Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9413 K.2024/13861

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılardan ... ve Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ege Mahallesi Beşevler Beştepe güzergahında ... plakalı özel halk otobüsünde davalılar ... ve ... Et Gıda San. Tic. Ltd. Şti. nezdinde sürekli çalıştığı halde, çalışmalarının eksik bildirildiğini ileri sürmüş, eksik bildirilen veya hiç bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 15.05.2014 tarihli dahili dava dilekçesi ile müvekkilinin çalıştığı ticari aracın aynı zamanda ... ve ... adına da kayıtlı olduğunun bilirkişi raporu ile belirlenmesi nedeniyle bu kişileri davaya dahil etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... ve en son ünvanı ... Akaryakıt İnş. Otom. Nak. Tic. Ltd. Şti. olan ... (eski unvanı ... Et Gıda San Tic. Ltd.

Şti.) vekili, cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının önce ... plaka sayılı (plaka değişikliği ile farklı plakalar alan) otobüste çalıştığını otobüste ..., ... ve ... isimli şahısların da ortaklıklarının bulunduğunu, davacının 01.08.2001 tarihinde çalışmaya başladığını ve 2004 yılında karıştığı bir kavgada bıçaklanarak SGK Dışkapı Hastanesinde 6 ay süre ile yatakta tedavi gördüğünü, 2005 yılında yeniden işe alındığını, 2006 yılında alkollü araç kullanması nedeniye ehliyetinin alındığını ve iş akdinin 2006 senesinde fesh edildiğini, özel halk otobüslerinin EGO denetiminde faaliyet gösterdiği,

ehliyeti olmayan bir kişinin çalıştırılmasının mümkün olmadığını, davacının asgari ücret ile çalıştığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili, süre uzatım talebinde ve cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının 01.06.2004-01.02.2008 tarihleri arasında Gazi Mahallesi ... Sokak No:12 Yenimahalle-Ankara adresinde kurulu 2 4936 02 02 1087728 006 21 38 numara ile ... Telekominikasyon Müh. İnş. Nak. Tic. Ltd.

Şti. adına işlem gören iş yerinin 01.06.2004 tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığını, davacının iş veren tarafından 01.06.2004-01.02.2008 tarihleri arasında sigortalı olarak gösterilerek prime esas kazancının da asgari ücret üzerinden bildirildiği, bunun haricinde herhangi bir çalışmasının bulunmadığını davacının müvekkili Kuruma herhangi bir ihbar yahut şikayet dilekçesi vermediğini ve müvekkili Kurumun müfettişleri yahut kontrol memurlara tarafından iş yerinde herhangi bir denetim yapılıp rapor düzenlenmediğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Dahili davalı ... ve ... yönünden taraf teşkili sağlandığı halde cevap dilekçesi vermedikleri anlaşılmıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2022 tarihli ve 2021/74 Esas, 2022/505 Karar sayılı kararıyla; davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile

1-Davacının;

01.08.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 150 gün;

01.01.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 360 gün;

01.01.2003-11.11.2003 tarihleri arasında 311 gün;

Süre ile ...'un %50, ...'ın %20, ...'nin %30 hissedarı olduğu iş yerinde;

12.11.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 49 gün;

01.01.2004-31.05.2004 tarihleri arasında 150 gün;

Süre ile ...'un %50, ...'ın %20, ...'ın %30 hissedarı olduğu iş yerinde;

01.02.2005-28.02.2005 tarihleri arasında 30 gün;

03.07.2005-31.07.2005 tarihleri arasında 28 gün;

01.08.2005-23.08.2005 tarihleri arasında 23 gün;

Süre ile ...'un %50, ...'un %20, ...'nin %30 hissedarı olduğu iş yerinde;

24.08.2005-28.08.2005 tarihleri arasında 5 gün;

Süre ile ..., ..., ...'nin hissedarı olduğu iş yerinde;

03.02.2007-31.03.2007 tarihleri arasında 28gün;

01.04.2007-30.09.2007 tarihleri arasında 180 gün;

02.02.2008-12.02.2008 tarihleri arasında 11 gün;

Süre ile ... Et Gıda Tic. Ltd. Şti. iş yerinde sigortalı olarak çalıştığının tespitine, Fazlaya ilişkin istemin reddine, 2-Davanın davalı ... yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi davacı, davalı ... mirasçıları ..., ..., ..., ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... ve ... Telekominikasyon Mimarlık Mühendislik İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 13.10.2022 tarihli ve 2022/2611 E., 2022/1960 K. sayılı kararıyla; dosya kapsamına göre davacının davalılardan ... Telekom. Müh. inş. Ltd. Şti'.'ye ait 1087728 sicil numaralı büro iş yerinden 01.06.2004 ile 02.07.2005 ile 29.08.2005 ile 02.03.2007 ve 01.10.2007 ile 01.02.2008 tarihleri arasında sigortalı çalışmalarının tam olarak bildirildiği, öncesinde bildirimlerinin bulunmadığı,

taraflar arasındaki işçilik alacakları dava dosyasında davacının 01.08.2001 tarihinden itibaren çalıştığı ve imza incelemesi ile davacıya aidiyeti tespit edildiğinden 18.06.2005 tarihinde istifa ettiği kabul edilmişse de istifa dilekçesinde belirtilen plakalı araçta hiç çalışması olmadığından davacının boşa imza attırıldığı yönündeki savunmasına itibar edilmesi gerektiği, EGO'ya ait resmi ruhsat kayıtlarına göre davacının 2005, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında davalılara ait 06 AL 304 ve 06 YM 563 plakalı araçlarda şoför olarak çalıştığı,

EGO Ulaştırma Daire Başkanlığının 27.01.2015 tarihli yazısına göre davacının 06 AL 304 plakalı araçta çalışırken çalışmaktan men edilmediği.

