş yerinden davacı adına 1.6.2012-22.6.2012 tarihleri arasında 22 günlük çalışmanın 21.7.2012 tarihinde dava açılmadan önce Kuruma bildirildiği, yine ... adına tescilli 1132809 sicil numaralı iş yerinden davacı adına 28.5.2012 giriş olmak üzere 2012 yılı 5.ayında 4 günlük çalışmanın ek aylık prim hizmet bildirgesi ile yargılama sırasında 1.6.2016 tarihinde Kuruma bildirildiği anlaşılmaktadır.

1.506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 7. ve 8. maddelerinde çalıştırılanların işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında sigorta hak ve yükümlerinin sigortalının işe alındığı tarihten başlayacağı, bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği yönünde düzenleme yapılmış olmakla, buna göre sigortalı olmak, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilemez ve kaçınılamaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü meydana getirmektedir ve kişiler ile sosyal güvenlik kuruluşlarının bu statünün oluşumundaki rolü de,

yenilik doğurucu ve iradi bir durum değil, kanun gereği kendiliğinden oluşan statüyü belirlemekten ibarettir. Dolayısıyla, sosyal güvenlik hakkından 6100 sayılı Kanun hükümleri kapsamında feragat olanaksız olduğu gibi sigortalılığın ve sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davadan da feragat edilemez.

Ancak anılan Kanun'un 123. maddesinde düzenlenen hak kullanılabilir ve ileride yeniden dava açabilme hakkı saklı tutularak, davalının açık rızası ile dava geri alınabilir veya 150. maddede öngörülen hak ve olanaktan yararlanılarak dava takip edilmeyip yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılması ve giderek davanın açılmamış sayılması sonucu elde edilebilir.

Yukarıda belirtilen açıklama kapsamında değerlendirildiğinde, Mahkemece davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

2. ... adına tescilli ... sicil numaralı iş yerinden davacı adına 28.5.2012 giriş olmak üzere 2012 yılı 5. ayda 4 günlük çalışmanın ek bildirge ile yargılama sırasında 1.6.2016 tarihinde işveren tarafından Kuruma bildirildiğinin anlaşılması karşısında bu süre yönünden davanın konusuz kaldığına karar verilmesi yerindedir.

3. 1.6.2012-22.6.2012 tarihleri arasındaki 22 günlük çalışmanın 21.7.2012 tarihinde dava açılmadan önce Kuruma bildirildiği görüldüğünden, bu dönem yönünden davanın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceği, davacının bu dönem açısından dava açmada hukuki yararı bulunmadığı değerlendirilerek bu döneme yönelik istemin reddinin gerektiği açıktır.

4. Davacının talebinin 13.05.2012-11.06.2012 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olduğu gözetilerek 13.05.2012 ile 28.05.2012 tarihleri arasındaki dönem yönünden uyuşmazlığın devam ettiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece bu dönem yönünden inceleme kapsamı genişletilerek, davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilecek tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR