Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9578 K.2024/10550

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin dava dışı Petrol Nakliyat unvanlı işyerinde 01.02.1993 tarihinde işe başladığını, işe giriş bildirgesinin verildiğini ancak primleri ödenmediği için bu tarihin sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini belirterek, sigorta başlangıç tarihinin 01.02.1993 olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilinin vermiş olduğu cevap dilekçesinde, davadan önce Kuruma başvuru şartının yerine getirilmesi gerektiğini, Kurum kayıtları esas olup iddianın eşdeğer belgelerle ispatlanması gerektiğini, davada hak düşürücü sürenin dolduğunu, salt işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp fiili çalışmanın ispatlanması gerektiğinin belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile davacının ....34.12 sicil numaralı ve Petrol Nakliyat Ticaret Ltd. Şti unvanlı işveren yanında 01.02.1993 tarihinde bir gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.02.1993 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın niteliği gereği her türlü araştırmanın re'sen yapılması gerektiğini, Kurum kayıtları esas olup, Kurum kayıtları ile çelişen tanık beyanlarına göre karar verilemeyeceğini, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini, bu nedenle Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Kurum kayıtlarına intikal eden ve sahteliği ileri sürülmeyen işe giriş bildirgesinin işyerinde en az 1 gün süre ile çalışmaya karine teşkil ettiği, işe giriş bildirgesinin verildiği yıla ait serilerden olduğu, davacının fiili çalışmasının aynı dönem çalışması Kurum kayıtlarına geçmiş bordro tanığının beyanı ile sabit olduğu, Mahkeme kararının yerinde olduğu anlaşılmakla..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.02.1993 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Dava, her ne kadar sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkin olarak açılmışsa da niteliği itibariyle aidiyet tespiti istemine ilişkin olup, bu tür davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı Petrol Nakliyat Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.02.1993 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, büro mahiyetli işyerinin 01.07.1992-31.12.2001 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işveren şirketin vergi mükellefiyetinin de 01.02.1993-31.12.2007 tarihleri arasında olduğu, işyerinin 1993/1-3 arası dönem bordrolarunın mevcut olduğu, dava konusu dönem olan 1993/1. dönem bordrosunda 5 kişinin bildirilmiş olduğu, bu kapsamda ilk dönemde bildirimleri olan ... ve ...'nin dinlendiği, ...'nin davacıyı hatırladığı ve çalıştığını beyan etmesine karşın ...'ın davacıyı hatırlamadığı,

diğer bordro tanıklarının ise dinlenmeden eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Tüm bu açıklamalara göre işyerinin 1993/1. döneminde bildirimi yapılan diğer bordrolu çalışanlarının da beyanlarına başvurulmalı,dinlenecek tanıkların beyanlarının yetersiz kalması halinde, dava konusu dönemde işverenin belirlenecek işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet, SGK, vergi dairesi, belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı,komşu işyerine ulaşılamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişiler tarafların beyanı alınarak belirlenmeli, bu kişilerin de çalışma kayıtları getirtilerek dinlenmeli,

bozma öncesi dinlenen davacı tanıkların hizmet cetvelleri de dosya içine alınarak beyanları denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,