06 YM 563 plakalı araçta çalışırken 19.02.2007 tarihinde “toplu taşıma araçlarında süresiz çalıştırılmama cezası” aldığı; bu cezanın araç işleteni ... ve davacının birlikte yaptığı 28.02.2007 tarihli başvuru üzerine 12.03.2007 tarihinde affedildiği, ayrıca söz konusu çalıştırmama cezasının 07.04.2005 tarihli Özel Halk Otobüsleri Komisyonu kararı gereğince Komisyon kararından itibaren 10 gün sonrası için uygulandığına dair yazı cevabı değerlendirildiğinde söz konusu cezanın davacı hakkında fiilen uygulanmadığının anlaşıldığı,

Ankara Trafik Tescil Şube Müdürlüğünce gönderilen 25.12.2012 tarihli yazıda davacının sürücü belgesinin 07.07.2006-04.01.2007 tarihleri arasında alkollü araç kullanmaktan 6 ay süre ile geri alındığı bildirilmişse de Mahkemece dinlenilen gerek bordro tanığı, gerekse aynı hatta başka otobüste çalıştığı anlaşılan tanık beyanlarına göre davacının ehliyetinin geri alındığı dönemde biletçi olarak çalıştırıldığı,

diğer taraftan davacının 01.01.2004 ile 31.05.2004 tarihleri arasında kavgada bıçakla yaralandığı ve bu nedenle 01.06.2004 tarihine kadar çalışmadığı iddia edilmişse de, davacı hakkında 21.04.2004, 18.06.2004, 30.05.2004 ile 14.06.2005 tarihli trafik ceza tutanakları düzenlendiği ve bu yöndeki iddiaların yerinde olmadığı ve davacının 2001 yılının hangi ayında çalışmaya başladığını hatırlayamadığı yönündeki beyanları birlikte değerlendirildiğinde, 01.08.2001 tarihinden itibaren kesintisiz çalıştığı yönündeki kısmen kabule dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı,

davalı ..., davalı ..., ..., ... ve Güvenay Telek Ltd Şti ve ... mirasçıları olan ..., ..., ... ve ... vekillerinin istinaf başvurularının sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum, davalı ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., davalı ..., davalı ... ve ... Telekominikasyon Mimarlık Mühendislik İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 15.06.2023 gün ve 2022/14275 Esas 2023/6893 Karar sayılı ilamı ile "1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı Kurum, davalı ..., davalı ... ve ... Telekominikasyon Mimarlık Mühendislik İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. vekillerinin tüm, davalı ... mirasçıları ..., ..., ..., ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-İnceleme konusu eldeki davada, davacı 12.02.2001 ile 12.02.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitini istemiş; Mahkemece davanın kısmen kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

Somut olayda, davalılardan ...'nin davacının çalıştığı araçlardan olan ... plakalı araçtaki hissesini 12.11.2003 tarihinde ... 'a devretmiş olduğu halde bu tarihten sonraki kısımlara ilişkin olarak hakkında yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı ... mirasçıları ..., ..., ..., ... vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

" belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, her ne kadar ... dahili davalı olarak davaya dahil edilmişse de dahili davalının 06 AL 304 plakalı araçtaki hissesini 02.05.2001 tarihinde ...'a devrettiği, çalışmanın başladığı 01.08.2001 tarihi itibariyle bu davalının aracın maliki olmadığı anlaşılmakla;

Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile

1-Davacının;

01.08.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 150 gün;

01.01.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 360 gün;

01.01.2003-11.11.2003 tarihleri arasında 311 gün;

Süre ile ...'un %50, ...'ın %20, ...'nin %30 hissedarı olduğu iş yerinde;

12.11.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 49 gün;

01.01.2004-31.05.2004 tarihleri arasında 150 gün;

Süre ile ...'un %50, ...'ın %20, ...'ın %30 hissedarı olduğu iş yerinde;

01.02.2005-28.02.2005 tarihleri arasında 30 gün;

03.07.2005-31.07.2005 tarihleri arasında 28 gün;

01.08.2005-23.08.2005 tarihleri arasında 23 gün;

Süre ile ...'un %50, ...'un %20, ...'ın %30 hissedarı olduğu iş yerinde;

24.08.2005-28.08.2005 tarihleri arasında 5 gün;

Süre ile ..., ..., ...'ın hissedarı olduğu iş yerinde;

03.02.2007-31.03.2007 tarihleri arasında 28gün;

01.04.2007-30.09.2007 tarihleri arasında 180 gün;

02.02.2008-12.02.2008 tarihleri arasında 11 gün;

Süre ile ... Et Gıda Tic.Ltd.Şti. iş yerinde sigortalı olarak çalıştığının tespitine, Fazlaya ilişkin istemin reddine, 2-Davanın davalı ... yönünden reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... ve Kurum vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz başvurusunda; davacının 01.06.2004 tarihinden itibaren kapsama alınan ... Telekominikasyon Ltd. Şti. adına tescil edilen ... sicil numaralı iş yerinden 01.06.2004 ile 01.02.2008 tarihleri arasında çalışmalarının bildirildiğini, başkaca çalışmasının olmadığını talebinin haksız olup Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu ileri sürmüş ve eksik inceleme ile verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz başvurusunda; dava dilekçesi tebliğ edilmediği gibi bilirkişi raporunun da eksik tebliğ edildiğini, bu durumun savunma hakkını kısıtladığını, işveren olmayan müvekkilinin araç maliki olarak sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüş ve kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddeleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılardan ... ve SGK vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR